EPISODE 1: ANG CALCULATOR NA BINALUTAN NG TAPE
Tahimik na pumasok si Jomar sa silid habang yakap ang kaniyang lumang bag. Maputla ang mukha niya at namumula ang mga mata na parang ilang araw nang walang matinong tulog.
Final examination nila sa Mathematics.
Pagkaupo niya, inilabas niya ang isang lumang calculator na halos natatakpan na ng masking tape. Basag ang screen nito at kailangang idiin ang battery cover para gumana.
Napansin iyon ng kaklaseng si Brent.
“Calculator ba ’yan o basurang pinulot mo?” malakas nitong tanong.
Nagtawanan ang ilan.
“Baka pati sagot, sira rin,” dagdag ng isang estudyante.
Hindi sumagot si Jomar. Pinunasan lamang niya ang calculator gamit ang manggas ng kupas niyang uniporme.
Lumapit ang guro nilang si Mrs. Reyes.
“Gagana ba ’yan?” tanong niya.
Tumango si Jomar.
“Opo, Ma’am. Kailangan lang pong hawakan dito.”
Nagsimula ang exam.
Sa unang dalawampung minuto ay maayos ang calculator. Ngunit nang makarating si Jomar sa pinakamahirap na bahagi, bigla itong namatay.
Pinindot niya ang mga button.
Wala.
Tinanggal niya ang tape at inayos ang baterya. Nanginig ang kaniyang mga daliri sa sobrang pagod.
“Ma’am!” sigaw ni Brent. “Baka may kodigo sa loob ng tape!”
Nagsimulang magbulungan ang klase.
Kinuha ni Mrs. Reyes ang calculator. Sa ilalim ng tape ay walang formula o sagot. Isang lumang battery cover lamang na may nakasulat na pangalan.
NESTOR SANTOS.
“Kanino ito?” tanong ng guro.
“Sa tatay ko po,” sagot ni Jomar.
Bago pa siya makapagpaliwanag, biglang umikot ang kaniyang paningin. Bumagsak ang lapis mula sa kamay niya.
Pagkatapos ay sumubsob siya sa mesa.
EPISODE 2: ANG PARATANG SA TAHIMIK NA ESTUDYANTE
Dinala si Jomar sa clinic. Ayon sa school nurse, sobrang pagod siya at halos walang laman ang sikmura.
Ngunit hindi doon natapos ang problema.
Habang wala siya sa silid, sinabi ni Brent na nakita raw nito si Jomar na lumalabas sa hallway malapit sa faculty room noong nakaraang gabi.
“Baka kaya mataas lagi ang score niya,” sabi nito. “Baka kinukuha niya ang answer key.”
Tumahimik ang klase.
Si Jomar ang nangunguna sa Mathematics kahit madalas siyang tulog sa klase. Hindi siya nakikisama sa mga lakad at palaging nagmamadaling umuwi.
Para sa ilan, kahina-hinala iyon.
Nang magising siya, ipinatawag siya ng principal.
“Jomar,” mahinahong sabi ni Principal Valdez, “may nagsasabing nakita ka sa school kagabi. Totoo ba?”
Tumango siya.
“Opo.”
“Bakit ka narito nang lampas hatinggabi?”
Hindi sumagot si Jomar.
“Pumasok ka ba sa faculty room?” tanong ni Mrs. Reyes.
“Hindi po.”
“Kung wala kang ginawang masama, sabihin mo kung bakit ka narito.”
Napayuko ang binata.
“Hindi ko po puwedeng sabihin.”
Hindi puwedeng sabihin?
Lalong lumakas ang pagdududa ni Brent.
“Ma’am, tingnan na lang natin ang CCTV,” sabi niya. “Para malaman kung nagsasabi siya ng totoo.”
Pumayag ang principal.
Kasama ang ilang guro, si Brent, at ang ina nitong miyembro ng parents’ council, nagtungo sila sa security room.
Tahimik na nakatayo si Jomar sa likuran.
Hindi siya natatakot dahil may makikita silang pagnanakaw.
Natatakot siya dahil mabubunyag ang sikretong tatlong buwan niyang pilit na itinatago.
Nang magsimulang umandar ang CCTV recording, alas-diyes pa lamang ng gabi ay lumitaw na si Jomar sa screen.
Ngunit hindi answer key ang hawak niya.
Walis.
Basahan.
At isang timba ng maruming tubig.
EPISODE 3: ANG LIHIM NA NAHAWAKAN NG CCTV
Nakita sa video si Jomar na isa-isang naglilinis ng mga silid. Nagwalis siya sa hallway, nagpunas ng mga bintana, at nagtanggal ng mga basurang iniwan ng mga estudyante.
Mag-isa.
Pagsapit ng alas-dose, umupo siya sandali sa sahig at inilabas ang dalawang pandesal. Kinain niya ang isa at ibinalot muli ang natira.
“Bakit hindi niya inubos?” bulong ni Mrs. Reyes.
Sumagot ang guwardiyang si Mang Ben.
“Iniuuwi niya po iyon sa kapatid niya.”
Nagpatuloy ang recording.
Bandang ala-una, may papel na nahulog mula sa folder na naiwan sa tapat ng faculty room. Pinulot iyon ni Jomar.
Answer key ng exam.
Hindi niya binasa.
Hindi niya binuksan.
Ipinasok niya iyon sa isang sobre, isinulat ang pangalan ni Mrs. Reyes, at iniwan sa ilalim ng pinto.
Napatakip ng bibig ang guro.
Pagkatapos maglinis, umupo si Jomar sa isang bench sa hallway. Inilabas niya ang kaniyang notebook at ang sirang calculator.
Nag-aral siya mula alas-dos hanggang alas-kuwatro.
Ilang beses siyang nakatulog habang nakayuko sa notebook. Ngunit tuwing magigising, muli niyang sasagutan ang mga problemang hindi niya matapos.
Alas-singko ng umaga, nagpalit siya ng uniporme sa banyo.
Alas-siyete, pumasok siya sa klase na parang ordinaryong estudyante.
Doon nila naunawaan kung bakit gabi-gabi siyang hindi natutulog.
Ang ama niyang si Mang Nestor ang dating night janitor ng paaralan. Ngunit tatlong buwan na itong hindi makalakad matapos ma-stroke.
Upang hindi mawalan ng trabaho ang ama at may maipambili sila ng gamot, si Jomar ang lihim na gumagawa ng mga tungkulin nito.
Estudyante siya sa umaga.
Janitor sa gabi.
At panganay na nagsisikap buhayin ang kaniyang pamilya sa pagitan ng dalawang mundong parehong nangangailangan sa kaniya.
EPISODE 4: ANG KATOTOHANANG NAGPATIGIL SA TAWANAN
Walang makapagsalita sa security room.
Si Brent, na kanina lamang ay malakas na nagpaparatang, ay hindi magawang tingnan si Jomar.
“Bakit hindi ka humingi ng tulong?” umiiyak na tanong ni Mrs. Reyes.
“Kapag nalaman nilang hindi na kayang magtrabaho ni Papa, baka palitan siya,” sagot ni Jomar. “Wala na po kaming pambili ng gamot. May kapatid pa akong nasa elementarya.”
“Pati ang calculator?” tanong ng principal.
Tumingin si Jomar sa lumang calculator.
“Unang regalo po iyon ni Papa nang malaman niyang gusto kong maging engineer. Isang buwan siyang hindi nagmeryenda para mabili iyon sa surplus shop.”
Kaya ayaw niya itong palitan.
Hindi dahil wala siyang pakialam sa exam.
Kundi dahil iyon lamang ang bagay na nagpapaalala sa kaniya kung gaano naniwala ang ama sa kaniyang pangarap.
Lumapit si Brent.
“Jomar,” sabi niya, “patawad.”
Hindi agad sumagot ang binata.
Madaling sabihin ang salitang patawad. Ngunit hindi nito mabubura ang mga tawanan, bulungan, at paratang.
Gayunman, tumango siya.
“Hindi ko kailangan ng awa,” sabi niya. “Gusto ko lang makapag-aral.”
Agad na ipinahinto ng principal ang lihim niyang pagtatrabaho. Hindi tinanggal si Mang Nestor. Sa halip, inilagay ito sa medical leave at binigyan ng tulong mula sa faculty at alumni association.
Binigyan din si Jomar ng pagkakataong ipagpatuloy ang exam kinabukasan matapos siyang makapagpahinga.
Bago siya umalis, iniabot ni Brent ang sarili nitong calculator.
“Gamitin mo muna,” sabi nito.
Tiningnan iyon ni Jomar.
Pagkatapos ay kinuha niya ang sirang calculator ng ama at inilagay sa bag.
“Salamat,” sagot niya. “Pero ito pa rin ang dadalhin ko. Hindi lang siguro para gamitin—kundi para maalala kung para kanino ako lumalaban.”
EPISODE 5: ANG PINAKAMAHIRAP NA EQUATION
Kinabukasan, bumalik si Jomar sa exam room.
Malinis na ang kaniyang uniporme. Hindi na namumula ang mga mata niya. Sa unang pagkakataon matapos ang tatlong buwan, nakatulog siya nang mahigit walong oras.
Tahimik ang buong klase nang pumasok siya.
Wala nang tumawa.
Sa ibabaw ng mesa niya ay may bagong calculator at isang maliit na sulat mula sa mga kaklase.
Hindi namin alam ang pinagdaraanan mo. Patawad dahil humusga kami.
Umupo si Jomar at nagsimulang sumagot.
Makalipas ang dalawang oras, siya ang unang natapos.
Nang ilabas ang resulta, nakakuha siya ng pinakamataas na marka sa buong baitang.
Ngunit hindi ang grado ang nagpaluha sa kaniya.
Sa pintuan ay naghihintay si Mang Nestor, nakaupo sa wheelchair habang hawak ang sirang calculator.
“Anak,” sabi nito, “patawad kung ikaw ang nagtrabaho para sa akin.”
Lumuhod si Jomar sa harap ng ama.
“Huwag po kayong humingi ng tawad,” sagot niya. “Kayo ang dahilan kung bakit hindi ako sumuko.”
Iniabot ni Mang Nestor ang calculator. Naayos na ang battery cover, ngunit iniwan nito ang lumang tape sa gilid.
“Hindi ko tinanggal,” sabi niya. “Paalala ’yan na hindi kailangang perpekto ang isang bagay para maging kapaki-pakinabang.”
Niyakap ni Jomar ang ama.
Sa likod nila, tahimik na umiiyak si Mrs. Reyes. Yumuko naman si Brent, dala ang hiya at aral na hindi niya malilimutan.
Maraming equation ang kayang sagutin gamit ang calculator.
Ngunit walang calculator ang makapagsasabi kung gaano kabigat pagsabayin ang pag-aaral, trabaho, gutom, at responsibilidad sa pamilya.
At ang estudyanteng pinagtawanan dahil sa sirang gamit ang nagpakita sa lahat ng pinakamahalagang sagot:
Hindi nasusukat sa bagong kagamitan ang talino ng isang tao.
At hindi nakikita sa tahimik na mukha ang laban na gabi-gabi niyang dinadala.
MGA ARAL SA BUHAY
- Huwag pagtawanan ang gamit o kalagayan ng ibang tao dahil hindi natin alam ang sakripisyong nakatago sa likod nito.
- Ang pananahimik ay hindi nangangahulugang walang problema. Minsan, ang pinakatahimik na tao ang may pinakamabigat na laban.
- Bago magparatang, alamin muna ang buong katotohanan. Ang maling hinala ay maaaring makasugat sa taong wala namang ginawang masama.
- Ang tunay na talino ay hindi lamang nasusukat sa grado kundi pati sa katapatan, sipag, at paninindigan sa gitna ng pagsubok.
- Walang estudyanteng dapat mamili sa pagitan ng edukasyon at pagtulong sa pamilya. Ang pag-unawa at tamang suporta ay maaaring magligtas sa kaniyang kinabukasan.
Kung naantig kayo sa kuwento ni Jomar, ibahagi ang post na ito sa inyong mga kaibigan at pamilya. Nawa’y maging paalala ito na piliin nating umunawa bago humusga, tumulong bago manlait, at pakinggan ang mga taong tahimik na lumalaban para sa kanilang mga pangarap.
