EPISODE 1: ANG MATANDANG SUMAKAY SA ULAN
Malakas ang ulan nang huminto ang taxi ni Mang Arturo sa gilid ng kalsada. Pagod na siya, iritado, at halos buong araw nang naiipit sa trapik. Sa salamin ng windshield, halos hindi na niya makita ang daan sa dami ng patak ng ulan. Gusto na niyang umuwi, pero bago pa niya maisara ang metro, may kumatok sa bintana.
Isang matandang lalaki.
Payat, basa ang buhok, kupas ang polo, at may hawak na dalawang paper bag na maingat niyang niyayakap sa dibdib. Sa kabilang kamay, may lumang sobre na tila ayaw niyang mabasa. Nanginginig ang tuhod nito habang nakatayo sa ulan.
“Boss,” mahinang sabi ng matanda nang ibaba ni Mang Arturo ang bintana, “puwede po ba akong sumakay?”
Tiningnan siya ni Mang Arturo mula ulo hanggang paa.
“Saan?”
“Sa Bahay Ampunan ng Maynila po.”
Napangiwi si Mang Arturo. “Layo n’yan. At trapik pa. May pambayad ka ba?”
Agad na humugot ang matanda sa bulsa. Ilang lukot na perang papel at barya ang inilabas niya. “Meron po. Kulang man nang konti, dadagdagan ko po pagdating. May naghihintay lang po sa akin.”
Napabuntong-hininga ang driver. “Lagi na lang ganyan. Sasakay, tapos kulang pala.”
“Pakiusap po,” sabi ng matanda. “Hindi po ako puwedeng mahuli.”
Napatingin si Mang Arturo sa paper bag. “Ano ba ’yang dala mo? Baka mamaya amoy pagkain pa ’yan.”
“Tinapay po,” sagot ng matanda. “At ilang delata.”
“Delata?” tumawa nang mapait si Mang Arturo. “Akala ko naman importante. Para ka namang may dalang milyon.”
Hindi sumagot ang matanda. Yumuko lang siya, parang sanay na sa ganoong salita.
Sa huli, binuksan ni Mang Arturo ang pinto. “Sakay na. Pero kapag kulang bayad mo, hindi kita palulusutin.”
Dahan-dahang sumakay ang matanda sa likod. Inilagay niya sa kandungan ang paper bag na parang sanggol na dapat ingatan.
Hindi alam ni Mang Arturo, ang pasaherong minamaliit niya ay may pupuntahang hindi lang basta lugar.
May mga pusong naghihintay sa kanya sa dulo ng ulan.
EPISODE 2: ANG MGA SALITANG MAS MASAKIT PA SA ULAN
Habang umaandar ang taxi, mas lalong lumakas ang ulan. Sa labas, punong-puno ng jeep, tricycle, at mga taong nagtatakbuhan sa baha ang kalsada. Sa loob ng taxi, tahimik ang matanda. Nakayuko siya, hawak ang paper bag at sobre, habang paminsan-minsan ay pinupunasan ang luha o tubig-ulan sa pisngi.
“Bakit umiiyak ka?” tanong ni Mang Arturo, pero walang lambing sa boses niya. “Hindi pa naman kita sinisingil.”
“Wala po,” sagot ng matanda. “Naalala ko lang po sila.”
“Sila? Sino? Anak mo?”
Umiling ang matanda. “Mga bata po.”
Napailing si Mang Arturo. “Naku, manong, huwag mo akong dramahan. Marami akong pasaherong ganyan. May sakit ang anak, may hinihintay, may emergency. Pagdating sa bayaran, wala na.”
Hindi sumagot ang matanda. Mas hinigpitan lang niya ang hawak sa paper bag.
“May sukli pa ba ’yang dala mo?” patuloy ng driver. “Baka mamaya puro barya na lang ibayad mo. Gasolina ko hindi barya.”
Dahan-dahang inilabas ng matanda ang pera niya. “Ito lang po talaga ang dala ko ngayon. Pero may isa pa po akong sobre. Hindi ko puwedeng galawin.”
“Bakit? May laman na kayamanan?”
Napatingin ang matanda sa sobre. “Pangako po.”
Natawa si Mang Arturo, pero biglang nawala ang tawa niya nang makita sa rearview mirror ang mukha ng matanda. Hindi ito mukhang nangloloko. Mukha itong pagod na pagod, pero pilit lumalaban para sa isang bagay na mas mahalaga kaysa sarili niya.
“Pangako?” ulit ng driver.
“Opo,” sabi ng matanda. “May dapat po akong ibigay bago dumilim.”
Hindi na nagtanong si Mang Arturo. Pero nanatili ang inis niya. Sa isip niya, dagdag problema lang ang matandang ito. Basa ang upuan. Baka kulang ang pamasahe. Baka maabala pa siya.
Hindi niya napansin na habang siya ay nagrereklamo, ang matanda sa likod ay tahimik na nagdadasal na sana umabot siya.
Sana hindi masira ang tinapay.
Sana hindi mabasa ang sobre.
At sana hindi mawala ang pag-asa ng mga batang naghihintay sa kanya.
EPISODE 3: ANG DESTINASYONG HINDI INAASAHAN
Pagkaraan ng halos isang oras, huminto ang taxi sa harap ng lumang gusali. Basa ang kalsada, may maliit na karatula sa pader, at sa ilalim nito ay mababasa ang mga salitang: Bahay Ampunan ng Maynila.
“Dito?” tanong ni Mang Arturo.
“Opo,” sagot ng matanda, nanginginig na ang boses.
Bumaba siya nang dahan-dahan. Halos madulas pa siya sa basang semento, kaya napasigaw si Mang Arturo, “Uy, ingat! Baka ako pa ang sisihin mo.”
Pero hindi na nakasagot ang matanda. Pagkabukas ng gate, biglang may tatlong batang tumakbo palabas.
“Lolo Ben!”
Yumakap sila sa matanda na parang matagal nang hindi nakita ang isang mahal sa buhay. Ang isa ay humawak sa kanyang braso. Ang isa ay yumakap sa baywang. Ang pinakabata ay umiyak habang sinasabing, “Akala po namin hindi na kayo darating.”
Natigilan si Mang Arturo.
Mula sa loob, lumabas ang isang madre. Ngumiti ito, pero may luha sa mata.
“Kuya Ben,” sabi ng madre, “kahit umuulan, tumuloy ka pa rin.”
Ngumiti ang matanda sa gitna ng pagod. “Nangako po ako, Sister. Hindi ko po sila bibiguin.”
Dahan-dahan niyang ibinaba ang paper bag. Doon nakita ni Mang Arturo ang laman. Tinapay, delata, noodles, maliit na pakete ng gatas, at ilang pirasong kendi na nakabalot nang maayos.
Hindi pala simpleng dala.
Baon iyon ng pagmamahal.
“Lolo Ben, may tinapay po?” tanong ng isang batang lalaki.
“Oo,” sagot ng matanda. “Pero hati-hati tayo, ha?”
Humagikhik ang mga bata. Wala silang pakialam kung basa ang dala. Wala silang pakialam kung luma ang damit ng matanda. Para sa kanila, dumating ang taong hindi sila nakakalimot.
Lumabas si Mang Arturo sa taxi. Hindi niya alam kung bakit biglang bumigat ang dibdib niya.
“Manong,” tawag niya. “’Yong bayad…”
Agad na kinapa ni Lolo Ben ang bulsa, pero pinigilan siya ng madre.
“Kuya Ben, huwag na. Ako na ang bahala.”
Doon nakita ni Mang Arturo ang sobre. Ibinigay iyon ni Lolo Ben sa madre.
“Para po sa gamot ni Mila,” sabi niya. “Konti lang po. Pero pinag-ipunan ko.”
Napalunok ang driver.
Ang matandang akala niya’y walang pambayad, may inipon pala hindi para sa sarili, kundi para sa batang may sakit.
EPISODE 4: ANG KATOTOHANANG NAGPATAHIMIK SA DRIVER
“Kuya Ben,” sabi ng madre, “hindi ka na dapat naghirap. Ikaw nga, kailangan mo rin ng gamot.”
Umiling ang matanda. “Mas kailangan po nila.”
Parang may humampas sa puso ni Mang Arturo.
Lumapit siya nang kaunti. “Sister… siya po ba ang kamag-anak ng mga bata?”
Ngumiti nang malungkot ang madre. “Hindi. Wala siyang kadugo rito. Pero halos sampung taon na siyang pumupunta linggo-linggo. Dati janitor siya sa palengke. Ngayon, namumulot siya ng bote at tumatanggap ng maliliit na trabaho. Kapag may naipon, dinadala niya rito.”
Hindi makapagsalita si Mang Arturo.
Tiningnan niya si Lolo Ben. Ang polo nitong kupas. Ang kamay nitong nangingitim. Ang paa nitong nanginginig sa pagod. Kanina, pinagsalitaan niya ito na parang pabigat. Ngayon, nakikita niyang ang lalaking iyon ay mas mayaman pa sa kanya sa bagay na matagal na niyang nakalimutan—malasakit.
Lumapit ang isang batang babae sa taxi driver.
“Kuya, ikaw po naghatid kay Lolo Ben?”
Tumango si Mang Arturo.
“Salamat po,” sabi ng bata. “Kapag wala po siya, malungkot po kami.”
Napayuko si Mang Arturo.
Salamat.
Isang salitang hindi niya akalaing maririnig matapos niyang bastusin ang pasahero.
Bumalik sa kanya ang alaala ng sariling ama. Isang pedicab driver na minsan niyang ikinahiya dahil laging amoy pawis, laging gusgusin, laging may dalang sirang payong. Noong nabuhay pa ito, madalas niya itong iwasan sa harap ng mga kaibigan.
Ngayon, tila nakita niya ang ama niya sa mukha ni Lolo Ben.
Tahimik na nagsasakripisyo.
Minamaliit ng iba.
Pero hindi sumusuko sa pagmamahal.
Lumapit siya kay Lolo Ben. Nanginginig ang boses niya.
“Manong… pasensya na po.”
Napatingin ang matanda sa kanya.
“Sa ano po?”
Mas lalong sumakit ang dibdib ni Mang Arturo. Hindi man lang ito nagtanim ng galit. Hindi man lang nito itinuring na dapat siyang singilin ng hiya.
“Sa mga sinabi ko kanina,” sabi niya. “Hindi ko po kayo nakilala. Hinusgahan ko po kayo.”
Ngumiti si Lolo Ben, mahina at pagod.
“Sanay na po ako,” sagot niya. “Pero sana huwag n’yo pong gawin sa iba. Lahat po tayo may pinagdadaanan.”
Doon tuluyang napaluha si Mang Arturo.
EPISODE 5: ANG PAMASAHENG HINDI NA SININGIL
Kinuha ni Mang Arturo ang perang iniabot ni Lolo Ben. Lukot, basa, at kulang. Tiningnan niya iyon nang matagal. Pagkatapos, dahan-dahan niya itong ibinalik sa kamay ng matanda.
“Huwag na po,” sabi niya.
Umiling si Lolo Ben. “Hindi po. Nagtrabaho kayo. Dapat bayaran ko kayo.”
“Bayad na po,” sagot ni Mang Arturo.
“Nino?”
Tumingin ang driver sa mga batang nakayakap pa rin kay Lolo Ben.
“Ng nakita ko rito.”
Hindi maintindihan ng matanda ang ibig niyang sabihin, pero ngumiti ang madre. Alam nitong may nabago sa puso ng driver.
Binuksan ni Mang Arturo ang trunk ng taxi. May ilan siyang grocery na binili sana para sa bahay—bigas, kape, at ilang de lata. Kinuha niya iyon at inilapag sa tabi ng mga dala ni Lolo Ben.
“Para po sa kanila,” sabi niya.
Nagulat ang madre. “Naku, sobra na po ito.”
“Hindi po,” sagot ni Mang Arturo. “Kulang pa nga.”
Lumapit ang mga bata at nagpasalamat. Ang isa ay yumakap sa kanya. Hindi sanay si Mang Arturo sa ganoong lambing. Nanigas siya sandali, pagkatapos marahan niyang tinapik ang likod ng bata.
Sa simpleng yakap na iyon, may pumutok sa loob niya—ang matigas na bahagi ng pusong matagal nang napagod sa kalsada, sa trapik, sa problema, at sa galit sa mundo.
Bago siya umalis, tinawag siya ni Lolo Ben.
“Anak,” sabi ng matanda, “salamat sa paghatid.”
Napakurap si Mang Arturo.
Anak.
Matagal na niyang hindi naririnig iyon mula nang mawala ang kanyang ama.
“Babalik po ako,” bigla niyang nasabi.
“Bilang taxi?”
Umiling siya. “Bilang tao.”
Ngumiti si Lolo Ben.
Mula noon, tuwing Linggo, humihinto ang taxi ni Mang Arturo sa harap ng Bahay Ampunan ng Maynila. Minsan may dala siyang bigas. Minsan tinapay. Minsan libre niyang hinahatid si Lolo Ben mula palengke hanggang ampunan. At sa bawat byahe, hindi na niya tinitingnan ang pasahero base sa damit, amoy, o hawak na pera.
Dahil natutunan niya sa isang maulan na araw na may mga taong mukhang walang-wala, pero sila pala ang punong-puno ng pagmamahal.
At may mga destinasyong hindi lang dinadala ng taxi.
Minsan, dinadala tayo nito pabalik sa pagiging tao.
MGA ARAL SA BUHAY
- Huwag husgahan ang tao base sa itsura, damit, o hawak na pera, dahil hindi natin alam ang kabutihang dala niya.
- Ang taong tahimik at simple ay maaaring may pusong mas mayaman kaysa sa mga taong maraming pera.
- Ang tunay na kabutihan ay hindi naghihintay ng palakpak. Ginagawa ito kahit walang nakakakita.
- Minsan, ang taong minamaliit natin ang siya palang magtuturo sa atin ng pinakamahalagang aral.
- Ang respeto ay hindi dapat nakadepende sa kakayahang magbayad. Dapat itong ibigay sa bawat tao.
- Hindi pa huli ang lahat para magbago, humingi ng tawad, at bumalik sa pagiging mabuting tao.
Ibahagi ang kwentong ito sa iyong mga kaibigan at pamilya, para mas marami ang matutong rumespeto sa kapwa, lalo na sa mga taong tahimik na nagbibigay kahit sila mismo ay kapos sa buhay.
