ANG BABALANG PINAGTAWANAN
Maghahapon na nang mapansin ni Mang Isko na kakaiba ang dagat.
Pitumpu’t dalawang taong gulang na siya at halos buong buhay niyang ginugol sa pangingisda sa Barangay Baybayon. Kabisa niya ang pagbabago ng hangin, galaw ng mga ibon, at tunog ng alon.
Ngunit nang araw na iyon, masyadong tahimik ang dagat.
Kinuha niya mula sa kaniyang bangka ang kupas na tide chart na minana pa niya sa ama. Ayon sa tala, dapat tumataas ang tubig sa oras na iyon. Ngunit unti-unti nang lumilitaw ang mga batong karaniwang natatakpan ng dagat.
Katatapos lamang ng mahinang pagyanig. Hindi iyon gaanong pinansin ng mga residente dahil walang bahay na nasira.
Mabilis na nagtungo si Mang Isko sa barangay hall.
“Kapitan, ilikas natin ang mga tao,” sabi niya. “May mali sa dagat.”
Tiningnan ni Kapitan Ramil ang lumang papel.
“Mang Isko, kupas na iyan. Baka hindi na tama ang datos.”
“Hindi nito hinuhulaan ang sakuna,” sagot ng matanda. “Pero ipinapakita nitong hindi normal ang nangyayari. Dapat tumataas ang tubig, pero bumababa.”
Nagtawanan ang ilang kabataang naghahanda para sa pista sa tabing-dagat.
“Baka multo lang ng isda ang nakita mo, Tay!” biro ng isa.
“Palagi na lang kayong nananakot,” sabi ng isang tindero. “Maaliwalas naman ang panahon.”
Hinawakan ni Mang Isko ang tide chart.
“Hindi bagyo ang kinatatakutan ko.”
Umiling si Kapitan Ramil.
“Umuwi ka na muna. Huwag mong guluhin ang mga tao.”
Napayuko si Mang Isko. Ngunit bago siya lumabas, muli niyang tiningnan ang dagat.
Mas malayo na ngayon ang tubig.
At ang katahimikan nito ay parang paghigop ng napakalalim na hininga.
NANG UMURONG ANG TUBIG
Ilang minuto lamang ang lumipas nang biglang sumigaw ang mga bata sa dalampasigan.
“Ang daming isda!”
Mabilis na umatras ang tubig, inilantad ang malawak na bahagi ng seabed. Nagkalat sa putik ang maliliit na isda, alimango, at kabibe.
Sa halip na matakot, nagtakbuhan ang mga tao patungo sa dating ilalim ng dagat. May kumuha ng timba. May naglabas ng cellphone upang kumuha ng video.
Nanlamig ang buong katawan ni Mang Isko.
Naalala niya ang kuwento ng kaniyang ama: Kapag mabilis at hindi pangkaraniwang umurong ang dagat pagkatapos ng lindol, huwag lumapit. Tumakbo patungo sa mataas na lugar.
“Huwag kayong pumunta roon!” sigaw niya.
Walang nakinig.
Tumakbo siya papunta sa lumang kapilya at hinila ang lubid ng kampana.
Sunod-sunod na malalakas na kalembang ang umalingawngaw sa buong barangay.
“Lumayo kayo sa dagat!” sigaw niya. “Umakyat kayo sa burol!”
Galit na lumapit si Kapitan Ramil.
“Bakit mo pinapatunog ang kampana?”
Itinuro ni Mang Isko ang malayong dagat.
Doon lamang napansin ng kapitan na halos tuluyan nang nawala ang tubig sa baybayin. Ang mga bangka ay nakahandusay sa putik. Sa malayo ay may maitim na guhit na tila unti-unting lumalaki.
“Hindi ito ordinaryong low tide,” sabi ni Mang Isko. “Babalik ang tubig. At maaaring mas mataas kaysa sa mga bahay natin.”
Nawala ang galit sa mukha ng kapitan.
Mabilis niyang kinuha ang megaphone.
“Lahat ng residente, lumikas patungo sa mataas na lugar! Iwan ang mga gamit! Dalhin ang mga bata at matatanda!”
Sa unang pagkakataon, walang tumawa kay Mang Isko.
ANG TAKBUHAN PATUNGO SA BUROL
Nagkagulo ang buong barangay.
May mga inang karga ang kanilang mga anak. May matatandang hirap makalakad. Ang iba ay bumalik pa sa bahay upang kumuha ng pera, damit, at mahahalagang gamit.
“Wala nang oras!” sigaw ni Mang Isko. “Buhay muna bago ari-arian!”
Itinuro niya ang lumang daan patungo sa burol sa likod ng paaralan. Mas maikli iyon kaysa sa pangunahing kalsada at hindi daraan sa tulay na maaaring abutin ng tubig.
Pinangunahan ng mga tanod ang mga tao. Tinulungan ni Mang Isko ang isang batang nadapa at ibinigay ito sa ina.
Pagkatapos ay tumakbo siyang muli pabalik sa mga bahay.
“Isko, umakyat ka na!” sigaw ni Kapitan Ramil.
“May mga tao pa sa ibaba!”
Sa isang bahay ay nakita niya si Aling Sabel, isang matandang halos hindi na makalakad. Kasama nito ang walong taong gulang na apo.
“Hindi ko kayang umakyat,” umiiyak na sabi ng matanda. “Dalhin mo na lang ang apo ko.”
“Walang maiiwan,” sagot ni Mang Isko.
Ipinatong niya sa balikat ang braso ni Aling Sabel habang hawak naman ng bata ang kaniyang kamay. Dahan-dahan silang naglakad patungo sa burol.
Mula sa direksiyon ng dagat ay narinig nila ang kakaibang dagundong.
Hindi iyon parang ordinaryong alon.
Para itong sabay-sabay na pagdating ng napakaraming sasakyan.
Lumingon ang bata.
Sa malayo ay mabilis nang papalapit ang pader ng tubig.
“Lolo Isko!”
“Huwag kang lilingon,” sabi niya. “Hawakan mo lang ako.”
Bawat hakbang ay masakit sa tuhod ni Mang Isko, ngunit hindi niya binitiwan ang mag-lola.
ANG HULING UMAKYAT
Nasa mataas na bahagi na ng burol ang karamihan nang mapansin ni Kapitan Ramil na wala pa si Mang Isko.
“Nasaan siya?” tanong nito.
“Bumalik para kay Aling Sabel,” sagot ng tanod.
Nanginig ang mga labi ng kapitan. Ang matandang ipinagtabuyan niya ang siyang huling naiwan upang tiyaking walang maiiwan sa panganib.
Dalawang rescuer ang agad na bumaba. Ngunit bago pa sila makarating sa paanan ng burol, nakita nila si Mang Isko. Halos pasan na niya si Aling Sabel habang hinihila pataas ang bata.
Sa likuran nila, bumagsak ang unang malaking alon sa baybayin.
Tinangay nito ang mga bangka, kubo, tindahan, at ilang bahay na malapit sa dagat.
Inalalayan ng mga rescuer ang tatlo. Ilang sandali matapos silang makarating sa mataas na lugar, nilamon ng tubig ang daang dinaanan nila.
Tahimik na pinagmasdan ng mga residente ang kanilang barangay. Marami ang umiiyak habang nakikitang nawawala ang kanilang mga gamit at kabuhayan.
Lumapit si Kapitan Ramil kay Mang Isko.
“Patawarin mo ako,” sabi niya. “Kung hindi ka nagpumilit, baka marami sa amin ang wala na ngayon.”
Hindi sumagot agad ang matanda. Pagod siyang naupo sa lupa habang hawak pa rin ang kupas na tide chart.
“Hindi mahalaga kung sino ang tama,” sabi niya. “Ang mahalaga, buhay tayong lahat.”
May ilang gustong bumaba nang humupa ang unang alon, ngunit pinigilan sila ni Mang Isko.
“Huwag muna. Maaaring may sumunod pang alon.”
Nanatili silang lahat sa mataas na lugar hanggang dumating ang mga awtoridad at ibinigay ang opisyal na abisong ligtas nang bumaba.
ANG PAPEL NA HINDI PINANIWALAAN
Malaki ang pinsala sa Barangay Baybayon.
Maraming bahay ang nawasak. Halos lahat ng bangka ay nasira. Natangay rin ang munting bangka ni Mang Isko—ang nag-iisang pinagkukunan niya ng kabuhayan.
Ngunit walang namatay.
Ipinaliwanag ng mga opisyal mula sa disaster response team na ang malakas o matagal na lindol malapit sa baybayin at ang biglaang pag-urong ng dagat ay mga natural na babala ng posibleng tsunami. Hindi dapat hintayin ang opisyal na alarma bago lumikas patungo sa mataas at malayong lugar.
Ipinaskil sa barangay hall ang evacuation map. Naglagay sila ng mga babala at nagsagawa ng regular na drill.
Sa gitna ng lahat ng paghahanda ay isinabit nila sa isang frame ang kupas na tide chart ni Mang Isko.
“Hindi papel ang nagligtas sa atin,” sabi ng matanda. “Ang nagligtas sa atin ay ang pakikinig sa babala at ang pagkilos bago maging huli ang lahat.”
Makalipas ang ilang linggo, nagtipon ang mga residente sa dalampasigan. May inilabas silang bagong bangka na sama-sama nilang ipinagawa para kay Mang Isko.
Sa tagiliran nito ay nakasulat ang pangalang “Pag-asa.”
Napahawak ang matanda sa dibdib. Mula nang tangayin ng malaking alon ang kaniyang asawa maraming taon na ang nakalipas, iyon ang unang pagkakataong muli siyang umiyak sa harap ng buong barangay.
“Hindi ko siya nailigtas noon,” bulong niya habang nakatingin sa dagat. “Pero ngayon, Elena, nailigtas natin silang lahat.”
Walang nagtawanan.
Isa-isang lumapit ang mga residente at niyakap ang matandang minsan nilang itinaboy.
Dahil kung minsan, ang babalang madaling pagtawanan ang siyang naghihiwalay sa buhay at kamatayan.
MGA ARAL SA BUHAY
- Huwag maliitin ang karanasan at kaalaman ng matatanda. Maraming aral ang hindi mababasa sa aklat ngunit natututuhan sa mahabang panahon ng pagmamasid at pamumuhay.
- Kapag malakas o matagal ang lindol sa baybayin o biglang umurong ang dagat, lumikas agad patungo sa mataas at malayong lugar. Huwag lumapit upang kumuha ng isda, kabibe, larawan, o video.
- Sa oras ng sakuna, unahin ang buhay bago ang ari-arian. Ang mga gamit ay maaaring mapalitan, ngunit ang buhay ay hindi na maibabalik.
- Huwag agad bumalik sa baybayin matapos ang unang alon. Maaaring may sumunod pang mas malalakas na alon, kaya hintayin ang opisyal na all-clear ng mga awtoridad.
- Ang paghahanda, pakikinig, at pagtutulungan ay maaaring makapagligtas ng isang buong komunidad.
Kung mahalaga sa iyo ang mensahe ng kuwentong ito, ibahagi ang post sa iyong mga kaibigan at pamilya. Ang simpleng kaalamang maipapasa mo ngayon ay maaaring maging dahilan upang may makaligtas sa oras ng sakuna.
