EPISODE 1: ANG KUPAS NA PASS NA PINAGTAWANAN
“Ma’am, hindi na po valid ’yan.”
Hindi agad inalis ni Aling Lourdes ang kamay niya sa ibabaw ng reception counter.
Pitumpu’t apat na taong gulang na siya. Maayos ang pagkakatali ng kulay-abong buhok, simple ang damit, at may maliit na itim na handbag na halatang matagal na niyang ginagamit.
Sa kabilang kamay ay hawak niya ang isang lumang laminated backstage pass.
Kupas na ang litrato.
Halos burado na ang logo.
At ang tali nito ay hindi na puti kundi nanilaw na sa tagal.
“Hindi ko naman po gagamitin para pumasok sa backstage,” mahinahon niyang sabi. “May gusto lang akong itanong tungkol sa numerong nakalagay rito.”
Napatingin ang dalawang batang empleyado sa pass.
Napangiti ang isa.
“Ma’am, baka souvenir na lang po ’yan.”
Tumawa nang bahagya ang kasama nito.
“Parang galing pa noong black-and-white TV.”
Narinig iyon ni Aling Lourdes.
Pero hindi siya nagalit.
Tiningnan lamang niya ang pass.
“Galing nga po.”
“May event po ba kayong pupuntahan?”
“Opo.”
“Ano pong event?”
“Anniversary ng network.”
Nagkatinginan ang dalawang empleyado.
“Employees and invited guests lang po ngayon.”
Tumango ang matanda.
“Alam ko.”
“Kaya nga po kailangan ng invitation.”
Muling inilapag ni Aling Lourdes ang pass sa counter.
“Sinabihan po akong dalhin ito.”
Kinuha ng security officer ang pass.
May nakasulat sa likod:
MBN BACKSTAGE ACCESS
ARTIST NO. 0001
Napakunot ang noo nito.
“0001?”
Tumawa ang isang empleyado.
“Baka fake.”
Hindi kumibo si Aling Lourdes.
“Ma’am,” sabi ng receptionist, “saan n’yo po nakuha ito?”
Dahan-dahang ngumiti ang matanda.
“Ibinigay sa akin noong unang araw na nagbukas ang istasyon.”
Biglang tumigil ang tawa ng receptionist.
“Anong ibig sabihin n’yo?”
“Dito po ako kumanta noon.”
Napatingin ang mga tao sa lobby.
May ilang bagong empleyadong napabulong.
Isang matandang babae?
Artist?
Sa malaking network na iyon?
Isa sa kanila ang napangisi.
“Ma’am, baka ibang station po.”
Umiling si Aling Lourdes.
“Dito.”
At sa unang pagkakataon, medyo nanginig ang boses niya.
“Bago pa naging network ang lugar na ito.”
EPISODE 2: ANG NUMERONG WALANG MAKAPANIWALA
Tinawagan ng security officer ang administrative office.
“Sir, may matandang babae po rito. May lumang backstage pass. Artist number zero-zero-zero-one.”
May katahimikan sa kabilang linya.
“Anong number?”
“0001 po.”
“Hintayin n’yo ako.”
Makalipas ang ilang minuto, bumaba ang archive manager na si Dennis.
Halos limampung taong gulang na siya at mahigit dalawampung taon nang nagtatrabaho sa network.
Kinuha niya ang pass.
Hindi siya tumawa.
“Ma’am, ano pong pangalan ninyo?”
“Lourdes Santiago.”
Huminto siya.
“Santiago?”
Tumango ang matanda.
Binuksan ni Dennis ang tablet niya.
“Sandali lang po.”
Hinahanap niya ang lumang digitized artist registry.
Napapalibutan na sila ng ilang empleyado.
May curious.
May nakangiti pa rin.
May bulong nang bulong.
Pagkatapos ay lumabas sa screen ang isang record.
Dennis stared at it.
Hindi agad siya nagsalita.
“Sir?” tanong ng receptionist.
Inilapit niya ang screen.
ARTIST 0001
LOURDES SANTIAGO
DATE REGISTERED: JUNE 14, 1968
Nawala ang ngiti ng dalawang empleyado.
“Hindi maaaring…”
Mabilis na nag-scroll si Dennis.
May lumang black-and-white photograph.
Isang dalagang nakatayo sa harap ng mikropono.
Mahaba ang buhok.
May simpleng bestida.
At may parehong mga mata ng matandang nasa harap nila.
“Ma’am…”
Dahan-dahang tumingin si Dennis kay Aling Lourdes.
“Kayo po ito?”
Napangiti siya.
“Mas bata lang.”
Tahimik ang lobby.
“Ano pong ibig sabihin ng Artist 0001?” tanong ng security officer.
Hindi agad sumagot si Dennis.
Binasa niya ang lumang annotation.
“First registered performing artist of the station.”
Napasinghap ang receptionist.
“Unang artist?”
Tumango si Dennis.
Hindi lamang pala dating singer ang babaeng ilang minuto nilang pinagtatawanan.
Siya ang unang artist na opisyal na naitala ng istasyon.
Bago pa magkaroon ng malalaking studio.
Bago pa magkaroon ng sikat na hosts.
Bago pa maging isa sa pinakamalaking broadcasting networks ang kumpanya.
Nandoon na siya.
At hawak pa rin niya ang unang backstage pass na ibinigay sa isang artist.
EPISODE 3: ANG BOSES NA NAGBUKAS SA ISTASYON
Dinala si Aling Lourdes sa archive room.
Naroon ang mga lumang tapes, litrato, posters, at dokumento ng network.
Hindi niya napigilang huminto sa isang lumang larawan ng gusali.
Maliit lang iyon noon.
Isang palapag.
Dalawang studio.
At isang radio transmitter na madalas daw masira kapag umuulan.
“Ganito pa ’yan noong una,” sabi niya.
“Nandito kayo noong opening?” tanong ni Dennis.
Tumango siya.
“Kinabahan ako noon.”
“Bakit?”
“First time kong kumanta live.”
Napangiti ang matanda.
“Walang second take.”
Binuksan ni Dennis ang isang archive database.
May nakita siyang entry.
INAUGURAL BROADCAST — VOCAL PERFORMANCE — L. SANTIAGO.
“May recording kaya?”
Naghanap sila.
Makalipas ang ilang minuto, may lumabas na digitized audio file.
Pinindot ni Dennis ang play.
May static.
Kaluskos.
Pagkatapos ay boses ng isang announcer.
“Mga kababayan, malugod naming ipinakikilala ang unang mang-aawit na maririnig ninyo mula sa ating bagong himpilan…”
Napahawak si Aling Lourdes sa bibig.
Sumunod ang boses ng isang dalaga.
Malinaw.
Malambing.
Kabataan niya.
Umiyak si Aling Lourdes.
Hindi dahil maganda pa rin ang recording.
Kundi dahil animnapung taon na niyang hindi naririnig ang boses niyang iyon.
“Bakit po kayo umalis sa industriya?” tanong ng isang empleyado.
Matagal siyang hindi sumagot.
“May anak akong nagkasakit.”
Tahimik ang lahat.
“May offer sana akong mag-record noon. Pero kailangan kong pumili.”
“Career o pamilya?”
Tumango siya.
“Akala ko sandali lang akong mawawala.”
Pero naging taon ang sandali.
Nagtrabaho siya bilang mananahi.
Nag-alaga ng anak.
Nagpalaki ng mga apo.
At habang lumalaki ang istasyon, unti-unting nawala ang pangalan niya sa alaala ng publiko.
“Hindi kayo bumalik?”
“Isang beses.”
“Kailan?”
“Mga tatlumpung taon na ang nakaraan.”
Napangiti siya nang malungkot.
“Hindi rin ako nakapasok.”
Napatingin ang receptionist na unang tumawa sa pass.
Parang gusto nitong mawala sa kinatatayuan.
Dahil tatlumpung taon na pala siyang bumabalik sa pintuan ng isang mundong minsan siyang tumulong magsimula.
EPISODE 4: ANG BISITANG HINDI KASAMA SA PROGRAM
May anniversary celebration sa malaking studio nang gabing iyon.
Naroon ang executives.
Veteran artists.
Hosts.
Producers.
At ilang dating empleyado.
Hindi kasama sa official guest list si Aling Lourdes.
Pero nang malaman ng network president ang nangyari, nagpatawag ito agad.
“Hanapin ninyo siya.”
“Nasa archive room po.”
“Huwag n’yong pauwiin.”
Ilang minuto bago magsimula ang programa, lumapit ang presidente kay Aling Lourdes.
“Ma’am Lourdes?”
Tumayo ang matanda.
“Opo?”
“Ako si Gabriel Villanueva.”
Napatingin siya sa lalaki.
“Villanueva?”
“Anak po ako ni Ernesto Villanueva.”
Nanlaki ang mata niya.
Si Ernesto ang unang station manager.
Ang lalaking personal na nagbigay sa kanya ng Artist Pass 0001.
“Anak ka ni Erning?”
Napangiti si Gabriel.
“Opo.”
Biglang tumawa si Aling Lourdes.
“Napakakulit ng tatay mo.”
Natawa rin ang presidente.
“Marami rin pong nagsabi.”
Pagkatapos ay napansin ni Gabriel ang lumang pass.
“Tinago n’yo?”
“Sinabi ng tatay mo sa akin, huwag ko raw iwawala.”
Dahan-dahang hinawakan ni Gabriel ang pass.
“May sinabi rin po siya sa amin tungkol sa unang araw ng station.”
“Ano?”
“Na kung walang pumayag kumanta nang libre noong unang broadcast, wala raw silang opening performance.”
Natawa si Lourdes.
“Wala kasi silang pambayad.”
Ngumiti si Gabriel.
“Totoo pala.”
Tumunog ang signal na magsisimula na ang anniversary program.
Akala ni Lourdes ihahatid na siya palabas.
Pero iniabot ni Gabriel ang kanyang kamay.
“Ma’am, sasamahan n’yo po ako?”
“Saan?”
“Sa stage.”
Napaatras siya.
“Hindi.”
“Bakit?”
“Hindi naman ako kasama sa programa.”
Ngumiti ang presidente.
“Dapat pala kayo ang unang kasama.”
At bago makatanggi ang matanda, bumukas ang malaking pinto ng studio.
Naroon ang daan-daang taong pumalakpak nang tawagin ang pangalan niya.
EPISODE 5: ANG UNANG ARTIST NA HALOS NAKALIMUTAN
“Ngayong gabi,” sabi ni Gabriel sa harap ng audience, “ipinagdiriwang natin ang mahigit limang dekada ng mga kuwento, musika, at programang naging bahagi ng buhay ng ating mga tagapakinig.”
Nasa gilid si Lourdes.
Nanginginig ang mga kamay.
“Pero bago nagkaroon ng sikat na programa, bago nagkaroon ng malalaking artista, may isang babaeng humarap sa isang simpleng mikropono noong unang araw ng istasyong ito.”
Lumabas sa malaking screen ang lumang litrato.
Dalagang Lourdes.
May narinig na bulungan.
“Ang kanyang artist number…”
Huminto si Gabriel.
“…0001.”
Tumayo ang audience.
Hindi agad makalakad si Lourdes.
Tinakpan niya ang bibig.
Animnapung taon.
Walang trophy.
Walang award.
Walang malaking comeback.
Hindi niya naman hinihingi ang mga iyon.
Ang gusto lang niya noong araw na iyon ay malaman kung may halaga pa ba ang lumang pass na tinago niya sa loob ng kahon nang napakatagal.
May halaga pala.
Hindi dahil vintage ito.
Kundi dahil saksi iyon sa unang pahina ng kasaysayan ng network.
Lumapit siya sa mikropono.
Parehong pakiramdam.
Parang bumalik siya sa maliit na studio noong dalaga pa siya.
“Hindi ko alam ang sasabihin ko,” mahina niyang sabi.
Natawa ang audience.
Ngumiti siya.
“Noong una akong kumanta dito, tatlo lang yata ang ilaw. Ang isa, pumipitik pa.”
Nagtawanan ang mga tao.
“Wala kaming aircon. Wala ring makeup room.”
Mas malakas ang tawa.
Pero pagkatapos ay naging seryoso siya.
“Hindi ko inakalang lalaki nang ganito ang lugar na ito.”
Tumingin siya sa paligid.
“Mas lalong hindi ko inakalang makakabalik ako.”
Sa likod ng stage, nakatayo ang receptionist at security officer.
Pareho silang tahimik.
Pagkatapos ng programa, nilapitan nila ang matanda.
“Ma’am Lourdes.”
Napalingon siya.
“Pasensiya na po.”
Ngumiti siya.
“Sa alin?”
“Pinagtawanan po namin kayo.”
Tumango ang matanda.
“Huwag kayong mag-alala.”
Pagkatapos ay ipinakita niya ang kupas na pass.
“Lumang-luma naman talaga.”
Pero bago siya lumakad, may idinagdag siya.
“Sa susunod lang, huwag n’yong husgahan agad ang isang bagay dahil luma.”
Tumingin siya sa dalawa.
“Pati tao.”
Walang nakasagot.
Makalipas ang ilang linggo, gumawa ang network ng maliit na historical display sa lobby.
May litrato ng unang studio.
Lumang mikropono.
Opening-day program.
At nasa gitna, isang replica ng kupas na backstage pass.
ARTIST NO. 0001 — LOURDES SANTIAGO.
Hindi ibinigay ni Lourdes ang original.
Nasa wallet pa rin niya iyon.
“Bakit hindi n’yo po i-donate?” tanong minsan ng apo niya.
Ngumiti siya.
“Dahil may trabaho pa ito.”
“Ano?”
“Kapag may tumingin sa akin at akala nila ordinaryong matanda lang ako…”
Itinaas niya ang lumang pass.
“…may kuwento akong maipapakita.”
At doon niya napagtanto na hindi naman talaga kailangang maalala tayo ng buong mundo.
Minsan, sapat nang malaman natin na minsan tayong naging bahagi ng simula.
Maaaring kumupas ang litrato.
Maaaring maluma ang pangalan.
Maaaring hindi na tayo makilala ng bagong henerasyon.
Pero hindi ibig sabihin noon na nawala ang naging bahagi natin sa kasaysayan.
Dahil bago nagkaroon ng malalaking pangalan sa network na iyon, may isang dalagang humarap sa mikropono nang walang kasiguraduhang may nakikinig.
At kumanta.
Siya ang una.
At makalipas ang mahigit limang dekada, sa wakas, naalala rin nila.
MGA ARAL SA BUHAY
- Huwag husgahan ang isang tao dahil lamang sa kanyang edad, pananamit, o simpleng hitsura. Hindi natin alam kung anong kasaysayan ang dala niya.
- Ang mga taong nakikita nating ordinaryo ngayon ay maaaring minsang naging mahalagang bahagi ng simula ng isang bagay na malaki.
- Hindi lahat ng sakripisyo ay nakikita ng publiko. May mga taong isinantabi ang pangarap para sa pamilya nang walang hinihinging kapalit o pagkilala.
- Ang pagkilala ay maaaring dumating nang huli, pero hindi nawawala ang halaga ng kontribusyon dahil lamang matagal itong nakalimutan.
- Mahalaga ang pag-iingat sa lumang records, litrato, memorabilia, at kuwento. Sila ang nag-uugnay sa kasalukuyang henerasyon sa mga taong naglatag ng pundasyon bago sila dumating.
- Ang respeto ay hindi dapat ibinibigay lamang sa sikat, mayaman, o kilala. Bawat taong nasa harap natin ay may kuwentong maaaring hindi pa natin naririnig.
Kung naantig ka sa kuwento ni Aling Lourdes at sa kupas na backstage pass na nagpatunay kung sino siya sa kasaysayan ng network, ibahagi ang post na ito sa iyong mga kaibigan at pamilya. Baka may isang taong kailangang maalala ngayon na hindi porke’t matanda, kupas, o hindi na kilala ang isang tao ay wala na siyang halaga—dahil kung minsan, ang tahimik na taong nasa harap natin ang siya palang naroon bago pa nagsimula ang lahat.
