EPISODE 1: ANG ENCODER NA AYAW PINDUTIN ANG SUBMIT
Alas-singko na ng hapon pero hindi pa rin umaalis si Rogelio Santos sa maliit na registrar’s office ng Mabini National High School.
Isa-isa nang nagpapatay ng computer ang ibang empleyado.
Pero siya, nakatitig pa rin sa monitor.
Nasa harap niya ang final grades ng Grade 12 graduating students.
Isang pindot na lang.
SUBMIT.
Kapag na-click iyon, awtomatikong mapapadala ang grades sa division database at gagamitin bilang official basis para sa honors, graduation, at scholarship endorsements.
“Rogelio, ano pa bang hinihintay mo?”
Napalingon siya.
Nakatayo sa likod niya si Mrs. Dela Cruz, ang registrar.
“Ma’am, may gusto lang po akong i-check ulit.”
Napabuntong-hininga ito.
“Tatlong beses mo nang chineck ’yan.”
“Opo.”
“Then submit it.”
Hindi gumalaw si Rogelio.
Tahimik siyang tao. Sampung taon na siyang encoder sa paaralan at halos hindi siya nakikisali sa tsismisan.
Pero kapag numero ang pinag-uusapan, ibang Rogelio ang lumalabas.
Maingat.
Mabusisi.
Minsan, nakakainis.
Lumapit si Assistant Principal Marquez.
“May problema?”
“Sir,” sabi ni Mrs. Dela Cruz, “ayaw niyang i-submit.”
Napatingin si Marquez kay Rogelio.
“Bakit?”
Itinuro ni Rogelio ang isang pangalan.
ANGELA MAE RAMOS.
General Average: 89.49.
“Sir, scholar candidate po siya.”
“So?”
“Kailangan po niya ng 89.50 para ma-maintain ang scholarship.”
Napailing si Marquez.
“89.49 ang computation. Hindi natin trabaho ang maawa.”
“Hindi po awa ang problema.”
“Eh ano?”
Nag-zoom si Rogelio sa isang subject grade.
Mathematics.
91.4.
“Sir, itong grade niya rito… iba sa nasa teacher’s class record.”
Biglang tumahimik si Mrs. Dela Cruz.
“Ano’ng ibig mong sabihin?”
Binuksan ni Rogelio ang scanned copy ng class record.
91.9.
Isang decimal point lang ang pagitan.
Pero nang i-recompute niya ang buong general average, nagbago ang resulta.
89.49 naging 89.54.
Tahimik ang lahat.
“Sigurado ka?” tanong ni Marquez.
“Opo.”
Napatingin ang assistant principal sa screen.
At sa unang pagkakataon, nawala ang pagkainis sa kanyang mukha.
Dahil kung tama si Rogelio, ang isang maliit na decimal point ang maaaring magdikta kung makakapagkolehiyo ang isang batang halos wala nang ibang pagkakataon.
EPISODE 2: ANG BATANG HALOS SUMUKO SA PANGARAP
Kinabukasan, ipinatawag si Angela.
Payat ang dalaga, nakaponytail, at luma na ang school bag.
Pagpasok niya sa registrar’s office, halatang kinakabahan siya.
“May problema po ba sa grades ko?”
Hindi agad sumagot si Mrs. Dela Cruz.
“Angela, scholar ka, tama?”
“Opo, Ma’am.”
“Ano mangyayari kapag bumaba ka sa required average?”
Napayuko ang bata.
“Matatanggal po ako sa scholarship.”
“Hindi ka ba kayang pag-aralin ng pamilya mo?”
Umiling siya.
“Tricycle driver po si Papa. Labandera po si Mama.”
Tahimik si Rogelio sa gilid.
“May kapatid po akong dalawa,” patuloy ni Angela. “Kapag nawala po scholarship ko, magtatrabaho muna siguro ako.”
“Hindi ka na magco-college?”
Ngumiti ang dalaga.
Pero pilit.
“Baka next time na lang po.”
Next time.
Alam ni Rogelio kung gaano kadalas ang dalawang salitang iyon ay nagiging “hindi na.”
Binuksan niya ang records.
“Angela, naaalala mo ba ang final grade mo sa Math?”
“91.9 po yata, Sir.”
Napatingin si Mrs. Dela Cruz kay Rogelio.
“Tiyak ka?”
Tumango si Angela.
“Sinabi po ni Ma’am Celeste sa akin. Sabi niya mataas daw po exam ko kaya umabot ako sa 91.9.”
Tinawagan nila ang Math teacher.
Pagdating nito, ipinakita ni Rogelio ang encoded grade.
91.4.
Napakunot-noo si Ma’am Celeste.
“Hindi akin ’yan.”
“Kayo po ba nag-submit?”
“Oo. 91.9 ang nilagay ko.”
Binuksan nila ang original spreadsheet na ipinadala ng guro.
91.9.
Pero sa consolidated file, 91.4.
May limang-tenths na nawala.
Isang maliit na pagkakaiba.
Pero sapat para bumagsak sa scholarship requirement ang bata.
Namumula na ang mga mata ni Angela.
“Sir…”
Napatingin siya kay Rogelio.
“Kung na-submit po kahapon, wala na po scholarship ko?”
Hindi agad nakasagot si Rogelio.
Dahil iyon mismo ang dahilan kung bakit hindi niya pinindot ang SUBMIT.
Tumango siya nang marahan.
Napahawak si Angela sa bibig.
At doon napagtanto ng lahat sa opisina:
Hindi lang numero ang nasa spreadsheet.
Mga kinabukasan iyon.
EPISODE 3: ANG ISANG DECIMAL NA HINDI AKSIDENTE
Akala nila simpleng encoding error lang.
Hanggang may napansin si Rogelio.
Hindi lamang kay Angela may pagkakaiba.
May dalawa pang students na nagkaroon ng maliit na pagbabago.
94.2 naging 94.0.
92.8 naging 92.6.
Parehong honor candidates.
Parehong maaaring maapektuhan ang ranking.
“Baka typing error lang,” sabi ni Assistant Principal Marquez.
Pero hindi kumbinsido si Rogelio.
Binuksan niya ang file history.
May oras.
May date.
At may pangalan ng user na huling nag-edit.
Hindi siya.
Hindi rin ang registrar.
“Ma’am,” sabi niya, “may gumamit po ng admin account.”
Namutla si Mrs. Dela Cruz.
“Impossible. Ako lang may password.”
“May ibang nakakaalam?”
Tahimik siya.
Pagkatapos ay napatingin sa pinto.
“Si Mr. Valdez.”
Ang academic coordinator.
Siya ang encargado sa final checking ng honor rankings.
Tinawag si Mr. Valdez.
Pagpasok niya, kalmado ang mukha.
“Ano ’to?”
Ipinakita ni Rogelio ang spreadsheet.
“May binago pong grades.”
“Corrections.”
“Pero walang supporting record.”
Napataas ang kilay ni Valdez.
“Encoder ka lang, Rogelio. Huwag kang magdesisyon sa bagay na hindi mo sakop.”
Tahimik si Rogelio.
“Sir, saan po galing ang 91.4 ni Angela?”
“Nagkaroon ng correction.”
“May written correction form po ba?”
Walang sagot.
“May signed authorization?”
Tahimik ulit.
Nagbago ang tono ni Valdez.
“Hindi mo kailangan malaman lahat.”
Doon biglang nagsalita si Ma’am Celeste.
“Kailangan niya. Grade ko ang binago ninyo.”
Napatingin si Valdez sa kanya.
“Wala kayong pruweba.”
Inikot ni Rogelio ang monitor.
Nandoon ang edit history.
User: ACADEMIC_ADMIN.
Timestamp: 8:42 PM.
Tahimik ang buong opisina.
Pagkatapos ay napansin ni Rogelio ang isa pang bagay.
Ang estudyanteng umangat sa ranking matapos bumaba ang grade ni Angela ay pamangkin ng isang miyembro ng school governing council.
At biglang hindi na mukhang simpleng decimal error ang nangyari.
EPISODE 4: ANG SIGAW SA LOOB NG REGISTRAR’S OFFICE
Kinahapunan, nagkaroon ng emergency meeting.
Nandoon ang principal, registrar, department heads, at ilang teachers.
Nakatayo si Rogelio sa gilid habang ipinapakita ang records.
“Hindi natin puwedeng pagbintangan ang isang tao dahil lang sa spreadsheet,” sabi ng principal.
Sumagot si Rogelio.
“Kaya po may audit trail.”
Hindi sanay ang mga tao na marinig siyang magsalita nang matatag.
Siya kasi iyong lalaking kadalasang tango lang nang tango.
Pero ngayon, hindi siya umaatras.
Biglang tumayo si Mr. Valdez.
“Tama na!”
Napalingon ang lahat.
“Isang encoder ang nagpapahinto sa buong submission dahil sa isang decimal point?”
“Hindi lang po isang decimal point,” sagot ni Rogelio.
“Sinisira mo ang pangalan ng school!”
“Sir, mas masisira po ang pangalan ng school kung alam nating mali at isusubmit pa rin natin.”
Napahampas si Valdez sa mesa.
“Submit mo na!”
Hindi gumalaw si Rogelio.
“Hindi po.”
“Rogelio!”
Umalingawngaw ang sigaw.
Pero sa halip na matakot, binuksan ni Rogelio ang isa pang file.
“Sir, ito po ang original grades.”
Sunod, binuksan niya ang modified file.
“Eto po ang final version.”
Tatlong students ang naapektuhan.
At may pattern.
Ang pagbabawas sa kanila ay sapat lamang para magbago ang ranking ngunit hindi sapat para halatang may manipulasyon.
Natahimik ang principal.
“Bakit gagawin ito?”
Walang sumagot.
Hanggang nagsalita si Mrs. Dela Cruz.
“Para may ibang umangat.”
Napalingon sila kay Mr. Valdez.
Namumula ang mukha nito.
“Wala kayong karapatang—”
“May karapatan po ang mga bata,” putol ni Rogelio.
Tahimik ulit.
Hindi malakas ang boses niya.
Pero mas mabigat iyon kaysa sigaw.
“Hindi po nila alam na may naglalaro sa grades nila.”
Tumingin siya sa monitor.
“Sa atin decimal lang ’to. Sa kanila, scholarship, honors, college admission, at pangarap.”
Doon unang yumuko si Mr. Valdez.
At sa pagkakataong iyon, alam ng lahat na hindi na simpleng clerical error ang kanilang hinaharap.
EPISODE 5: ANG GRADE NA NAGBUKAS NG PINTO SA KOLEHIYO
Matapos ang internal investigation, kinumpirma ng paaralan na may unauthorized changes sa consolidated grades.
Ibinalik ang original records ng mga estudyante.
Si Angela ay nagtapos na may general average na 89.54.
Maliit lang ang diperensya.
0.05.
Pero sapat iyon.
Makalipas ang dalawang linggo, dumating ang liham mula sa scholarship foundation.
QUALIFIED.
Hindi makapagsalita si Angela nang makita niya iyon.
Hinawakan niya ang papel nang nanginginig ang mga kamay.
“Ma…”
Niyakap siya ng kanyang ina.
Pareho silang umiyak.
Sa kabilang bahagi ng registrar’s office, tahimik lang si Rogelio.
Parang ordinaryong araw lang.
May grades siyang chine-check.
May names siyang ine-encode.
Hanggang lumapit si Angela.
“Sir.”
Napatingin siya.
“Salamat po.”
Ngumiti si Rogelio.
“Wala kang dapat ipagpasalamat.”
“Kung pinindot n’yo po ’yung submit…”
Hindi na nito natapos ang pangungusap.
Tumayo si Rogelio.
“Angela, tandaan mo. Hindi kita binigyan ng grade.”
Tumango ang bata.
“Iyo ’yan. Pinaghirapan mo.”
Napaluha siya.
“Pinrotektahan ko lang kung ano ang sa ’yo.”
Ilang buwan ang lumipas.
Pumasok si Angela sa kursong Engineering sa isang state university.
Buong tuition at allowance niya ay sagot ng scholarship.
Bago siya umalis papuntang Maynila, bumalik siya sa paaralan.
May maliit siyang sobre para kay Rogelio.
Sa loob ay simpleng sulat.
“Sir, salamat dahil hindi ninyo tinuring na maliit ang isang maliit na pagkakamali.”
Matagal na tinitigan ni Rogelio ang sulat.
Pagkatapos ay inilagay niya iyon sa tabi ng computer.
Minsan, iniisip ng mga tao na walang halaga ang trabaho ng isang tahimik na encoder.
Numero lang.
Names lang.
Cells lang sa spreadsheet.
Pero alam na ngayon ni Rogelio na sa likod ng bawat numerong iyon ay may batang nagpupuyat.
May magulang na nagsasakripisyo.
May pamilya na umaasa.
At may pangarap na maaaring mabago ng isang simpleng tuldok.
Isang decimal point lang ang nakita niya.
Pero dahil pinili niyang huwag itong balewalain, isang pinto patungo sa kinabukasan ang nanatiling bukas para kay Angela.
MGA ARAL SA BUHAY
- Ang maliliit na pagkakamali ay maaaring magkaroon ng napakalaking epekto sa buhay ng ibang tao. Kaya mahalagang maging maingat, lalo na kapag kinabukasan ng isang tao ang nakasalalay.
- Hindi nasusukat sa posisyon ang halaga ng isang empleyado. Kahit ang tahimik na taong nasa likod lamang ng computer ay maaaring maging dahilan para maitama ang isang malaking pagkakamali.
- Ang integridad ay nangangahulugang paninindigan ang tama kahit pinipilit ka ng ibang tao na manahimik o sumunod.
- Ang grades ay hindi lamang numero. Sa likod nito ay pagod, sakripisyo, pangarap, at pagkakataong maaaring hindi na maulit.
- Kapag may napansin tayong mali, huwag isipin na napakaliit nito para pansinin. Minsan, ang isang maliit na detalye ang siyang naghihiwalay sa isang tao mula sa kanyang pangarap.
Kung naantig ka sa kuwento ni Angela at ni Rogelio, i-share ang post na ito sa iyong mga kaibigan at pamilya. Maaaring ipaalala ng kuwentong ito sa iba na ang pagiging maingat, patas, at matapang sa paggawa ng tama ay maaaring makapagbago ng kinabukasan ng isang tao.
