EPISODE 1 – ANG MATANDANG NASA HARAP NG SARADONG CHAPEL
Tuwing alas-singko ng umaga, bago pa man tuluyang sumikat ang araw, naroon na si Aling Remedios sa harap ng lumang chapel sa dulo ng barangay.
Sarado na iyon nang mahigit dalawampung taon.
Kalawangin ang kandado. Kupas na ang pintura ng pinto. Tinubuan na ng lumot ang mga pader, at halos matakpan na ng damo ang dating daanan papunta sa altar.
Pero araw-araw, lumuluhod si Aling Remedios sa harap nito.
Nakapalad ang dalawang kamay.
Nakapikit.
At tahimik na nagdarasal.
“Nanay Remy, hindi ka ba nagsasawang kausapin ang saradong pinto?” sigaw minsan ng isang binatang dumaraan.
Nagtawanan ang mga kasama nito.
“Baka hinihintay niyang bumukas mag-isa!”
“Baka may santo sa loob na sasagot!”
Narinig sila ng matanda.
Pero hindi siya lumingon.
Mas hinigpitan lang niya ang pagkakadikit ng dalawang palad.
May ilang matatanda ring nakaupo sa labas ng kalapit na tindahan. Sanay na silang makita siya roon.
“Araw-araw na lang,” bulong ng isa. “Ano kayang ipinagdarasal?”
“Baka hindi na alam kung anong ginagawa niya.”
Ngunit may isang bagay silang hindi alam.
Hindi talaga simbahan ang binabalikan ni Aling Remedios.
Kundi isang pangako.
Pagkatapos niyang magdasal, marahan niyang inilapat ang palad sa lumang pinto.
“Bumalik ako,” bulong niya.
Napadaan si Carlo, isang dalawampu’t dalawang taong gulang na binatang apo ng caretaker ng chapel.
Narinig niya iyon.
“Lola, kanino po kayo nagsasalita?”
Napatingin sa kanya ang matanda.
Saglit itong ngumiti.
“Sa isang taong matagal ko nang hinihintay.”
“Sa loob?”
Hindi sumagot si Aling Remedios.
Tumingin lang siya sa kandado.
“Kapag binuksan ’yan,” sabi niya, “baka maalala ko kung bakit ako iniwan.”
Hindi maintindihan ni Carlo.
Pero sa unang pagkakataon, hindi niya pinagtawanan ang matanda.
EPISODE 2 – ANG PANGAKONG LIMAMPUNG TAON NANG HINIHINTAY
Kinabukasan, nadatnan muli ni Carlo si Aling Remedios.
May dala itong maliit na supot ng pandesal at lumang rosaryo.
Umupo siya sa tabi ng matanda.
“Lola, sino po ba ang hinihintay ninyo?”
Matagal bago sumagot si Aling Remedios.
“Nanay ko.”
Napakunot-noo si Carlo.
“Nanay n’yo?”
Tumango siya.
“Pitong taong gulang ako noong huli ko siyang nakita.”
Parang biglang nawala ang ingay sa paligid.
Ikinuwento ng matanda na lumaki siya sa isang mahirap na pamilya. Ang kanyang ina, si Elena, ang dating naglilinis sa maliit na chapel.
Tuwing Linggo, sinasama siya nito.
Habang nagwawalis ang ina, nauupo naman siya sa unang pew at naghihintay.
Isang hapon, may dumating na kamag-anak mula sa Maynila.
Sinabi nilang may sakit ang kanyang ama at kailangang sumama si Elena nang ilang araw.
“Dito niya ako iniwan sa tiyahin ko,” sabi ni Aling Remedios. “Bago siya umalis, lumuhod siya sa harap ko.”
Napahawak ang matanda sa rosaryo.
“Sinabi niya, ‘Remy, hintayin mo ako. Babalikan kita rito.’”
“Pero hindi na po siya bumalik?”
Umiling ang matanda.
Ilang linggo ang naging buwan.
Ang buwan ay naging taon.
May nagsabing namatay si Elena sa Maynila.
May nagsabing nagkaroon ito ng bagong pamilya.
May nagsabing sadyang iniwan na lang niya ang anak.
Walang malinaw na sagot.
“Galit po ba kayo sa kanya?” tanong ni Carlo.
Tumitig si Aling Remedios sa saradong chapel.
“Matagal akong galit.”
Napangiti siya nang mapait.
“Tuwing may batang sinusundo ng nanay niya, naiinggit ako. Tuwing may graduation, kasal, birthday… umaasa akong bigla siyang lilitaw.”
Huminga siya nang malalim.
“Pero tumanda na ako. Ako na ang naging nanay. Naging lola. Hindi pa rin siya bumalik.”
“Kung gano’n, bakit kayo nagdarasal dito?”
“Dahil iyon ang huling lugar kung saan sinabi niyang mahal niya ako.”
At doon naunawaan ni Carlo kung bakit kahit pinagtatawanan ang matanda, araw-araw pa rin itong bumabalik.
Hindi siya naghihintay ng himala.
Hinahanap niya ang huling piraso ng kanyang ina.
EPISODE 3 – ANG SUSI SA LUMANG APARADOR
Ilang araw matapos iyon, ipinatawag ng barangay ang pamilya ni Carlo.
Ipapaayos na ang chapel.
May plano ang parokya na linisin ito at muling buksan para sa maliliit na prayer gatherings.
Nang marinig iyon ni Aling Remedios, halos hindi siya makapagsalita.
“Bubuksan na?”
“Opo, Lola,” sagot ni Carlo. “Bukas.”
Kinabukasan, maraming tao ang nagtipon.
Kasama rin ang ilan sa mga taong dating tumatawa sa kanya.
Nang alisin ang kalawangin na kandado, nanginig ang kamay ni Aling Remedios.
Bumukas ang pinto.
Kumalat ang amoy ng lumang kahoy at alikabok.
Pumasok sila.
Nandoon pa rin ang mga lumang upuan.
Ang kupas na altar.
Ang ilang kandilang halos natunaw na sa kinatatayuan.
Dahan-dahang naglakad si Aling Remedios patungo sa unang pew.
Hinaplos niya iyon.
“Dito ako palaging nakaupo,” bulong niya.
Biglang parang bumalik siya sa pagiging pitong taong gulang.
“Nay…”
Napatingin sa kanya ang mga tao.
Habang naglilinis, may nakita si Carlo sa maliit na silid sa likod ng altar.
Isang lumang aparador.
Nakakandado.
Hinahanap nila ang susi hanggang sa makita ng lolo ni Carlo ang isang maliit na kahong nakatago sa ilalim ng lumang mesa.
May susi sa loob.
Pagbukas nila ng aparador, puro lumang gamit ang nakita nila—mga kandila, altar cloth, sirang prayer books at ilang kahon ng dokumento.
Pero may isang frame na nakaharap sa dingding.
“Lola Remy…”
Dahan-dahang kinuha ni Carlo iyon.
Pinunasan niya ang alikabok.
Isang lumang itim-at-puting larawan ang lumitaw.
Babaeng nasa edad trenta.
Nakatayo sa harap ng chapel.
At may hawak na batang babae.
Napatigil si Aling Remedios.
Lumapit siya.
Nang makita niya ang mukha ng babae, agad niyang tinakpan ang bibig.
“Nay…”
Nanghina ang mga tuhod niya.
At sa unang pagkakataon sa harap ng mga taong dating tumatawa sa kanya, napaiyak nang malakas ang matanda.
EPISODE 4 – ANG MENSAHENG NAKATAGO SA LIKOD NG LARAWAN
Mahigpit na niyakap ni Aling Remedios ang frame.
“Siya ’yan,” paulit-ulit niyang sabi. “Nanay ko ’yan.”
Tahimik ang lahat.
Pati ang mga binatang dating nangungutya sa kanya ay hindi makatingin nang diretso.
Napansin ni Carlo na parang makapal ang likod ng frame.
“Sandali po.”
Maingat niyang binuksan iyon.
May nakatiklop na papel sa likod ng larawan.
Dilaw na sa katandaan.
Nakasaad sa ibabaw:
“Para kay Remedios.”
Nanginig ang kamay ng matanda.
“Basahin mo,” sabi niya kay Carlo. “Hindi ko kaya.”
Dahan-dahang binuklat ng binata ang papel.
“Anak kong Remy…”
Napapikit si Aling Remedios.
“Kung mabasa mo man ito balang araw, patawarin mo si Nanay kung hindi ako nakabalik agad…”
Napuno ng hikbi ang lumang chapel.
Ayon sa sulat, hindi siya iniwan ng kanyang ina.
Papunta pa lamang sa Maynila noon ay naaksidente ang sinasakyang bus ni Elena.
Nakaligtas siya ngunit malubhang nasugatan.
Ilang buwan itong naospital at pagkatapos ay dinala ng isang kapatid sa probinsiya upang maalagaan.
Paulit-ulit daw itong nagpapadala ng sulat kay Remedios.
Pero walang dumating.
Makalipas ang ilang taon, bumalik si Elena sa chapel.
Wala na roon ang anak.
Lumipat na pala ng tirahan ang pamilya ng tiyahin ni Remedios.
Walang makapagsabi kung saan.
Kaya iniwan ni Elena ang larawan at sulat sa dating kura paroko, umaasang isang araw ay babalik ang anak.
Sa pinakahuling bahagi ng sulat ay nakasulat:
“Hindi kita iniwan, anak. Hinanap kita sa abot ng makakaya ko. Kung sakaling hindi na tayo magkita, sana huwag mong isipin kahit isang araw na pinili kong mawala sa buhay mo. Ikaw ang huling pangalan na binibigkas ko tuwing nagdarasal ako.”
Hindi na kinaya ni Aling Remedios.
Napaupo siya.
Limampung taon niyang dinala ang tanong kung bakit hindi siya minahal nang sapat para balikan.
At sa isang lumang larawan, nalaman niyang mali pala ang tanong.
Hindi siya iniwan.
Naligaw lang ang dalawang taong parehong naghahanap sa isa’t isa.
EPISODE 5 – ANG HULING PAGDARASAL NI ALING REMEDIOS
Nang gabing iyon, hindi agad umuwi si Aling Remedios.
Naupo siya sa unang pew.
Nasa kandungan niya ang larawan.
Tahimik na lumapit si Carlo.
“Lola, okay lang po ba kayo?”
Tumango siya habang umiiyak.
“Masakit.”
Pagkatapos ay ngumiti.
“Pero magaan.”
Limampung taon niyang inakala na ayaw siyang balikan ng kanyang ina.
Limampung taon niyang kinuwestiyon kung may mali ba sa kanya.
Kung naging mas mabait ba sana siya.
Kung hindi ba siya umiyak nang umalis ang ina niya.
Kung may ginawa ba siyang dahilan upang hindi na ito bumalik.
Ngayon, parang unti-unting nawawala ang bigat na matagal niyang pasan.
Lumuhod siya sa harap ng altar.
Pero iba na ang dasal niya.
Hindi na:
“Bakit mo ako iniwan?”
Kundi:
“Salamat, Nay. Hinanap mo pala ako.”
Bago siya umalis, lumapit ang isa sa mga lalaking dating nangungutya sa kanya.
“Nanay Remy…”
Napalingon siya.
“Pasensya na po sa mga sinabi namin.”
Tahimik siyang tumingin sa binata.
Pagkatapos ay ngumiti.
“Hindi n’yo alam ang kuwento ko.”
Napayuko ito.
“Iyon nga po ang mali namin. Hindi namin alam… pero nanghusga kami.”
Hinawakan ni Aling Remedios ang balikat nito.
“Sa susunod, bago kayo tumawa sa isang taong paulit-ulit gumagawa ng bagay na hindi ninyo naiintindihan, isipin n’yo muna na baka may hinihintay siyang sagot.”
Paglabas niya ng chapel, hawak-hawak niya ang larawan sa dibdib.
Hindi na siya lumuhod sa harap ng saradong pinto kinabukasan.
Hindi dahil tumigil na siyang manalangin.
Kundi dahil wala nang saradong pinto.
At wala na ring tanong na kailangang katukin araw-araw.
Natagpuan na niya ang sagot.
Sa likod ng isang lumang larawan.
Sa loob ng chapel na akala ng lahat ay wala nang anumang mahalagang naiwan.
At sa puso ng isang ina na hindi pala kailanman tumigil sa paghahanap sa kanyang anak.
MGA ARAL SA BUHAY
1. Huwag pagtawanan ang sakit na hindi natin nauunawaan. Ang simpleng kilos para sa atin ay maaaring konektado sa pinakamalalim na sugat ng ibang tao.
2. Hindi lahat ng pagkawala ay pag-abandona. Minsan, may mga pangyayaring naghihiwalay sa mga taong mahal ang isa’t isa kahit pareho nilang gustong makabalik.
3. Huwag agad gumawa ng konklusyon kapag kulang ang kuwento. Limampung taon na naniwala si Aling Remedios na iniwan siya dahil iyon lamang ang paliwanag na alam niya.
4. May mga salitang kailangang marinig kahit gaano na katagal ang lumipas. Ang simpleng mensaheng “Hindi kita iniwan” ay kayang pagalingin ang sugat na ilang dekada nang dinadala.
5. Bago manghusga sa isang tao, alalahaning may bahagi ng kanyang buhay na hindi natin nakikita. Ang kaunting pag-unawa at pakikinig ay mas makatao kaysa mabilis na pagtawa o pangungutya.
Kung naantig ka sa kuwento ni Aling Remedios, ibahagi ang post na ito sa iyong mga kaibigan at pamilya. Baka may taong nangangailangan ding maalala na hindi natin dapat husgahan ang isang tao base lamang sa nakikita natin. May mga luha, pangako, at paghihintay na tanging ang buong kuwento lamang ang makapagpapaliwanag.
