EPISODE 1: ANG KAHOY NA AYAW NIYANG BITAWAN
Tahimik lang si Mang Abel habang nakapila ang mga bilanggo para sa routine inspection.
Animnapu’t isang taong gulang na siya. Labing-isang taon na siyang nakakulong at kilala sa buong selda bilang lalaking bihirang magsalita.
Hindi siya nakikipag-away.
Hindi rin nakikisali sa sugal o gulo.
Tuwing gabi, madalas lang siyang nakaupo sa gilid ng higaan habang may hawak na maliit na piraso ng kahoy na kasinlaki ng dalawang palad.
Iyon ang napansin ni Officer Dario.
“Abel.”
Napatingin ang matanda.
“Ano ’yang hawak mo?”
Hindi sumagot si Abel.
Mas hinigpitan niya lamang ang hawak.
Lumapit ang isa pang bantay.
“Bawal magtago ng gamit habang inspection.”
“Hindi po bawal ’to,” mahinang sabi ni Abel.
“Eh ano ’yan?”
Hindi niya sinagot.
Doon nagsimulang magbulungan ang ibang bilanggo.
“Baka may tinatago.”
“Baka may blade sa loob.”
Napakunot-noo si Dario.
“Ibigay mo sa akin.”
Umiling si Abel.
Isang simpleng pag-iling lang.
Pero iyon ang unang pagkakataong nakita ng mga bantay na tumanggi siyang sumunod.
“Abel,” mas matigas na sabi ni Dario, “huwag mo kaming pilitin.”
“Sir… huwag po.”
Napatingin ang ibang bilanggo.
May tumawa.
“Uy, may sikreto si Tatang.”
“Baka cellphone!”
Mas lalong yumuko si Abel.
Lumapit si Officer Benjie at itinuro ang kahoy.
“Buksan natin.”
Biglang napaatras si Abel.
“Huwag!”
Malakas ang boses niya.
Napatahimik ang selda.
Sa labing-isang taon niyang pagkakakulong, halos walang nakarinig sa kanya na sumigaw.
Kaya nang gawin niya iyon, lalo silang naghinala.
Hinawakan siya ng dalawang bantay.
Hindi siya nanlaban.
Pero nang kunin ni Dario ang kahoy, biglang namasa ang mga mata niya.
“Sir…”
“Ano?”
“Pakiusap.”
Hindi siya pinansin.
Tiningnan ni Dario ang gilid ng kahoy.
May maliit na siwang.
Parang kahon.
“May laman nga.”
Napailing ang isang bantay.
“Sabi ko na.”
Kinuha ni Dario ang maliit na flat tool at dahan-dahang sinungkit ang takip.
“Sir, huwag n’yo pong sirain.”
Hindi na galit ang boses ni Abel.
Takot na.
Takot na parang may kinukuha sa kanya na higit pa sa isang bagay.
Nang bumukas ang kahoy, walang kutsilyo.
Walang droga.
Walang cellphone.
Isang kupas na litrato lamang ng batang babae ang nasa loob.
At nang makita iyon ni Abel, tuluyan siyang napaluha.
“Anak ko ’yan.”
EPISODE 2: ANG BATANG NASA LITRATO
Biglang nawala ang tawanan sa paligid.
Kinuha ni Dario ang litrato.
Maliit na batang babae, siguro tatlo o apat na taong gulang.
Naka-yellow dress.
Mahaba ang buhok.
Ngumingiti sa camera.
Sa likod ng litrato ay may kupas na sulat.
“Para kay Papa. Love, Mara.”
Napatingin si Dario kay Abel.
“Nasaan ang anak mo?”
Hindi agad sumagot ang matanda.
Pinunasan niya ang mukha gamit ang manggas.
“Hindi ko po alam.”
“Anong ibig mong sabihin?”
“Dalawampung taon ko na po siyang hinahanap.”
Nagkatinginan ang mga bantay.
Umupo si Abel sa gilid ng kama.
Parang biglang nawala ang lakas niya.
“Tatlong taong gulang siya noong huli ko siyang nakita.”
Dahan-dahan niyang ikinuwento ang nakaraan.
Bago pa siya makulong, iniwan siya ng asawa niyang si Lorna.
Dinala nito si Mara.
Akala ni Abel, babalik din sila.
Hindi sila bumalik.
Naghanap siya.
Sa lumang address.
Sa mga kamag-anak.
Sa paaralan.
Pero parang naglaho silang mag-ina.
Makalipas ang ilang taon, nasangkot si Abel sa isang gulo sa pier.
May lalaking nasaktan nang malubha.
Si Abel ang nahatulan.
“Bago ako nakulong,” sabi niya, “iyan lang ang naiwan sa akin.”
Itinuro niya ang litrato.
“Ginawan ko ng kahoy para hindi masira.”
Napatingin si Benjie sa maliit na kahon.
Hindi pala taguan ng contraband.
Parang maliit na altar.
“Bakit hindi mo sinabi agad?”
Ngumiti si Abel nang mapait.
“Kapag sinabi kong litrato lang, paniniwalaan n’yo ba?”
Walang sumagot.
Totoo.
Hindi nila siya pinaniwalaan kahit hindi pa nila binubuksan.
Kinuha ni Dario ang litrato at maingat na ibinalik sa kahoy.
“Pasensya na.”
Inabot niya iyon kay Abel.
Pero bago tanggapin ng matanda, napansin ni Benjie ang isang maliit na pangalan sa likod ng kahoy.
MARIA LOURDES ABELLA
“Abel,” sabi niya. “Buong pangalan ba ng anak mo ’to?”
Tumango ang matanda.
“Mara ang tawag namin.”
Napatingin si Benjie kay Dario.
May kung anong naalala siya.
“Sandali.”
Kinuha niya ang telepono ng opisina.
“May kilala akong social worker na baka makatulong.”
Biglang tumingin si Abel sa kanya.
At sa mga mata ng matanda, may bagay na matagal nang nawala.
Pag-asa.
EPISODE 3: DALAWAMPUNG TAON NG PAGHAHANAP
Kinabukasan, pinatawag si Abel sa administrative office.
Akala niya may violation report siya dahil sa nangyari.
Pero pagpasok niya, nandoon si Officer Benjie at isang social worker na nagpakilalang si Ms. Lea.
May ilang papel sa mesa.
“Mang Abel,” sabi nito, “gusto naming subukang hanapin ang anak ninyo.”
Hindi agad nakapagsalita ang matanda.
“Talaga po?”
“Opo. Pero kailangan natin ng detalye.”
Buong umaga siyang tinanong.
Pangalan ng dating asawa.
Dating tirahan.
Birthday ni Mara.
Pangalan ng lola.
Paaralan.
Kahit maliit na detalye.
Sinagot niya lahat.
Hindi niya nakalimutan.
Dalawampung taon na ang lumipas pero kabisado pa rin niya ang birthday ng anak.
Kabisado pa rin niya ang peklat sa kaliwang kilay nito dahil nadapa ito noong dalawang taong gulang.
Kabisado pa rin niya ang paboritong kanta nito.
“Minsan po,” sabi niya, “iniisip ko kung buhay pa siya.”
Napayuko si Lea.
“Subukan muna nating hanapin.”
Lumipas ang ilang araw.
Walang balita.
Isang linggo.
Dalawa.
Bumalik si Abel sa dati niyang tahimik na routine.
Pero gabi-gabi, mas mahigpit na niyang hawak ang kahoy.
Isang hapon, biglang dumating si Benjie sa selda.
“Abel.”
Tumayo ang matanda.
“Sumama ka.”
Kinabahan siya.
Pagdating sa opisina, nandoon si Lea.
May hawak itong folder.
“Mang Abel…”
Hindi siya ngumiti agad.
Kaya lalo siyang kinabahan.
“May nakita kaming record.”
Napatigil ang matanda.
“May babaeng gumagamit ng pangalang Maria Lourdes Abella.”
Nanginginig ang tuhod ni Abel.
“Nasaan po?”
“Cavite.”
Napahawak siya sa mesa.
“Siya po ba?”
“Hindi pa kami sigurado.”
May litrato sa record.
Adult na babae.
Mahaba ang buhok.
May maliit na peklat sa kaliwang kilay.
Hindi na kailangang magsalita ni Abel.
Nang makita niya iyon, umiyak na siya.
Tinakpan niya ang bibig.
“Mara…”
Dalawampung taon.
Dalawampung taon niyang iniisip kung paano na ang anak niya.
At ngayon, may mukha na ulit ang pangalang hindi niya kailanman nakalimutan.
EPISODE 4: ANG TAWAG NA HINDI NIYA INAASAHAN
Hindi agad sinabi kay Mara na natagpuan ang ama niya.
Kinausap muna siya ng social worker.
Ayaw nilang gulatin.
Ayon kay Lea, tahimik daw ang babae nang marinig ang pangalan ni Abel.
Matagal bago ito nagsalita.
“Akala ko patay na siya.”
Iyon pala ang sinabi ng kanyang ina.
Na namatay na raw ang ama niya noong bata pa siya.
Hindi sinabi sa kanya ang tungkol sa pagkakakulong.
Hindi rin sinabi na ilang taon siyang hinanap nito.
Nang marinig iyon ni Abel, hindi siya nagalit kay Lorna.
Tumingin lang siya sa sahig.
“Basta buhay ang anak ko, sapat na.”
Makalipas ang tatlong araw, pinatawag siya sa visitation room.
May telepono sa pagitan ng salamin.
Umupo siya.
Walang tao sa kabilang panig.
Maya-maya, bumukas ang pinto.
Pumasok ang isang babae.
Tatlong dekada halos ang tanda mula sa batang nasa litrato.
Pero sa mga mata—
siya iyon.
Hindi agad umupo si Mara.
Tinitigan lang niya ang matanda.
Si Abel naman ay parang nakalimutang huminga.
Dahan-dahang itinaas niya ang kahoy.
Binuksan.
Ipinakita ang lumang litrato.
Biglang napahawak si Mara sa bibig.
“Tinago mo pa?”
Nanginginig ang boses niya.
Tumango si Abel.
“Wala akong ibang litrato mo.”
Umupo si Mara.
Kinuha ang telepono.
Ginawa rin iyon ni Abel.
Matagal silang walang sinabi.
Pagkatapos—
“Papa?”
Isang salita.
Iyon lang.
Pero iyon ang salitang dalawampung taon niyang hinihintay.
Napapikit si Abel.
Tumulo ang luha sa pisngi niya.
“Nandito ako, anak.”
Umiyak si Mara.
“Bakit hindi mo ako hinanap?”
Huminga nang malalim si Abel.
“Hinanap kita.”
Tumingin siya sa kahoy.
“Hindi lang kita nahanap.”
Doon sila parehong napaiyak.
Hindi nila mababawi ang dalawampung taon.
Pero sa unang pagkakataon, may natitira pa silang panahon.
EPISODE 5: ANG KAHOY NA HINDI NA TAGUAN NG LUNGKOT
Mula noon, regular nang bumibisita si Mara.
Sa unang mga buwan, marami silang tanong.
Marami ring katahimikan.
Hindi madaling buuin ang relasyon na dalawang dekadang nawala.
May galit si Mara.
May guilt si Abel.
May mga kuwentong masakit pakinggan.
Pero hindi nila minadali.
Isang araw, may dalang maliit na litrato si Mara.
Ipinakita niya iyon sa ama.
Isang limang taong gulang na batang lalaki.
“Sino ’yan?” tanong ni Abel.
Ngumiti si Mara.
“Anak ko.”
Napatitig si Abel.
“May apo ako?”
Tumango siya.
“Marco.”
Napahawak ang matanda sa salamin.
Parang gusto niya iyong tawirin.
“Alam ba niyang buhay ako?”
“Ngayon, oo.”
Napayuko si Abel habang tumatawa at umiiyak nang sabay.
“Sabihin mo sa kanya… may lolo siya.”
Ngumiti si Mara.
“Alam na niya.”
Bago matapos ang pagbisita, inilabas muli ni Abel ang kahoy.
“Anak.”
“O?”
“Sa ’yo na ’to kapag nakalabas ako.”
Umiling si Mara.
“Hindi.”
Nagulat siya.
“Ikaw ang mag-ingat.”
“Bakit?”
Ngumiti si Mara sa ama.
“Para maalala mo na hindi mo na kailangang maghanap.”
Napayuko si Abel.
Sa loob ng mahigit dalawampung taon, ang kahoy na iyon ang tanging patunay na minsan siyang naging ama ng isang batang nagngangalang Mara.
Ngayon, hindi na iyon patunay ng pagkawala.
Patunay na iyon ng pagkikita.
At nang gabing iyon, habang bumalik si Abel sa kanyang higaan, binuksan niya ang maliit na kahoy.
Tiningnan ang litrato ng batang Mara.
Pagkatapos ay inilagay sa tabi nito ang bagong litrato na ibinigay ng anak.
Si Mara.
Si Marco.
Dalawang henerasyong akala niya hindi na niya makikita.
Napansin iyon ni Officer Dario.
“Abel.”
Napatingin siya.
“Dalawa na?”
Ngumiti ang matanda.
“Opo.”
“Masikip na ’yang kahoy mo.”
Hinaplos ni Abel ang gilid nito.
“Okay lang po.”
Ngumiti siya nang mas maluwag kaysa dati.
“Mas maganda palang masikip kapag pamilya ang laman.”
At sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, nakatulog si Abel nang hindi yakap ang alaala ng isang anak na nawawala.
Dahil alam na niya kung nasaan ito.
At higit sa lahat—
alam na rin ng anak niya kung nasaan ang kanyang ama.
MGA ARAL SA BUHAY
1. Huwag agad husgahan ang isang tao dahil sa bagay na hindi natin nauunawaan. Ang tila kahina-hinalang bagay sa ating mata ay maaaring pinakamahalagang alaala pala ng ibang tao.
2. May mga magulang na hindi tumitigil sa pagmamahal kahit taon ang lumipas. Maaaring mawala ang komunikasyon at pagkakataon, pero hindi basta nawawala ang pagnanais na makita muli ang sariling anak.
3. Hindi lahat ng tahimik ay walang kuwento. Minsan, ang mga taong kakaunti ang sinasabi ang may pinakamabibigat na alaala at pinakamatagal na paghihintay.
4. Ang pagpapatawad at muling pagkilala sa isa’t isa ay nangangailangan ng panahon. Hindi kayang burahin ng isang pagkikita ang maraming taon ng sakit, pero maaari itong maging unang hakbang para magsimulang muli.
5. Hangga’t may panahon, may pagkakataon pang ayusin ang mga relasyon. Hindi natin mababago ang nakaraan, pero maaari pa nating piliing maging bahagi ng buhay ng isa’t isa sa mga araw na natitira.
Kung naantig ka sa kuwento ni Mang Abel at sa maliit na kahoy na dalawampung taon niyang iningatan, ibahagi ang post na ito sa iyong mga kaibigan at pamilya. Baka may isang taong matagal nang naghihintay ng tawag, mensahe, paghingi ng tawad, o simpleng pagkakataong makabalik sa buhay ng taong mahal niya.
