EPISODE 1: ANG MATANDANG NASA PILA
Hindi na maalala ni Mang Severino kung ilang minuto na siyang nakatayo sa pila ng botika. Ang alam lang niya, nanginginig na ang tuhod niya, pawis ang likod ng kanyang lumang polo, at mahigpit niyang hawak ang maliit na reseta at paper bag na may lamang ilang barya.
“Sandali na lang,” bulong niya sa sarili. “Kaya pa.”
Sa harap niya, mabagal ang usad ng pila. May nanay na may kasamang bata, may construction worker, may matandang babae, at may ilang empleyadong nagmamadaling bumili ng gamot bago bumalik sa trabaho.
Nang malapit na siya sa counter, biglang may lalaking sumingit sa gilid. Maayos ang suot nito, may relo sa kamay, at halatang sanay na hindi pinipigilan.
“Kuya, ako na muna,” sabi nito sa bantay ng pila. “Nagdadali ako.”
Dahan-dahang tumingin si Mang Severino sa kanya.
“Anak,” mahinang sabi niya, “kanina pa ako nakapila.”
Tumingin ang lalaki sa kanya mula ulo hanggang paa. Sa maruming pantalon, sa pudpod na tsinelas, sa nanginginig na kamay.
“Lolo,” sabi nito, “lahat tayo nagmamadali. Kung hindi mo pa alam ang bibilhin mo, paunahin mo na ang may pera.”
Parang may tumusok sa dibdib ni Mang Severino.
“Alam ko ang bibilhin ko,” sagot niya. “Para sa pasyente ito.”
Natawa ang lalaki.
“Pasyente? Ikaw nga mukhang kailangan ng doktor.”
May ilang tao ang napatingin. May isa o dalawang napangiti, hindi dahil masaya, kundi dahil minsan, mas madaling makisabay sa pangungutya kaysa kumampi sa naaapi.
EPISODE 2: ANG TULAK NA NAGPATAHIMIK SA MATANDA
“Lolo, tabi,” sabi ng lalaki, mas matigas na ang boses.
Hindi gumalaw si Mang Severino.
Hindi dahil matigas ang ulo niya. Kundi dahil alam niyang kung uurong siya ngayon, parang tinanggap na rin niyang wala siyang karapatang pumila, maghintay, at pakinggan.
“Anak,” sabi niya, “lahat tayo may pila. Hindi porke matanda ako, puwede mo na akong itulak sa gilid.”
Biglang uminit ang mukha ng lalaki.
“Ako pa ang tinuturuan mo?”
Pagkatapos, itinulak niya nang bahagya ang balikat ni Mang Severino.
Hindi malakas para magmukhang pananakit. Pero sapat para mapaatras ang matanda at mapasandal sa metal railing ng pila. Nahulog ang reseta sa sahig. Sumunod ang ilang baryang matagal niyang inipon.
Tumahimik ang mga tao.
May isang babae ang napahawak sa bibig. Ang matandang babae sa likod ay napailing. Pero ang lalaki, imbes na mahiya, mas lalo pang nagtaas ng boses.
“Ayan kasi, ang bagal-bagal!” sabi niya. “Kung wala kang pambayad, huwag kang humarang sa botika.”
Dahan-dahang yumuko si Mang Severino para pulutin ang reseta. Pero dahil masakit ang tuhod niya, nahirapan siyang bumaba.
“Pasensya na,” bulong niya.
Hindi niya alam kung bakit siya ang humihingi ng tawad.
Baka dahil sanay na siya. Sanay na ang mahirap ang mag-adjust. Sanay na ang matanda ang tumabi. Sanay na ang tahimik ang nilalamangan.
Pero bago pa niya maabot ang reseta, isang kamay ang naunang pumulot nito.
Kamay ng pharmacist.
EPISODE 3: ANG SALITANG “DOC”
Ang pharmacist na si Lara ay ilang segundo lang nakatingin sa reseta. Una, sa sulat-kamay. Pagkatapos, sa pangalan sa ibaba. Pagkatapos, sa mukha ng matandang nakayuko sa harap niya.
Biglang nagbago ang kulay ng mukha niya.
“Doc?” mahinang sabi niya.
Tumigil ang lahat.
Si Mang Severino, dahan-dahang nagtaas ng mukha.
“Lara?” bulong niya. “Ikaw ba ’yan?”
Napakurap ang pharmacist. Halos hindi siya makapaniwala.
“Doc Severino Valdez?” tanong niya, nanginginig na ang boses. “Kayo po ba talaga?”
Hindi sumagot agad ang matanda. Para bang nahihiya pa siyang kilalanin sa gitna ng botikang ilang sandali lang ang nakaraan ay ginawa siyang katatawanan.
“Matanda na ako,” mahina niyang sabi. “Hindi na ako nagpa-practice.”
Pero si Lara, napahawak sa dibdib.
“Kayo ang doktor na nagligtas sa nanay ko noong wala kaming pambayad,” sabi niya. “Kayo ang nagpa-aral sa akin ng pharmacy noong muntik na akong huminto. Kayo po ang dahilan kung bakit nandito ako ngayon.”
Parang may malakas na hangin na dumaan sa loob ng botika.
Ang lalaking nang-agaw ng pila ay hindi na makagalaw.
“Doc?” ulit niya, pero wala na ang yabang sa boses.
Lumapit si Lara kay Mang Severino at inalalayan siya.
“Bakit po kayo nakapila? Sana tinawag n’yo ako.”
Ngumiti nang mahina ang matanda.
“Lara,” sabi niya, “pumila ako dahil pasyente rin ako dito. Hindi porke dati akong doktor, lalamangan ko ang iba.”
Doon napayuko ang ilang tao sa pila.
Dahil ang taong itinulak nila palabas ng respeto, siya pa ang mas marunong gumalang sa pila kaysa sa mga mas malakas ang katawan.
EPISODE 4: ANG DOKTOR NA HINDI NAKALIMOT
“Inyo po ba ang gamot, Doc?” tanong ni Lara.
Umiling si Mang Severino.
“Para kay Mang Pilo,” sagot niya. “Yung dating tricycle driver sa kanto. Wala siyang anak na malapit. Naubos na ang maintenance niya. May kaunti akong pension, kaya ako na muna.”
Napahinto si Lara.
“Kayo na naman po ang bumibili para sa iba?”
Napangiti nang malungkot si Mang Severino.
“Kung may natitira pa sa akin, bakit hindi?”
Doon lalong bumigat ang katahimikan.
Ang lalaking nanulak sa kanya ay dahan-dahang napaatras. Kanina, akala niya matandang walang pambayad ang kaharap niya. Ngayon, nalaman niyang ang taong pinahiya niya ay isang doktor na kahit hirap na sa sariling katawan, iniisip pa rin ang gamot ng iba.
“Doc,” sabi ni Lara, “hindi n’yo na kailangang bayaran ito. Ako na po.”
Umiling si Mang Severino.
“Hindi, anak. Bayaran mo ako kung may consultation ako sa’yo,” biro niya nang mahina. “Pero ang gamot, dapat tama ang proseso.”
Napaluha si Lara.
“Ganyan pa rin po kayo,” sabi niya. “Kahit kailan, hindi n’yo ginamit ang pangalan ninyo para makalamang.”
Tumingin siya sa lalaki.
“Sir,” sabi ni Lara, matatag ang boses, “ang tinulak n’yo po ay hindi lang basta matanda. Siya ang dating municipal doctor na maraming taon naglingkod sa mga walang pambayad. Siya ang doktor na minsang nagbukas ng clinic kahit bagyo, kahit walang kuryente, kahit wala siyang kita, basta may taong nangangailangan.”
Hindi makapagsalita ang lalaki.
Tumingin si Mang Severino sa kanya. Walang galit. Wala ring yabang.
“Anak,” sabi ng matanda, “kung nagmamadali ka, sabihin mo nang maayos. Hindi kailangang manakit para mauna.”
EPISODE 5: ANG NANG-AGAW NA NAPAHIYA
Dahan-dahang lumapit ang lalaki kay Mang Severino. Wala na ang taas ng baba niya. Wala na ang matalim na tingin. Hawak niya ang sariling reseta, pero parang mas mabigat pa sa papel ang kahihiyang dala niya.
“Doc,” sabi niya, halos pabulong, “pasensya na po.”
Hindi agad sumagot ang matanda.
Tiningnan niya ang lalaki, hindi bilang kalaban, kundi bilang taong kailangang maturuan bago tuluyang malunod sa sariling yabang.
“Hindi ako ang una mong dapat hingan ng tawad,” sabi ni Mang Severino. “Humingi ka rin ng tawad sa pila. Sa mga taong inisip mong mas mababa kaysa sa’yo dahil lang mas simple ang suot nila.”
Napalingon ang lalaki sa mga tao. Yumuko siya.
“Pasensya na po sa inyong lahat,” sabi niya. “Mali po ako.”
May ilang tumango. May ilang nanatiling tahimik. Pero sapat na ang katahimikan para maramdaman niya ang bigat ng ginawa niya.
Inasikaso ni Lara ang gamot ni Mang Severino. Inilagay niya iyon sa maliit na paper bag, kasama ang resibo at kaunting vitamins na binayaran niya mula sa sariling bulsa.
“Doc,” sabi niya, “hayaan n’yo naman po kaming bumawi.”
Ngumiti ang matanda.
“Hindi kayo ang may utang sa akin, Lara. Kung mabuti ka sa mga pasyente mo, bayad na ako.”
Doon tuluyang naiyak ang pharmacist.
Bago umalis, hinawakan ni Mang Severino ang balikat ng lalaking nanulak sa kanya.
“Anak,” sabi niya, “darating ang araw na ikaw naman ang manghihina, ikaw naman ang babagal, ikaw naman ang kailangan ng pasensya ng iba. Sana sa araw na iyon, may taong mas mabait kaysa sa naging trato mo ngayon.”
Hindi na nakasagot ang lalaki.
Paglabas ni Mang Severino ng botika, hindi na siya basta matandang may maruming polo sa mata ng mga tao. Nakita nila ang doktor na hindi tumigil maging doktor kahit wala na siyang clinic. Nakita nila ang taong minsang gumamot ng katawan, at ngayon, gumamot ng ugaling sugatan ng yabang.
At sa loob ng botika, may bagong linyang isinulat ni Lara at idinikit sa tabi ng counter:
“Sa pila man o sa buhay, unahin ang respeto bago ang sarili.”
MGA ARAL SA BUHAY
1. Huwag mang-agaw, manulak, o manakit ng kapwa dahil lang nagmamadali ka; lahat ng tao ay may sariling pangangailangan at pinagdadaanan.
2. Huwag husgahan ang tao sa damit, itsura, o edad, dahil maaaring ang taong minamaliit mo ay minsang naging dahilan ng pag-asa ng marami.
3. Ang tunay na propesyonal ay hindi kailangang ipagsigawan ang titulo; nakikita ito sa kabutihan at malasakit sa kapwa.
4. Ang paggalang sa matatanda ay hindi opsyon. Ito ay tanda ng magandang pagpapalaki at mabuting pagkatao.
5. Darating ang araw na lahat tayo ay manghihina, kaya habang malakas pa tayo, piliin nating maging mahinahon, mapagpasensya, at marunong rumespeto.
Kung naantig ka sa kwentong ito, ibahagi ang post na ito sa iyong mga kaibigan at pamilya. Baka may makabasa nito na matutong gumalang sa pila, makinig bago manghusga, at alalahaning ang bawat taong nasa harap natin ay may kwentong hindi natin alam.
