“HUWAG N’YONG PINDUTIN ’YAN! MAY MALI SA PANEL!”
Iyon ang sigaw ko habang nakaharap sa control panel ng makina ng barkong kargamento na nakadaong sa pier.
Ako si Marco, tatlumpu’t dalawang taong gulang at junior electrical technician ng barko. Tatlong taon pa lang ako sa trabaho, kaya kapag nagsasalita ako laban sa mas matatandang engineer, madalas akong sabihang masyadong praning.
Pero nang umagang iyon, alam kong may mali.
“Marco, dalawang oras na tayong delayed!” sigaw ni Chief Engineer Villanueva. “Paandarin mo na!”
“Sir, hindi po puwede.”
Napatingin sa akin ang buong engine room.
May mga tripulanteng nag-aabang. May mga kargamentong kailangang maihatid. At sa itaas, naghihintay na ang kapitan ng kumpirmasyon na maaari nang bumiyahe.
“Bakit?” singhal niya.
Hindi ko agad maisagot.
Walang alarm.
Walang usok.
Walang nasusunog na amoy.
Pero bago kami magsimula, napansin kong may kakaibang marka sa panel cover.
Parang may nagbukas nito matapos ang huling inspection.
“Sir, gusto ko pong buksan muna.”
Napailing siya.
“Dahil lang sa gasgas?”
Tumango ako.
“Hindi po gasgas lang.”
Lumapit siya at itinuro ang start control.
“Paandarin mo.”
Hindi ako gumalaw.
At doon niya ako sinigawan sa harap ng buong crew.
“Kung ayaw mong gawin ang trabaho mo, bumaba ka sa barko!”
Nanigas ako.
Hindi dahil natakot akong mawalan ng trabaho.
Kundi dahil alam kong kapag mali ang hinala ko, mapapahiya ako sa lahat.
Pero kung tama ako at pinilit naming paandarin ang makina, maaaring mas malaki ang maging problema.
Lumapit sa akin si Noel, senior electrician.
“Marco, sigurado ka ba?”
“Hindi po,” sagot ko.
“Kung hindi ka sigurado, bakit mo pinipigilan?”
Tinuro ko ang maliit na seal mark sa gilid ng enclosure.
“Sir, ako po ang nag-check nito kagabi. Hindi ganyan ang posisyon niyan.”
Tahimik siyang tumingin.
Nilapitan din iyon ni Chief Villanueva.
“Baka natamaan lang.”
“Posible po.”
“E di tapos.”
Pero hindi ako kumbinsido.
May isa pa akong napansin.
Ang logbook ng maintenance cabinet ay nakabukas sa pahinang hindi namin ginamit noong nakaraang gabi.
May pirma rin doon na halos kahawig ng pirma ni Noel.
“Sir Noel, kayo po ba ang pumirma rito?”
Tiningnan niya ang pahina.
Biglang nawala ang ngiti niya.
“Hindi.”
Nagkatinginan kami.
Doon unang nagbago ang mukha ng Chief Engineer.
Pinatigil niya ang lahat.
“Walang gagalaw.”
Inutusan niyang isara ang area at tawagin ang duty officer.
Ako naman ay nakatitig lamang sa panel.
Hindi ko pa alam noon na ang isang maliit na gasgas at isang pekeng pirma ang magbubukas sa isang bagay na mas malala kaysa simpleng maintenance error.
Pagdating ng kapitan at safety officer, binuksan namin ang panel sa ilalim ng kontroladong inspeksyon.
Walang nagsalita sa unang ilang segundo.
May mga bahagi sa loob na halatang ginalaw.
May wiring na hindi tumutugma sa configuration na naiwan namin pagkatapos ng maintenance.
At may maliit na hindi awtorisadong bagay na nakasingit sa loob na wala sa anumang technical record.
Hindi ko iyon hinawakan.
“Lahat umatras,” utos ng safety officer.
Agad nilang kinunan ng litrato ang kondisyon bago galawin ang anumang bahagi.
“May gumawa nito,” sabi ni Noel.
Napalunok ako.
Si Chief Villanueva, na kanina lamang ay galit na galit sa akin, ay tahimik na ngayon.
“Accidental ba?” tanong ng kapitan.
Umiling ang senior electrician.
“Hindi pa natin puwedeng sabihin hangga’t hindi naiimbestigahan.”
Iyon ang tamang sagot.
Walang nag-akusa.
Walang nagbanggit ng pangalan.
Pero malinaw na hindi normal ang nakita namin.
Inihiwalay muna ang system at ipinatawag ang shore technical team.
Habang naghihintay, tahimik akong naupo sa isang sulok.
Lumapit sa akin si Chief Villanueva.
“Marco.”
Tumayo ako agad.
“Sir.”
Akala ko pagsasabihan niya ako dahil sa ginawa kong eksena.
Pero mahina ang boses niya.
“Bakit mo napansin?”
“Routine lang po, Sir. Lagi kong tinitingnan ang seals at log bago mag-start.”
Napatingin siya sa panel.
“Kung hindi mo ginawa iyon…”
Hindi niya tinapos ang pangungusap.
Hindi na rin niya kailangan.
Lumipas ang ilang oras bago natapos ang paunang inspeksyon.
Kinumpirma ng technical team na may unauthorized tampering sa bahagi ng control system.
Hindi nila agad sinabi kung sino ang gumawa o bakit.
Ang buong pangyayari ay isinailalim sa pormal na imbestigasyon.
Doon namin nalaman na may nawawalang maintenance access record mula sa nakaraang gabi.
May nakita ring entry sa security log na hindi tugma sa oras ng duty roster.
May pumasok sa engine room nang panahong dapat ay walang maintenance work.
Pero higit sa lahat, may isang pangalan sa access sheet na hindi pala naroon sa barko noong oras na iyon.
“Sir,” sabi ng safety officer, “may gumamit ng identity ng ibang crew.”
Tahimik ang lahat.
Hindi ako natuwa dahil tama ang hinala ko.
Mas lalo akong kinabahan.
Dahil ibig sabihin, planado ang nangyari.
Kinabukasan, ipinatawag kaming lahat para sa interview.
Isa-isa kaming tinanong.
Walang ipinahiwatig na suspek hanggang makumpleto ang proseso.
Ilang araw ding hindi bumiyahe ang barko habang ginagawa ang inspection at verification.
May mga nagreklamo sa delay.
May mga nagsabing milyon ang mawawala sa kumpanya.
Pero sinabi ng kapitan ang linyang hindi ko nakalimutan.
“Mas madaling ipaliwanag ang delayed cargo kaysa ipaliwanag kung bakit pinatakbo natin ang makinang hindi natin pinagkakatiwalaan.”
Doon ko naintindihan na minsan, ang pinakamahalagang desisyon sa trabaho ay hindi kung kailan magsisimula.
Kundi kung kailan dapat tumigil.
Makalipas ang dalawang linggo, bumalik ang resulta ng imbestigasyon.
May dating subcontract worker na natukoy sa pamamagitan ng magkakaugnay na access records at security footage.
Mayroon daw itong personal na alitan sa isa sa mga supervisor at sinubukang guluhin ang operasyon upang magmukhang maintenance failure ang mangyayari.
Hindi na sinabi sa amin ang lahat ng detalye dahil hinawakan na iyon ng kumpanya at mga awtoridad.
Ang mahalaga, walang nasaktan.
Walang nasirang malaking kagamitan.
At hindi nakalabas ng pantalan ang barko nang may problemang nakatago sa control system.
Pagbalik namin sa normal na operasyon, ipinatawag ako ni Chief Villanueva sa opisina niya.
“Marco,” sabi niya, “may utang akong apology sa ’yo.”
Napayuko ako.
“Wala po, Sir.”
“Meron. Sinigawan kita dahil iniisip ko ang schedule. Ikaw, iniisip mo kung ligtas bang paandarin ang makina.”
Tahimik ako.
Pagkatapos ay ngumiti siya.
“Simula ngayon, kapag may technician na nagsabing may abnormal siyang napansin, makikinig muna tayo bago tayo magdesisyon.”
Hindi ako binigyan ng medalya.
Wala ring seremonya.
Pero para sa akin, sapat na iyon.
Dahil habang nakatingin ako sa makina nang muli itong ligtas na umandar, naalala ko ang pinakamatinding aral ng araw na muntik akong mawalan ng trabaho.
Hindi kabawasan sa tapang ang pagsabing, “Sandali muna.”
Minsan, iyon mismo ang tapang na kailangan upang maiwasan ang sakunang wala nang pagkakataong bawiin.
MGA ARAL SA BUHAY
1. Huwag balewalain ang maliit na abnormalidad sa trabaho, lalo na kung may kinalaman sa kaligtasan. Ang simpleng marka, maling record, o bagay na hindi tugma sa normal na kondisyon ay maaaring senyales na kailangan pang magsuri.
2. Ang pressure sa oras, pera, at schedule ay hindi dapat mauna sa kaligtasan. Mas madaling harapin ang pagkaantala kaysa ang aksidenteng maaaring hindi na maitama.
3. Hindi kahinaan ang pagtangging magpatuloy kapag hindi ka sigurado sa kondisyon ng kagamitan. Ang responsableng propesyonal ay marunong magsabi ng “huwag muna” kapag kinakailangan.
4. Huwag agad mag-akusa kapag may kahina-hinalang pangyayari. I-secure ang lugar, idokumento ang nakita, at hayaang tamang imbestigasyon ang magpatunay kung ano talaga ang nangyari.
5. Ang pinakamahalagang bahagi ng safety culture ay ang pakikinig. Kahit junior o bagong empleyado ang nagsasalita, maaaring siya ang nakapansin ng bagay na nakaligtaan ng lahat.
Kung may kaibigan o kapamilya kang nagtatrabaho sa barko, planta, construction site, workshop, o anumang lugar na gumagamit ng makinarya, ibahagi ang post na ito sa kanila. Baka magsilbi itong paalala na walang schedule, production target, o pressure mula sa nakatataas ang mas mahalaga kaysa makauwi nang ligtas ang lahat pagkatapos ng trabaho.
