EPISODE 1: ANG MATANDANG AKALA NILA AY TAGABUHAT
Maagang-maaga pa lamang ay punô na ng mga pasahero ang departure hall. May mga pamilyang nagmamadaling mag-check in, mga batang naghahabulan sa tabi ng upuan, at mga empleyadong halos hindi na tumitingin sa mukha ng bawat taong dumaraan.
Sa isang sulok, tahimik na nakatayo ang isang matandang lalaki.
Kupas ang kulay ng kaniyang polo. Luma ang pantalon. Ang sapatos niya ay malinis ngunit halatang ilang taon nang gamit. Wala siyang malaking maleta, tanging isang maliit na lumang bag na nakasabit sa balikat.
Siya si Mang Arturo.
Pitumpu’t dalawang taong gulang.
At halos walang pumapansin sa kaniya.
Hanggang sa may isang binatang pasahero ang lumapit.
“Tay, pakitulungan nga kami dito.”
Napatingin si Mang Arturo.
May tatlong malalaking maleta sa harapan ng lalaki.
“Pasensya na, iho?”
“Iakyat n’yo nga sa trolley.”
Saglit na natigilan ang matanda.
Hindi naman siya porter.
Pero bago pa siya makapagpaliwanag, sumingit ang kasama ng binata.
“Bigyan na lang natin ng tip pagkatapos. Kawawa naman.”
Nagtawanan silang tatlo.
Hindi sumagot si Mang Arturo.
Tumingin siya sa mga maleta, saka sa matatanda niyang kamay.
Pagkatapos ay tahimik niyang binuhat ang unang bag.
“Dahan-dahan po, may laptop diyan,” sabi ng lalaki.
Parang empleyado talaga ang kausap nito.
May isang airport staff na nakakita sa eksena.
Sa halip na itama ang mga pasahero, napangiti pa ito.
“Mukhang may sideline si Lolo.”
May ilang nakarinig.
May natawa.
May kumuha pa ng litrato.
Nang mailagay ni Mang Arturo ang huling bag sa trolley, inabot sa kaniya ng binata ang isang limampung pisong papel.
“O, Tay. Pang-kape.”
Tiningnan niya iyon.
Hindi niya kinuha.
“Salamat, iho. Hindi kailangan.”
“Arte naman,” bulong ng kasama nito.
Narinig niya.
Pero hindi siya sumagot.
Umupo lamang siya sa bakanteng upuan at inayos ang maliit niyang bag sa kandungan.
May isang batang babae ang lumapit sa kaniya.
“Lolo, worker po kayo dito?”
Bahagya siyang ngumiti.
“Dati, anak.”
“Ano pong trabaho?”
Tumingin siya sa malalaking bintana kung saan tanaw ang mga eroplanong nakahanay sa apron.
Matagal bago siya sumagot.
“Dati akong nagtuturo sa mga taong nagpapalipad ng mga ’yan.”
Hindi naintindihan ng bata.
Pero ang airport staff na nakarinig ay napangisi.
“Talaga, Tay?”
Tumango si Mang Arturo.
Ngumiti ang lalaki sa katrabaho.
“Baka sa panaginip.”
At muling umalingawngaw ang mahihinang tawanan.
Hindi nila alam na ilang minuto na lamang, sila rin mismo ang unang mahihiyang tumingin sa matanda.
EPISODE 2: ANG LUMANG BAG NA HINDI NIYA BINITAWAN
Halos apatnapung minuto nang nakaupo si Mang Arturo nang lapitan siya ng isang security personnel.
“Tay, may hinihintay po ba kayo?”
Tumango siya.
“Meron.”
“Passenger po kayo?”
“Hindi.”
“May susundo sa inyo?”
“Parang ganoon na rin.”
Napatingin ang guard sa maliit niyang bag.
“Bawal po tayong magtagal dito kung wala tayong transaction.”
Hindi nagreklamo ang matanda.
Dahan-dahan siyang tumayo.
“Kung kailangan kong lumipat, sabihin mo lang.”
May kakaibang respeto sa tono niya. Hindi takot. Hindi rin galit.
Parang sanay siyang makinig sa utos.
Habang tumatayo siya, nahulog mula sa kaniyang bag ang isang maliit na leather case.
Napulot iyon ng guard.
“Tay, nahulog po.”
“Salamat.”
Ngunit bago maibigay ng guard, bahagyang bumukas ang case.
May nakita siyang pakpak na metal sa loob.
Isang lumang aviation wings pin.
Kupas na.
Sa ilalim nito ay may nakaukit na pangalan.
CAPT. ARTURO M. VILLANUEVA.
Napakunot-noo ang guard.
“Captain?”
Mabilis na kinuha ng matanda ang case.
“Matagal na ’yan.”
“Pilot po kayo?”
Hindi agad sumagot si Mang Arturo.
“Dati.”
Narinig iyon ng airport employee na kanina pa natatawa sa kaniya.
“Pilot?”
Lumapit ito.
“Tay, anong airline?”
“Marami akong napagsilbihan.”
“International?”
Tumango ang matanda.
Ngumisi ang lalaki.
“Baka naman model airplane.”
Muling nagtawanan ang ilang tao.
Sa pagkakataong iyon, napayuko si Mang Arturo.
Hindi dahil napahiya siya.
Kundi dahil may naalala.
Mahigit apatnapung taon siyang nabuhay sa himpapawid.
Naging piloto.
Naging flight instructor.
At sa huling bahagi ng kaniyang karera, naging training captain siya para sa mga batang piloto na nangangarap lamang noon na makaupo sa cockpit.
Hindi niya kailanman ipinagmamalaki iyon.
Para sa kaniya, trabaho lang.
Responsibilidad.
Buhay ng ibang tao ang nakasalalay sa bawat desisyon.
Ngunit isang pangyayari ang dahilan kung bakit matagal siyang hindi bumalik sa airport na iyon.
Dalawampung taon na ang nakalipas, nasawi sa isang aksidente ang kaniyang asawa habang papunta sa airport para salubungin siya.
Mula noon, bawat terminal ay may kasamang alaala.
Bawat boarding announcement ay parang bumabalik ang panahong huli niyang nakita ang asawa niyang kumakaway sa kaniya.
Kaya nang magretiro siya, lumayo siya.
Tahimik.
Walang despedida.
Walang malaking seremonya.
At ngayon lamang siya bumalik dahil may ipinadalang liham sa kaniya.
Isang simpleng mensahe.
“Sir, kung kaya ninyo, pumunta po kayo. May mga taong gustong makita kayo.”
Hindi niya alam kung ilan.
Hindi rin niya alam kung bakit.
EPISODE 3: ANG UNANG SALUDO
Bandang alas-diyes nang biglang nagkaroon ng kakaibang kilos sa arrival side ng terminal.
May tatlong lalaking naka-pilot uniform na mabilis na naglalakad papunta sa waiting area.
Kasunod nila ang dalawang flight attendants at isang airport operations officer.
“Nasaan siya?” tanong ng isang piloto.
“Doon po yata,” sagot ng staff.
Itinuro niya ang matandang nakatayo sa tabi ng kaniyang maliit na bag.
Pagkakita ng pinakamatandang piloto kay Mang Arturo, bigla itong tumigil.
Hindi siya ngumiti.
Hindi siya nagsalita.
Tumuwid lamang ang kaniyang katawan.
Pagkatapos ay itinaas niya ang kanang kamay.
Nag-salute.
Napatingin ang mga tao.
Nagulat si Mang Arturo.
“Ramon?”
Ngumiti ang piloto.
“Sir.”
Ibinaba nito ang kamay at lumapit.
“Akala ko hindi kayo pupunta.”
Napatawa nang mahina ang matanda.
“Hindi rin ako sigurado.”
Pagkatapos ay ang ikalawang piloto naman ang lumapit.
Nag-salute rin.
“Captain Villanueva.”
Sumunod ang pangatlo.
Isa pa.
Isa pa.
Mula sa corridor ay dumating pa ang ilang piloto.
May bata.
May nasa middle age.
May mga kapitan na ang apat na stripes sa balikat.
Isa-isa silang huminto sa harap ng matanda.
Isa-isa silang nagbigay ng saludo.
Ang mga taong kanina lamang ay tumatawa ay biglang natahimik.
Ang binatang nagpagawa sa kaniya ng pagbubuhat ng maleta ay napako sa kinatatayuan.
Ang airport staff na nagsabing “baka sa panaginip” ay hindi na makatingin nang diretso.
“Bakit…” bulong ng isang pasahero. “Sino siya?”
Narinig iyon ni Captain Ramon.
Lumingon siya.
“Si Captain Arturo Villanueva ang nagturo sa marami sa amin.”
Napatingin ang lahat sa matanda.
“Hindi lang magpalipad,” dugtong niya. “Tinuruan niya kami kung paano magdesisyon kapag buhay ng daan-daang pasahero ang nasa kamay namin.”
Tahimik si Mang Arturo.
“Ramon, sobra naman.”
Umiling ang piloto.
“Hindi, Sir.”
Lumapit ito.
“Noong training flight ko, gusto n’yo pa akong tanggalin.”
Napangiti ang matanda.
“Dahil pasaway ka.”
Nagtawanan ang mga piloto.
Pero may luha sa mata ni Ramon.
“Kung hindi dahil sa inyo, wala ako rito.”
At biglang napalitan ng ibang uri ng katahimikan ang terminal.
Hindi na katahimikan ng pag-usisa.
Kundi respeto.
EPISODE 4: ANG KUWENTONG HINDI ALAM NG MGA PASAHERO
Hindi pala ordinaryong pagkikita ang dahilan kung bakit pinapunta si Mang Arturo.
Ilang araw bago iyon, may isang commercial flight na nakaranas ng seryosong technical problem habang papalapit sa paliparan.
Nagkaroon ng abnormal indication sa flight controls.
Masama ang panahon.
Malakas ang hangin.
At mahigit isang daan at limampung pasahero ang sakay.
Ang kapitan ng flight?
Isa sa mga dating estudyante ni Mang Arturo.
Si Captain Ramon.
Sa gitna ng emergency, may isang procedure na naalala ito.
Hindi mula sa manual.
Kundi mula sa paulit-ulit na training scenario na ipinagawa sa kanila ni Mang Arturo mahigit dalawampung taon na ang nakalipas.
“Kapag sabay-sabay nang sumisigaw ang instruments,” lagi nitong sinasabi noon, “huwag ninyong hayaan na pati isip ninyo sumigaw.”
Ginamit ni Ramon ang prinsipyong iyon.
Nanatili siyang kalmado.
Nagawa nilang maibalik nang ligtas ang eroplano.
Walang nasaktan.
Kaya nang tanungin siya pagkatapos kung sino ang unang taong naalala niya habang nasa emergency, iisa ang sinabi niyang pangalan.
Captain Arturo Villanueva.
“Sir,” sabi ni Ramon, “may isang daan at limampu’t walong taong nakauwi sa pamilya nila noong araw na iyon.”
Tumahimik ang matanda.
“Ginawa mo ang trabaho mo.”
“Dahil tinuruan ninyo akong gawin.”
Napayuko si Mang Arturo.
Hindi niya alam kung ano ang sasabihin.
Maraming taon siyang nagturo nang hindi niya alam kung maaalala ba ng mga estudyante niya ang mga sinabi niya.
Akala niya, pagkatapos ng retirement, tapos na ang bahagi niya sa aviation.
Hindi pala.
May mga aral palang patuloy na lumilipad kahit matagal nang nasa lupa ang nagturo nito.
Lumapit ang isang batang first officer.
“Sir, hindi n’yo po ako naging instructor.”
Ngumiti si Mang Arturo.
“Eh bakit ka sumasaludo?”
“Instructor ko si Captain Ramon.”
Napatingin ang matanda.
“Sabi niya, kalahati ng alam niya tungkol sa pagiging piloto, galing sa inyo.”
Hindi na napigilan ni Mang Arturo ang luha.
Pinunasan niya iyon agad.
“Ang kukulit ninyo.”
Nagtawanan ang mga piloto.
Pero hindi na iyon tawanan na nanliliit ng tao.
Tawanan iyon ng mga estudyanteng muling nakita ang gurong hindi nila nakalimutan.
EPISODE 5: ANG MATANDANG HINDI PALA KARANIWAN
Maya-maya, lumapit ang binatang kanina ay nag-abot kay Mang Arturo ng limampung piso.
Hawak pa rin nito ang trolley ng mga maleta.
Hindi na ito makatingin nang diretso.
“Tay…”
Huminto siya.
“Captain pala.”
Napangiti si Mang Arturo.
“Arturo na lang.”
“Pasensya na po.”
Hindi sumagot agad ang matanda.
Tumingin siya sa binata.
“Ipinabuhat ko pa po sa inyo ang maleta.”
“Okay lang.”
“Pinagtawanan pa namin kayo.”
Doon bahagyang nawala ang ngiti ni Mang Arturo.
Pero wala pa ring galit sa kaniyang mukha.
“May isang bagay lang akong gustong tandaan mo.”
Tumango ang binata.
“Huwag mong hintayin malaman ang trabaho, posisyon, o pangalan ng tao bago mo siya respetuhin.”
Napayuko ang binata.
“Hindi mo kailangang malaman kung sino ako para tratuhin ako nang maayos.”
Tahimik ang mga tao sa paligid.
Pati ang airport staff na kanina’y nakikitawa ay lumapit.
“Sir, pasensya na rin po.”
Tiningnan siya ni Mang Arturo.
“Okay na.”
Hindi siya nanghiya.
Hindi niya ibinalik ang sakit.
Dahil para sa kaniya, hindi sukatan ng taas ng isang tao kung ilang tao ang kayang yumuko sa harap niya.
Kundi kung paano niya tratuhin ang taong minsang yumuko sa kaniya.
Bago sila maghiwa-hiwalay, may inilabas si Captain Ramon na maliit na kahon.
Binuksan iyon.
Nasa loob ang isang bagong aviation wings pin na may nakaukit na pangalan ng matanda.
CAPT. ARTURO M. VILLANUEVA
MENTOR OF GENERATIONS
Napailing si Mang Arturo.
“Hindi ko kailangan niyan.”
“Alam namin,” sagot ni Ramon. “Kaya nga po gusto naming ibigay.”
Tahimik siyang tumingin sa pin.
Pagkatapos ay inilabas niya mula sa sariling bag ang luma niyang wings.
Magkatabi niya itong hinawakan.
Isa, kupas.
Isa, bago.
Parehong may kwento.
Tumingin siya sa mga piloto.
“Mas mahalaga sa akin na ligtas kayong umuuwi.”
Tumango si Ramon.
“At dahil sa inyo, Sir, marami rin kaming naiuuwi.”
Bago umalis si Mang Arturo, muling pumila sa kaniyang harapan ang mga piloto.
Isa-isa silang nag-salute.
Sa pagkakataong iyon, marami nang pasaherong nakatingin.
May ilan na kumukuha ng larawan.
May ilan na tahimik lamang.
Pero wala nang tumatawa.
Habang naglalakad palabas ng terminal ang matanda, bitbit ang maliit niyang bag, wala namang nagbago sa suot niya.
Kupas pa rin ang kaniyang polo.
Luma pa rin ang sapatos.
Maliit pa rin ang kaniyang bag.
Pero nagbago ang tingin ng lahat.
At marahil iyon ang pinakamalaking aral ng araw na iyon.
Hindi naman pala kailangang magbago ang isang tao para maging karapat-dapat sa respeto.
Ang kailangang magbago ay ang paraan natin ng pagtingin sa kaniya.
MGA ARAL SA BUHAY
- Huwag husgahan ang isang tao base sa kaniyang damit, edad, trabaho, o panlabas na anyo. Hindi natin alam kung anong kuwento, sakripisyo, at karanasan ang dala niya.
- Ang tunay na respeto ay hindi nakadepende sa titulo. Hindi kailangang malaman muna nating kapitan, doktor, guro, mayaman, o kilalang tao ang isang tao bago natin siya tratuhin nang may dignidad.
- Ang isang mabuting guro ay maaaring makapagligtas ng mga buhay kahit matagal nang lumipas ang kaniyang pagtuturo. Ang kaalaman at mabuting halimbawa ay naipapasa mula sa isang henerasyon patungo sa susunod.
- Hindi kailangang gumanti sa taong nanghamak sa atin. Minsan, sapat nang hayaan ang katotohanan na magsalita.
- Ang pinakamahalagang pamana ay hindi palaging pera o ari-arian. Maaaring ito ay isang aral, prinsipyo, o kabutihang patuloy na nabubuhay sa mga taong minsan nating natulungan.
Kung naantig ka sa kuwento ni Captain Arturo, ibahagi ang post na ito sa iyong mga kaibigan at pamilya. Baka may isang taong kailangan ngayong mapaalalahanan na hindi natin kailangang malaman kung sino ang isang tao bago natin siya bigyan ng paggalang at kabutihan.
