“HUWAG KAYONG LALAPIT SA PUNONG IYAN! ILAYO NINYO ANG MGA BATA!”
Iyon ang sigaw ko habang hawak ang lata ng spray paint sa gilid ng kalsada. Hindi pa man ako nakakatapos gumuhit ng marka sa matandang akasya ay dumating na si Mang Nestor kasama ang ilang kapitbahay.
“Ano na naman ang ginagawa mo, Lorna?” sigaw niya. “Palihim mong minamarkahan ang mga puno natin. Ipapaputol mo ba ang mga ’yan?”
Bago ako makasagot, inagaw niya ang lata sa kamay ko.
May nagtawanan. May nagsabing nagpapanggap akong eksperto. May nagsabi pang baka binayaran ako ng negosyanteng gustong bumili ng kahoy.
“Hindi ninyo naiintindihan,” sabi ko. “Pakiusap, huwag muna kayong tumambay o magparada malapit sa mga punong may puting marka.”
“Bakit? Sa iyo ba ang barangay?” sagot ng isang babae.
Masakit ang mga salita nila, pero mas kinatakutan ko ang nakita ko sa puno: bitak sa puno ng kahoy, nakaangat na ugat, at isang malaking sanga na halos nakasandal na sa linya ng kuryente.
Tumingala ako sa makapal na ulap.
Tatlong araw nang may babala tungkol sa paparating na malakas na sama ng panahon.
At alam kong kapag lumakas ang hangin, hindi na sapat ang pagsigaw para mailigtas ang sinumang nasa ilalim nito.
Ako si Lorna, limampu’t dalawang taong gulang, at halos buong buhay ko nang nakatira sa Barangay San Roque. Hindi alam ng karamihan na bago ako bumalik sa probinsya, labinlimang taon akong nagtrabaho bilang field aide sa isang forestry office. Hindi ako engineer o sikat na eksperto, pero natuto akong kumilala ng mga punong bulok ang loob, mahina ang ugat, o delikadong bumagsak kapag nababad ang lupa at sinalubong ng malakas na hangin.
Nang mamatay ang asawa ko, umuwi ako sa lumang bahay ng mga magulang ko. Tahimik lang ang buhay ko roon. Mahal ko rin ang lugar. Nagtatanim ako ng gulay at paminsan-minsang tumutulong sa barangay kapag may paglilinis.
Isang umaga, napansin kong nakatagilid ang malaking punong mangga sa tapat ng bahay nina Aling Rosa. May kabute sa paanan nito at may malalim na bitak sa gilid. Sa kabilang purok naman, may narra na unti-unting inaangat ang lupa sa tabi ng kanal.
Kumuha ako ng notebook at isa-isang nilibot ang barangay.
Labindalawang puno ang minarkahan ko.
Hindi para ipaputol agad.
Kundi para madaling makita kung alin ang kailangang layuan at inspeksiyunin bago dumating ang masamang panahon.
Pero bago ko maipaliwanag iyon, kumalat na ang tsismis na may masama akong balak.
Kinahapunan, ipinatawag ako sa barangay hall.
Nandoon si Kapitan, si Mang Nestor, at ilang residenteng galit na galit.
“May pahintulot ka ba sa pagmamarka?” tanong ng kapitan.
“Wala po,” sagot ko. “Mali ko po iyon. Pero ginawa ko dahil may nakita akong panganib. Puwede nating ipasuri agad ang mga punong iyon.”
Umismid si Mang Nestor.
“Panganib? Ilang dekada nang nakatayo ang mga punong ’yan. Ngayon lang naging delikado dahil sinabi mo?”
Inilabas ko ang notebook ko. May mga larawan ako ng bitak, bulok na bahagi, nakalitaw na ugat, at mga sangang nakasabit sa bubong.
“Kapitan, pakiusap. Kahit huwag ninyo akong paniwalaan. Ilayo lang muna ang mga tao at sasakyan sa paligid ng mga punong minarkahan ko hanggang makalipas ang bagyo.”
Tahimik ang kapitan.
Sa huli, pinagsabihan niya akong huwag nang magmarka nang walang koordinasyon. Ngunit pumayag siyang ipaalam sa mga residenteng huwag munang tumambay malapit sa pinakamalalaking puno.
Hindi natuwa ang ilan.
Habang pauwi ako, narinig kong sinabi ni Mang Nestor, “Takot lang ang ibinibenta niyan.”
Hindi ko siya sinagot. Ayokong may masaktan nang walang dahilan.
Kinagabihan, nagsimulang bumuhos ang ulan.
Pagsapit ng alas-onse, humahampas na ang hangin sa bubong na parang may galit na gustong pumasok sa bawat bahay.
Bandang hatinggabi, may malakas na kalabog na yumanig sa buong purok.
Lumabas ako sa bintana at nakita kong bumagsak ang unang punong minarkahan ko—ang matandang mangga sa tapat nina Aling Rosa. Tumama ang pinakamalaking sanga nito sa bakod at sa dating puwesto ng kanilang tricycle.
Buti na lamang nailipat nila iyon matapos ang abiso ng barangay.
Makalipas ang ilang minuto, may sumigaw mula sa kalsada.
“May isa pang puno!”
Ang narra sa tabi ng kanal ay bumigay din. Tumawid ang katawan nito sa kalsada at naputol ang linya ng kuryente. Walang nasaktan dahil wala nang nakatambay sa lugar na iyon.
Isa-isa kong narinig ang mga pangalang isinulat ko sa notebook.
Punong numero apat.
Numero pito.
Numero sampu.
Lahat may puting marka.
May kumatok nang malakas sa pinto ko.
Si Mang Nestor.
“Lorna, iyong malaking punong nasa likod ng bahay namin… may marka mo rin.”
Tumango ako.
“Ilabas mo na ang pamilya mo. Ngayon na.”
Hindi na siya nakipagtalo.
Tinulungan naming mailipat sa covered court ang asawa niya, dalawang apo, at matandang kapatid. Wala pang dalawampung minuto ang lumipas nang marinig namin ang nakabibinging pagbagsak.
Pagbalik namin kinaumagahan, hati ang bubong ng kusina nila.
Doon napaupo si Mang Nestor sa putik.
Habang unti-unting humihina ang hangin, isa-isang lumabas ang mga tao mula sa evacuation area.
Tahimik silang nakatingin sa mga natumbang puno.
Lahat ng bumagsak o naputulan ng malalaking sanga ay kabilang sa mga minarkahan ko.
Lumapit sa akin si Aling Rosa.
“Kung hindi mo kami pinailag sa bakod kagabi, nandoon sana ang apo ko habang naglalaro.”
Hindi ako nakasagot.
Si Mang Nestor naman ay lumapit na nakayuko.
“Pinagtabuyan kita kahapon,” sabi niya. “Tinawag pa kitang sinungaling. Pero pamilya ko pala ang sinusubukan mong iligtas.”
“Hindi ako sigurado kung babagsak ang bawat puno,” sagot ko. “Ang alam ko lang, may mga palatandaang hindi dapat balewalain.”
Pagkatapos ng bagyo, humingi ng tulong ang barangay sa municipal environment office. Sinuri ng mga tauhan ang natitirang minarkahang puno. Ilan ay pinutulan lamang ng delikadong sanga. Ang iba, dahil bulok na ang puno o halos wala nang kapit ang ugat, ay kinailangang alisin agad.
Hindi ako naging bayani.
Pero mula noon, kapag may nakikitang bitak, nakalaylay na sanga, o punong tumatagilid, hindi na agad tumatawa ang mga tao.
At tuwing nadaraanan ko ang marka sa natitirang puno, naaalala ko ang gabing iyon.
Minsan, ang babalang nakakainis pakinggan ngayon ang siya palang magliligtas sa atin bukas.
MGA ARAL SA BUHAY
1. Hindi lahat ng babala ay pananakot. Minsan, ang taong paulit-ulit na nagpapaalala ay may nakikitang panganib na hindi pa natin napapansin.
2. Huwag agad husgahan ang isang tao dahil lamang hindi natin nauunawaan ang ginagawa niya. Mas mabuting magtanong muna bago mang-insulto o mag-akusa.
3. Ang kaalaman at karanasan ay maaaring makapagligtas ng buhay. Ang simpleng obserbasyon sa paligid ay mahalaga lalo na kapag may paparating na kalamidad.
4. Mas mabuting umiwas nang maaga kaysa magsisi kapag huli na. Ang ilang minutong pag-iingat ay maaaring maging dahilan upang makauwi nang ligtas ang isang buong pamilya.
5. Matutong makinig sa mga babala at makipagtulungan sa komunidad. Sa oras ng panganib, hindi yabang o pagtatalo ang kailangan kundi pagkakaisa at pag-iingat.
Kung may naalala kang kaibigan, kapitbahay, o kapamilyang maaaring matuto mula sa kuwentong ito, ibahagi ang post na ito sa kanila. Baka ang simpleng pagbabahagi mo ngayon ay makatulong upang may isang pamilyang maging mas maingat bago dumating ang susunod na malakas na ulan o hangin.
