EPISODE 1: ANG LUMANG BALLPEN SA KAMAY NI TATAY
Mahigpit ang hawak ni Mang Lando sa lumang ballpen.
Asul iyon dati.
Ngayon, halos kupas na ang kulay ng katawan. May bitak sa takip, may gasgas sa gilid, at binalutan pa ng transparent tape ang bahaging malapit nang mabiyak.
Para sa ibang tao, basura na iyon.
Pero hindi para sa kanya.
“Tay, pakiabot po muna sa akin.”
Nakatayo sa harap niya ang isang event staff sa graduation hall.
“Huwag na, hijo,” sagot ni Mang Lando. “Hawak ko lang.”
“Bawal po kasi ang matutulis na bagay malapit sa stage.”
Napatingin ang matanda sa ballpen.
“Ballpen lang naman ito.”
“Sir, sinabi ko na po. Ibigay n’yo muna.”
Umiling si Mang Lando.
“Hindi puwede.”
Doon nagsimulang uminit ang boses ng staff.
Marami pang bisitang kailangang ayusin. May mga magulang na naghahanap ng upuan. May mga graduating students na naghahanda sa gilid ng auditorium.
“Tay, huwag naman po tayong makulit!”
Napalingon ang mga tao.
Nanigas si Mang Lando.
Hindi dahil natakot siya.
Kundi dahil narinig ng lahat.
“Ballpen lang ’yan!” dagdag ng staff. “Bakit ayaw n’yong bitawan?”
May isang lalaki sa likuran na napangiti.
“Baka antique,” bulong nito.
May ilan pang natawa.
Napayuko si Mang Lando.
Suot niya ang pinakamaganda niyang polo—na tatlong taon na rin pala niyang ginagamit tuwing may mahalagang okasyon.
Luma ang pantalon.
Gasgas ang sapatos.
Pero malinis ang lahat.
“Hijo,” mahinahon niyang sabi, “hindi ko naman gagamitin. Hahawakan ko lang.”
“Hindi nga puwede!”
Bahagyang napaatras ang matanda.
Parang mas masakit ang sigaw kaysa sa anumang narinig niya buong araw.
Tiningnan niya ang ballpen.
“Regalo kasi ito.”
“Eh di kunin n’yo pagkatapos.”
Umiling si Mang Lando.
Hindi niya kayang ipaliwanag.
Hindi sa gitna ng mga taong nagmamadali.
Hindi sa taong nakikita lamang ang lumang ballpen at hindi ang dalawampung taong kuwento sa likod nito.
Kaya naupo na lamang siya sa isang bakanteng upuan malapit sa gilid.
Hawak pa rin ang ballpen.
Hindi niya alam na ilang minuto lamang ang lilipas bago makita iyon ng valedictorian.
At sa sandaling makilala nito ang kupas na ballpen, titigil ang buong programa.
EPISODE 2: ANG UNANG REGALO
Labing-isang taong gulang si Marco nang unang ibigay sa kanya ni Mang Lando ang ballpen.
Grade 5 siya noon.
Umuwi siyang umiiyak.
“Bakit, anak?”
Ayaw niyang sumagot.
Nasa kusina noon si Mang Lando, naghuhugas ng kamay matapos ang isang buong araw na pagkakarpintero.
May alikabok pa ang buhok niya.
May maliit na sugat sa palad.
Pero nang makita niyang umiiyak ang anak, agad siyang lumapit.
“May nangyari ba?”
Umiling si Marco.
Maya-maya, inilabas nito ang isang gusot na papel.
May sulat mula sa guro.
Kailangan nilang gumawa ng essay para sa isang school competition.
“Hindi ako sasali,” sabi ni Marco.
“Bakit?”
“Wala naman akong magandang ballpen.”
Tahimik si Mang Lando.
Ang ibang kaklase raw nito ay may bagong notebooks, colored pens at mamahaling school supplies.
Si Marco, lapis na halos isang daliri na lang ang haba ang gamit.
Kinagabihan, pagkatapos kumain, lumabas si Mang Lando.
Hindi alam ni Marco kung saan siya nagpunta.
Pagbalik nito, may hawak siyang maliit na supot mula sa sari-sari store.
“Para sa ’yo.”
Binuksan iyon ni Marco.
Isang asul na ballpen.
Simple.
Murang-mura.
Pero bago iyon.
“Sa akin?”
Tumango ang ama.
“Isulat mo lahat ng gusto mong sabihin.”
“Pero Tay, baka maubos ang tinta.”
Ngumiti si Mang Lando.
“Mas masasayang kung hindi mo gagamitin.”
Gamit ang ballpen na iyon, isinulat ni Marco ang unang essay niya.
Ang pamagat:
“Ang Tatay Kong Hindi Marunong Sumuko.”
Nanalo siya sa classroom.
Pagkatapos sa grade level.
Pagkatapos sa district.
Iyon ang unang pagkakataong may nagsabi sa kanya na magaling siyang magsulat.
Mula noon, parang may nabuksang pinto.
Nagsimula siyang sumali sa contests.
Nag-aral nang mabuti.
Kapag nauubusan siya ng kumpiyansa, lagi niyang hinahanap ang lumang ballpen.
Hanggang isang araw, naubos ang tinta nito.
“Sayang,” sabi niya.
Pero hindi itinapon ni Mang Lando.
“Akin na.”
“Wala na namang tinta, Tay.”
“Hindi mahalaga.”
“Bakit?”
Inilagay ng ama sa maliit na lata.
“Kasi dito nagsimula.”
Lumipas ang maraming taon.
Nakalimutan ni Marco ang maraming bagay mula pagkabata.
Pero hindi niya kailanman nakalimutan ang asul na ballpen.
EPISODE 3: ANG PRESYONG HINDI NAKITA NG ANAK
Hindi alam ni Marco noon na ang baryang ipinambili ng ballpen ay huling pera ni Mang Lando nang gabing iyon.
Labindalawang piso.
Iyon sana ang pamasahe niya kinabukasan.
Dahil binili niya ang ballpen, naglakad siya nang halos anim na kilometro papunta sa construction site.
Hindi niya sinabi sa anak.
Hindi rin niya sinabi kung ilang beses siyang pumasok sa trabaho kahit nilalagnat.
O kung ilang beses niyang sinabi sa karinderya na “busog pa ako” dahil gusto niyang maiuwi ang natitirang pera para sa baon ni Marco.
Nang mag-high school ang anak, naging mas mahal ang pangangailangan.
Projects.
Uniform.
Pamasahe.
School contributions.
May isang pagkakataong kailangan ni Marco ng scientific calculator.
“Tay, kailangan po talaga.”
“Magkano?”
Nang sabihin niya ang presyo, hindi agad sumagot ang ama.
Kinabukasan, may calculator na.
Hindi nalaman ni Marco na isinangla ni Mang Lando ang lumang relo nitong regalo pa ng yumao niyang asawa.
Kapag tinatanong siya ng anak kung saan nanggagaling ang pera, isa lang ang sagot niya.
“May trabaho si Tatay.”
Nang makapasa si Marco sa scholarship sa kolehiyo, unang beses niyang nakitang umiyak ang ama.
“Libre na tuition ko, Tay.”
Tumango si Mang Lando habang pinupunasan ang mata.
“Magaling.”
“Hindi ka na mahihirapan.”
Napatawa ang ama.
“Sinong nagsabing nahihirapan ako?”
Pero pareho nilang alam na kasinungalingan iyon.
May tuition man o wala, kailangan pa rin ng pamasahe, pagkain, libro at projects.
Kaya nagtrabaho pa rin si Mang Lando.
Hanggang kumapal ang kalyo sa kamay.
Hanggang sumakit ang likod.
Hanggang ang dating malakas na lalaki ay unti-unting bumagal sa paglalakad.
At ngayong araw ng graduation, may isang bagay siyang dinala.
Ang unang ballpen ni Marco.
Hindi dahil gusto niyang ipakita.
Kundi dahil gusto niyang maalala ang simula habang pinapanood ang katapusan ng pinakamahirap na bahagi ng kanilang buhay.
EPISODE 4: “IYAN ANG UNANG REGALONG NAGBAGO SA BUHAY KO”
Nagsimula na ang awarding ceremony.
Nasa gilid pa rin si Mang Lando.
Tahimik.
Hawak ang ballpen sa kanang kamay.
Nang tawagin ang mga honor graduates, isa-isang tumayo ang mga magulang.
“Cum Laude…”
Palakpakan.
“Magna Cum Laude…”
Mas malakas na palakpakan.
Pagkatapos ay tumayo ang dean.
“At para sa graduate na nagtamo ng pinakamataas na marka sa buong batch…”
Napatayo si Mang Lando.
Parang biglang bumilis ang tibok ng puso niya.
“Class Valedictorian, Marco Antonio Reyes.”
Umalingawngaw ang auditorium.
Lumakad si Marco sa stage.
Nakasuot ng toga.
May medalya.
May ngiting halos hindi mapigil.
Ngunit bago siya umakyat, napatingin siya sa audience.
Hinahanap niya ang ama.
Nakita niya ito sa gilid.
At nakita niya ang hawak nito.
Biglang nawala ang ngiti niya.
Hindi dahil nalungkot.
Kundi dahil nakilala niya agad.
Ang asul na ballpen.
“Tay…”
Hindi siya dumiretso sa stage.
Bumaba siya sa aisle.
Nagkatinginan ang mga tao.
Lumapit siya sa ama.
Napansin niyang may staff na nakatayo malapit dito.
“Ano pong nangyari?”
Nahihiyang sumagot si Mang Lando.
“Wala, anak.”
Pero may isang bisitang nagsalita.
“Pinapabitaw sa kanya ’yung ballpen kanina. Ayaw niya.”
Napatingin si Marco sa staff.
Pagkatapos ay sa ballpen.
Dahan-dahan niyang kinuha iyon mula sa kamay ng ama.
Akala ng staff, ibibigay na niya.
Pero itinaas ni Marco ang ballpen.
“Ito?”
Tahimik ang lahat.
“Ito po ang dahilan kung bakit ayaw niya itong bitawan?”
Walang sumagot.
Lumapit si Marco sa microphone.
“Alam n’yo po ba kung ano ito?”
Tiningnan ng audience ang lumang bagay na halos wala nang halaga.
“Ito ang unang regalong ibinigay sa akin ng tatay ko para sa pag-aaral.”
Nanginginig ang boses niya.
“Gamit ito, isinulat ko ang unang essay na nagpanalo sa akin.”
Tumulo ang luha niya.
“Ito ang unang regalong nagbago sa buhay ko.”
At pagkatapos ay humarap siya kay Mang Lando.
“Pero ngayon ko lang naiintindihan…”
Napahinto siya.
“Hindi pala ballpen ang pinakamahalagang regalo.”
EPISODE 5: ANG PANGALAN SA LIKOD NG MEDALYA
Lumapit si Marco sa ama.
“Tay.”
“Ano ’yon?”
“Ilang taon kang nagtrabaho para makarating ako dito?”
Napangiti si Mang Lando.
“Huwag mo nang bilangin.”
“Bakit hindi mo sinabi sa akin na naglakad ka para lang mabili ito?”
Nagulat ang matanda.
“Sino nagsabi sa ’yo?”
“Si Tita.”
Napayuko si Mang Lando.
“Matagal na ’yon.”
Hindi na napigilan ni Marco ang luha.
“Para sa isang ballpen?”
Umiling ang ama.
“Hindi para sa ballpen.”
“Para saan?”
Tiningnan niya ang anak.
“Para maniwala kang kaya mong magsimula.”
Doon tuluyang yumakap si Marco sa ama.
Sa gitna ng auditorium.
Sa harap ng professors.
Sa harap ng graduates.
Sa harap ng daan-daang taong kanina lamang ay walang ideya kung bakit ayaw bitawan ng isang simpleng ama ang kupas na ballpen.
Isa-isang tumayo ang mga tao.
Nagpalakpakan.
May mga magulang na umiiyak.
May mga estudyanteng nagpupunas ng mata.
Pati ang staff na sumigaw kay Mang Lando ay napayuko.
Lumapit ito pagkatapos.
“Sir…”
Napalingon si Mang Lando.
“Pasensya na po.”
Ngumiti ang matanda.
“Okay lang.”
“Hindi ko po alam.”
Doon siya bahagyang umiling.
“Hindi naman kailangang malaman ang kuwento ng tao bago siya respetuhin.”
Hindi na nakasagot ang staff.
Nang oras nang tanggapin ang medalya, bumalik si Marco sa stage.
Pero ilang segundo lamang matapos itong isuot sa kanya, muli siyang bumaba.
Lumapit siya sa ama.
Tinanggal niya ang medalya.
“Ano ginagawa mo?”
Isinuot niya iyon sa leeg ni Mang Lando.
“Anak, sa ’yo ito.”
“Huwag, Tay.”
“Pinaghirapan mo ’yan.”
Ngumiti si Marco habang umiiyak.
“Pinaghirapan natin.”
Hinawakan ni Mang Lando ang medalya.
Pagkatapos ay ang lumang ballpen.
Magkatabi ngayon ang dalawang bagay.
Isa, bago at makintab.
Isa, kupas at halos sira na.
Pero alam nilang dalawa kung alin ang mas mahalaga.
Pagkatapos ng programa, nag-picture sila sa labas ng auditorium.
Hindi itinago ni Mang Lando ang ballpen.
Hawak niya iyon sa lahat ng litrato.
“Tay,” biro ni Marco, “baka gusto mo nang bumili tayo ng bagong ballpen?”
Napatawa ang matanda.
“May pera ka na ba?”
“May trabaho na ako pagkatapos nito.”
“Eh di bumili ka.”
“Para sa ’yo?”
Umiling si Mang Lando.
“Hindi.”
“Kanino?”
Tumingin siya sa grupo ng mga batang naglalaro malapit sa campus.
“Kapag may nakita kang batang kailangan ng unang ballpen niya…”
Ngumiti siya.
“Ibigay mo.”
Napatingin si Marco sa ama.
At doon niya naunawaan ang tunay na aral.
Ang pinakamagandang paraan para bayaran ang sakripisyo ng isang magulang ay hindi lamang ang magtagumpay.
Kundi ang ipasa sa iba ang kabutihang minsang nagbago sa buhay mo.
Kaya itinago ni Marco ang lumang ballpen.
Hindi sa mamahaling kahon.
Hindi sa trophy cabinet.
Kundi sa ibabaw ng kanyang mesa.
Katabi ng diploma.
At tuwing may nagtatanong kung bakit naroon ang isang sirang ballpen sa tabi ng pinakamataas niyang karangalan, iisa ang sagot niya.
“Dahil bago ako naging valedictorian, may isang tatay munang naniwala sa akin.”
MGA ARAL SA BUHAY
- Hindi nasusukat sa presyo ang halaga ng isang regalo. Ang simpleng bagay na ibinigay nang may pagmamahal at sakripisyo ay maaaring maging simula ng isang napakalaking pangarap.
- Maraming magulang ang tahimik na nagtitiis upang mabigyan ng pagkakataon ang kanilang mga anak. Hindi natin palaging nakikita ang pagod, gutom, at mga bagay na isinuko nila sa likod ng ating tagumpay.
- Huwag manghusga ng isang tao o ng bagay na mahalaga sa kanya dahil lamang hindi natin alam ang kuwento nito. Ang mukhang walang halaga sa atin ay maaaring napakahalaga sa ibang tao.
- Ang respeto ay hindi dapat ibinibigay lamang pagkatapos nating malaman kung sino ang isang tao. Karapat-dapat igalang ang bawat isa kahit hindi natin alam ang kanilang katayuan o pinagmulan.
- Ang tunay na tagumpay ay mas nagiging makabuluhan kapag hindi natin nakakalimutan ang mga taong tumulong sa atin sa simula. At ang pinakamagandang pasasalamat ay ang ipasa rin sa iba ang pagkakataong minsang ibinigay sa atin.
Kung nakaantig sa iyo ang kuwento nina Marco at Mang Lando, ibahagi ang post na ito sa iyong mga kaibigan at pamilya. Baka may isang anak na kailangang maalala ang maliliit na sakripisyo ng kanyang mga magulang, at baka may isang magulang ding kailangang marinig na ang simpleng regalong ibinigay niya ngayon ay maaaring maging dahilan ng malaking tagumpay ng kanyang anak balang araw.
