“Lolo, hindi po waiting area ang upuang iyan.”
Iyon ang unang sinabi sa akin ng isang batang production assistant nang makita niya akong nakaupo sa director’s chair sa loob ng studio.
Ako si Mang Andres, pitumpu’t isang taong gulang. Kupas ang polo ko, luma ang sapatos, at wala akong suot na ID. Sa paligid ko, abala ang mga cameraman, floor director, researcher, at technical crew sa paghahanda para sa isang malaking anniversary special ng network.
Hindi ako sumagot agad.
Hinaplos ko lamang ang kahoy na armrest ng upuan.
May nakasulat sa likod nito:
DIRECTOR
May ilang staff na napatingin at nagtawanan.
“Baka gusto ni Tatay maging direktor,” biro ng isa.
“Sir, picture muna bago natin paalisin,” sabi naman ng isa habang nakataas ang cellphone.
Ngumiti lang ako kahit kumirot ang dibdib ko.
Hindi nila alam na apatnapung taon na ang nakalipas, ako mismo ang nagdisenyo ng unang studio setup sa gusaling iyon.
Hindi rin nila alam na ang upuang pinagtatawanan nila ay halos kapareho ng upuang inuupuan ko noong panahon na tatlong camera lang ang meron kami at mano-manong nagpapalit ng reels ang technical crew.
Pero hindi ako pumunta roon para ipagyabang iyon.
May hinihintay akong isang tao.
Noong dekada otsenta, hindi pa malaki ang network. Maliit lang ang studio, mainit ang ilaw, at madalas pang sumasabit ang audio. Isa ako sa unang batch ng production directors na kumuha ng risk na gumawa ng live public-service program.
Hindi kami sikat.
Minsan, sariling pera pa namin ang ginagamit para bumili ng extension cord, tape, o pagkain ng crew kapag overtime.
Pero masaya kami.
Doon ko nakilala si Teresa, isang bagong researcher na mahiyain pero pursigidong matuto. Kapag may maling script, siya ang unang nagwawasto. Kapag may guest na hindi makontak, siya ang naghahanap hanggang hatinggabi.
“Sir Andres,” tawag niya sa akin noon, “balang araw gusto kong makatulong para lumaki ang network na ito.”
Tinuruan ko siyang huwag matakot magtanong, huwag maliitin ang crew, at laging unahin ang katotohanan kaysa ratings.
Lumipas ang mga taon.
Nag-retire ako matapos magkasakit ang asawa ko. Lumipat kami sa probinsya at halos naputol ang koneksiyon ko sa industriya.
Si Teresa naman, ayon sa mga nababasa ko, umakyat sa posisyon.
Producer.
Executive.
Vice president.
Hanggang sa maging presidente ng network.
Nang makatanggap ako ng sulat na iniimbitahan ako sa anniversary special, hindi ako makapaniwala.
Pero pagdating ko sa studio, walang nakakilala sa akin.
At dahil maaga ako, umupo muna ako sa lumang director’s chair.
Doon nagsimula ang tawanan.
Makalipas ang ilang minuto, lumapit ang isang production supervisor.
“Sir, kailangan po naming gamitin ang chair. Guest po ba kayo?”
“Opo,” sagot ko.
“May guest ID po ba kayo?”
Wala akong maipakita. Naiwan pala sa reception ang temporary pass ko habang inaayos nila ang listahan.
Napabuntong-hininga siya.
“Sir, doon na lang po muna kayo sa labas. Bawal po kasi ang unauthorized personnel sa studio floor.”
Tumayo ako.
Hindi ako nagalit.
Alam kong ginagawa lang nila ang trabaho nila.
Pero habang naglalakad ako papunta sa gilid, narinig ko ang isa sa mga batang staff.
“Akala ko talaga direktor si Lolo.”
Nagtawanan ulit sila.
Huminto ako sandali, pero pinili kong hindi lumingon.
Maya-maya, nagkagulo sa may entrance.
“President is here!”
Biglang tumuwid ang mga staff. May nag-ayos ng buhok, may nagtago ng cellphone, at may dali-daling nagbukas ng pinto.
Pumasok ang isang babaeng naka-gray na suit.
Kahit mas maputi na ang buhok niya at mas mabagal na ang hakbang, nakilala ko agad siya.
Si Teresa.
Naglalakad siya habang binabati ang executives at crew.
Pagkatapos ay nakita niya ako.
Bigla siyang huminto.
Parang nawala ang ingay sa paligid.
“Andres?” mahina niyang sabi.
Ngumiti ako.
Bumilis ang lakad niya.
At sa harap ng lahat, niyakap niya ako nang mahigpit.
“Sir,” sabi niya habang nangingilid ang luha. “Sa wakas, nakabalik din kayo.”
Walang nagsalita.
Ang production assistant na unang sumita sa akin ay nakatulala. Ang mga staff na kanina’y nagtatawanan ay ibinaba ang mga cellphone nila.
Humiwalay si Teresa sa yakap at hinawakan ang dalawang balikat ko.
“Alam ba ninyo kung sino ito?” tanong niya sa buong studio.
Tahimik ang lahat.
“Si Sir Andres Villanueva ang isa sa mga taong nagtayo ng foundation ng production department na ginagamit natin hanggang ngayon.”
Napatingin sa akin ang crew.
“Marami sa standards natin sa live broadcast, public-service programming, at crew safety,” patuloy niya, “nagsimula sa mga sistemang ginawa ng team niya.”
Nahihiya akong marinig iyon.
“Teresa, sobra naman,” biro ko.
Umiling siya.
“Hindi pa nga sapat.”
Pagkatapos ay tumingin siya sa director’s chair.
“Nandiyan pala kayo nakaupo?”
Tumango ako.
Napangiti siya.
“Tama lang. Ilang taon din ninyong pinaghirapan ang karapatang umupo riyan.”
Lumapit sa akin ang batang production assistant.
“Sir… pasensya na po. Hindi ko po kayo nakilala.”
Ngumiti ako.
“Wala kang kailangang ihingi ng tawad. Tama lang na bantayan mo ang studio.”
Nagulat siya.
“Hindi po kayo nagalit?”
“Hindi. Pero may isang bagay akong sana tandaan mo.”
Nakinig siya.
“Huwag mong gawing basehan ang damit, edad, o kawalan ng ID para husgahan ang buong pagkatao ng isang tao. Maaari mong sundin ang rules nang hindi minamaliit ang kausap mo.”
Tahimik siyang tumango.
At doon ko nakita na mas mahalaga ang sandaling iyon kaysa anumang pagkilala sa akin.
Bago magsimula ang anniversary program, dinala ako ni Teresa sa control room.
Iba na ang lahat.
Digital consoles.
Malalaking monitors.
Computerized graphics.
Mga kagamitan na hindi namin maisip noon.
“Sir,” sabi niya, “naalala n’yo pa noong isang monitor lang ang gumagana?”
Natawa ako.
“At kapag nasira, palo lang sa gilid ang solusyon.”
Pareho kaming natawa.
Pagkatapos ay bigla siyang naging seryoso.
“May gusto akong sabihin sa inyo. Noong bago pa ako rito, ilang beses akong gustong sumuko. Kayo ang unang taong nagsabing hindi hadlang ang pagiging tahimik para maging lider. Hindi ko nakalimutan iyon.”
Napayuko ako.
Hindi ko akalaing naalala pa niya.
Sa anniversary program, ipinakilala nila ako bilang isa sa mga pioneer ng network. Hindi ako sanay sa palakpakan. Mas sanay akong nasa likod ng camera kaysa nasa harap.
Pagkatapos ng programa, bumalik ako sa director’s chair.
Lumapit ang production assistant.
“Sir Andres, picture po tayo?”
“Basta walang caption na ‘Lolong naligaw sa studio,’” biro ko.
Nagtawanan kami.
Habang nakaupo ako roon, naunawaan kong hindi pala recognition ang pinakamagandang gantimpala sa mahabang trabaho.
Kundi ang makita mong ang mga taong minsan mong tinuruan ay nakagawa ng mas malaki kaysa sa naabot mo.
At minsan, ang taong mukhang ordinaryong matanda sa gilid ng silid ay may kasaysayang hindi mo makikita sa kanyang damit, edad, o tahimik na mukha.
MGA ARAL SA BUHAY
1. Huwag husgahan ang halaga ng isang tao base sa kanyang edad, damit, posisyon, o panlabas na anyo. Hindi natin alam ang mga pinagdaanan at kontribusyon niya bago natin siya nakilala.
2. Ang paggalang ay hindi dapat ibinibigay lamang sa mga taong may mataas na titulo. Maaari nating sundin ang patakaran habang nananatiling magalang at makatao.
3. Ang tunay na mentor ay hindi nasusukat sa dami ng papuri na natatanggap niya, kundi sa mga taong natulungan niyang umunlad at lumampas pa sa kanyang narating.
4. Huwag maliitin ang matatanda. Maraming kaalaman, kasaysayan, at karanasang dala nila na hindi makikita sa ID, resume, o social media profile.
5. Ang kababaang-loob ay mas makapangyarihan kaysa pagpapakitang-gilas. Ang taong tunay na may nagawa ay hindi palaging kailangang ipagsigawan kung sino siya.
Kung naantig ka sa kuwento ni Mang Andres at sa simpleng aral tungkol sa paggalang, ibahagi ang post na ito sa iyong mga kaibigan at pamilya. Baka may isang taong kailangang maalala ngayon na ang bawat taong nakakasalamuha natin ay may kuwentong hindi natin alam. Minsan, ang taong pinakamadaling pagtawanan ang siya palang may pinakamalaking ambag sa lugar na kinalalagyan natin ngayon.
