EPISODE 1: ANG LUHA SA PASILYO NG KORTE
Hindi na maalala ni Mang Abel kung paano siya napaupo sa lumang bangko sa pasilyo ng korte. Ang alam lang niya, hawak pa rin niya ang mop na kanina’y ginagamit niya para punasan ang natapong tubig sa sahig, pero ngayon, sariling luha na niya ang pinupunasan ng kanyang panyo.
Sa tapat niya nakatayo si Atty. Lorenzo Villareal, batang abogadong kilala sa korte dahil sa mamahaling relo, makintab na sapatos, at boses na laging parang may kausap na mas mababa sa kanya.
“Ano ba naman ’yan, Manong?” malamig nitong sabi. “Korte ito, hindi palengke. Ayusin mo naman trabaho mo.”
Napatingin ang mga clerk, stenographer, at ilang naghihintay ng hearing. May isang babae ang napahawak sa bibig. May isang lalaki ang napaatras.
“Pasensya na po, Attorney,” mahinang sagot ni Mang Abel. “Pinunasan ko na po. Nadulas lang ang timba.”
“Pasensya?” ulit ni Lorenzo. “Alam mo bang may pinakamahalaga akong kaso ngayon? Kapag nadumihan ang sapatos ko dahil sa kapalpakan mo, sino ang mananagot?”
Hindi sumagot si Mang Abel. Yumuko lang siya.
Sa itaas ng bangko, nakasabit ang lumang portrait ng isang hukom. Nakalagay sa maliit na plaka: HON. JUDGE A. SANTOS.
Hindi iyon napansin ni Lorenzo.
Pero si Mang Abel, sandaling tumingin sa portrait, at lalong tumulo ang luha niya.
EPISODE 2: ANG ABTINANG TINAPAKAN NG YABANG
Lumapit si Lorenzo, masyadong malapit, hanggang halos matapakan na niya ang basang dulo ng mop. Tinitigan niya ang matanda mula ulo hanggang paa—ang kupas na uniform, ang nangingitim na kamay, ang balikat na bumagsak sa pagod.
“Matanda ka na,” sabi niya. “Kung hindi mo na kaya, umalis ka na. Hindi bagay dito ang pabigat.”
Parang tumigil ang hangin sa pasilyo.
May batang intern ang napabulong, “Sir, sobra na po yata.”
Mabilis siyang nilingon ni Lorenzo.
“Sobra?” tanong nito. “Ang sobra ay yung mga taong tumatanggap ng sweldo pero walang silbi.”
Napapikit si Mang Abel.
Hindi dahil sa takot.
Kundi dahil may mga salitang kahit gaano ka katanda, kaya pa ring manakit na parang unang sugat.
“Anak,” mahina niyang sabi, “huwag kang magsalita nang ganyan sa kahit sino.”
Napangisi si Lorenzo.
“Anak?” sabi nito. “Hindi kita ama, Manong. At kung ako ang tatanungin, dapat bawal sa korte ang mga taong hindi marunong lumugar.”
Doon napatingin si Mang Abel sa kanya. Matagal. Tahimik. Parang may gustong sabihin ang kanyang mga mata, pero pinili pa rin niyang manahimik.
Sa likod nila, may isang court staff na nanginginig na ang kamay habang hawak ang folder ng kaso.
Dahil alam niya ang isang bagay na hindi alam ni Lorenzo.
Ang kasong ipinagmamalaki nito ngayon ay hindi basta hearing.
At ang judge na hahawak noon ay kararating lang.
EPISODE 3: ANG PANGALANG NASA LISTAHAN
“Attorney Villareal,” tawag ng court clerk, halos pabulong. “Ready na po ang courtroom.”
Inayos ni Lorenzo ang amerikana niya, parang walang nangyari. Tiningnan niya pa ang sapatos niya kung may bahid ng tubig, pagkatapos ay ngumisi kay Mang Abel.
“Matuto ka,” sabi niya. “Sa korte, may mga taong nasa taas, at may mga taong tagalinis lang ng dinaanan nila.”
Tumalikod siya.
Pero bago siya tuluyang pumasok, bumukas ang pintuan sa dulo ng pasilyo. Dumating ang isang babaeng staff, hawak ang official assignment sheet. Namumutla ang mukha nito.
“Attorney,” sabi niya. “May update po sa kaso ninyo.”
Napakunot ang noo ni Lorenzo. “Ano?”
“Ang hahawak po ng hearing ngayon ay si Honorable Judge Abelardo Santos.”
Natigilan siya.
Abelardo Santos.
Dahan-dahang lumingon si Lorenzo sa portrait sa dingding. HON. JUDGE A. SANTOS.
Pagkatapos, halos sabay-sabay na lumingon ang lahat kay Mang Abel.
Ang matandang janitor na kanina’y pinaiyak niya.
Ang matandang nakaupo sa bangko, hawak ang mop.
Ang matandang may ID sa dibdib na nakasulat: A. SANTOS.
Biglang nanlamig ang mukha ni Lorenzo.
“Hindi,” bulong niya. “Hindi maaari.”
Tumayo si Mang Abel. Dahan-dahan. Hindi niya itinago ang luha sa mukha. Hindi rin niya itinago ang pagod sa kanyang mga kamay.
“Posible, Attorney,” mahina niyang sabi. “Dahil minsan, ang taong minamaliit mo, siya pala ang taong haharap sa’yo pagdating ng oras ng katotohanan.”
EPISODE 4: ANG HUKOM SA LIKOD NG UNIPORME
Walang makagalaw.
Si Lorenzo, na kanina’y matuwid ang tindig, ngayon ay parang nawalan ng buto sa katawan. Napatingin siya sa mga staff, umaasang may magsasabing biro lang iyon. Pero walang tumawa. Walang nagsalita.
Lumapit ang court administrator kay Mang Abel at yumuko nang bahagya.
“Your Honor,” sabi nito, “ready na po ang sala.”
Your Honor.
Dalawang salitang biglang nagpaluhod sa yabang ni Lorenzo.
“Your Honor…” nauutal niyang sabi. “Hindi ko po alam…”
Tumingin si Judge Abelardo Santos sa kanya. Hindi galit. Hindi malupit. Mas masakit iyon, dahil ang mukha ng matanda ay puno ng lungkot.
“Hindi mo kailangang malaman kung sino ako para rumespeto,” sabi niya.
Napayuko si Lorenzo.
“Ginagawa ko ito minsan,” dagdag ng hukom, habang dahan-dahan niyang ibinaba ang mop sa gilid. “Nagsusuot ako ng uniform ng janitor, guard, o clerk. Hindi para linlangin ang tao. Kundi para makita kung paano sila kumilos kapag akala nila walang makapangyarihang nakatingin.”
Nanginig ang labi ni Lorenzo.
“Patawarin n’yo po ako.”
Saglit na tumahimik ang hukom.
“Ang paghingi ng tawad ay hindi dapat dahil natakot ka sa posisyon ko,” sabi niya. “Dapat dahil naintindihan mong may tao kang sinaktan.”
Sa pagkakataong iyon, wala nang makintab na relo, mamahaling suit, o mataas na pangalan na makapagtatago sa kahihiyan ni Lorenzo.
EPISODE 5: ANG KASONG MAS MABIGAT SA PAPEL
Pumasok sila sa courtroom na mabigat ang katahimikan. Nakaupo si Judge Santos sa bench, suot na ang itim na robe. Sa harap niya, si Lorenzo ay nakatayo, hawak ang makapal na folder ng pinakamahalagang kaso ng kanyang career.
Pero bago nagsimula ang hearing, nagsalita ang hukom.
“Attorney Villareal,” sabi niya, “bago tayo magsimula, gusto kong ipaalala sa lahat ng naririto na ang hustisya ay hindi lamang nakikita sa desisyon ng korte. Nakikita rin ito sa paraan ng pagtrato natin sa pinakamahina, pinakatahimik, at pinakamadalas hindi napapansin.”
Hindi kumibo si Lorenzo.
Tumulo ang luha niya.
Hindi dahil natalo na siya.
Kundi dahil ngayon lang niya nakita kung gaano kaliit ang pagkatao niya sa kabila ng laki ng pangalan niya.
Pagkatapos ng hearing, lumapit siya kay Judge Santos sa pasilyo. Wala na ang yabang sa mukha niya.
“Your Honor,” sabi niya, “hindi ko po alam kung paano babawi.”
Tumingin ang matanda sa mop na nakasandal sa bangko.
“Magsimula ka sa simpleng bagay,” sabi niya. “Kapag may nakita kang naglilinis, magpasalamat ka. Kapag may nakita kang mahina, huwag mong apakan. At kapag may hawak kang kapangyarihan, gamitin mo para magtaas ng tao, hindi para magpababa.”
Doon tuluyang napaiyak si Lorenzo.
At sa unang pagkakataon, yumuko siya hindi dahil sa takot sa hukom.
Kundi dahil natuto siyang rumespeto sa tao.
MGA ARAL SA BUHAY
- Huwag mong husgahan ang tao dahil sa kanyang trabaho, damit, o itsura, dahil hindi mo alam ang tunay niyang pagkatao at kwento.
- Ang respeto ay hindi dapat ibinibigay lamang sa may titulo, pera, o posisyon. Dapat itong ibigay sa lahat.
- Ang taong hambog ay madaling ibaba ng katotohanan, lalo na kapag ang kanyang minamaliit ang siya palang may hawak ng aral na kailangan niya.
- Ang tunay na edukado ay hindi lang magaling magsalita, kundi marunong magpakumbaba.
- Ang kapangyarihan ay hindi lisensya para mang-insulto, kundi responsibilidad para maging mabuting halimbawa.
Kung naantig ka sa kwentong ito, i-LIKE, i-SHARE ang post na ito sa iyong mga kaibigan at pamilya, at MAG-COMMENT sa comment section ng facebook page post.
