“Hoy, Niko, ano na namang kalokohan ’yan? Hindi laruan ang istasyon namin.”
Iyon ang unang sabi sa akin ng isang rescuer nang makita niya akong pumasok sa maliit na coastal monitoring office na yakap-yakap ang luma, gasgas, at halos tape na lang ang bumubuo sa hawakan ng isang marine radio. Basang-basa ako noon sa ambon, marumi ang damit, at nanginginig sa hiya habang ang tatlong lalaking nasa loob ay nagtatawanan. Labing-isang taong gulang lang ako, at para sa kanila isa lang akong batang hindi marunong tumigil sa kakakalkal ng mga gamit ng yumao kong tatay. Pero hindi nila alam kung bakit ko dinala roon ang radyo. Kagabi pa kasi iyon biglang bumukas nang mag-isa sa bahay namin. Akala ko una ay sira lang ang switch, pero may narinig akong putol-putol na tunog. Parang hangin. Parang alon. At pagkatapos noon, isang halos hindi marinig na boses. “…SOS… may tao pa… tulong…” Napaupo ako sa sahig nang marinig ko iyon. Kinabahan ako dahil ang radyo ay kay Tatay Ben, dating mangingisda na tumutulong noon sa mga rescuer kapag may bagyo o bangkang hindi nakakauwi. Patay na si Tatay nang halos isang taon, pero bago siya mawala, paulit-ulit niyang sinabi sa akin, “Kapag may narinig ka rito, huwag mong balewalain. Ang dagat, anak, marunong humingi ng tulong sa mga taong marunong makinig.”
Ako si Niko, at lumaki ako sa isang baybaying barangay kung saan halos lahat ng lalaki ay marunong mangisda, maglayag, o magbasa ng ugali ng alon. Hindi mayaman ang pamilya namin. Maliit lang ang bahay namin, pawid ang likod na dingding, at kapag malakas ang hangin, kailangan pa naming itali ang bubong sa semento block. Pero masaya kami noon dahil si Tatay ang klaseng lalaking kahit kapos ay marunong magpatawa. Marunong din siyang mag-ayos ng kung anu-anong sirang gamit. Radyo, flashlight, electric fan, maging makina ng bangka ng kapitbahay, nagagawan niya ng paraan. Ang paborito niya sa lahat ay ang marine radio na nakuha niya raw sa isang lumang rescue vessel. Ilang beses na niya iyong binuksan, nilinis, at pinalitan ng pyesa. Sabi niya, hindi raw iyon simpleng radyo. “Maraming buhay ang dumaan sa boses na narinig ng gamit na ’to,” bulong niya minsan habang pinupunasan ang antenna. Noong nabubuhay pa siya, tuwing may balita ng bagyo o may nawawalang bangka, nagpupuyat siya sa tabi ng radyo, nakikinig sa mga tawag sa himpapawid. Nang mamatay siya sa sakit sa baga, ako ang naiwan sa radyo dahil sabi ni Nanay, ako raw ang pinaka-mahilig makinig sa mga kuwento ni Tatay tungkol sa dagat. Kaya kahit luma at mukhang wala nang silbi, itinago ko iyon. Hindi bilang laruan, kundi bilang alaala. At marahil, bilang huling bagay na nag-uugnay pa sa akin sa kanya.
Tatlong araw bago ako pumasok sa istasyon, kumalat sa amin ang balita na may bangkang pangisda mula sa karatig-bayan na hindi pa rin nakakabalik. Apat na lalaki raw ang sakay noon, at ayon sa huling ulat, naabutan sila ng biglang sama ng panahon sa may bahagi ng mabatong lagusan sa silangang dagat. Naglibot na raw ang mga search team, pero wala silang makita kundi dalawang sirang fish crate at isang punit na lambat na palutang-lutang sa tubig. Tahimik ang buong barangay tungkol doon dahil may mga kamag-anak pala ang ilang mangingisda sa nawawalang bangka. Nang gabing marinig ko ang mahinang SOS sa radyo, binalikan ko ang bawat salitang nasagap ko. Hindi buo, pero malinaw sa akin ang dalawang bahagi: “…may ilaw… batuhan…” at “…dalawa… buhay…” Hindi ako nakatulog magdamag. Kinaumagahan, binalot ko sa lumang tuwalya ang radyo at nagpunta sa coastal office. Doon nga ako pinagtawanan. “Baka static lang ’yan, iho,” sabi ng isa habang nakangisi. “Baka multo ng tatay mo ang kausap mo,” biro naman ng isa pa, dahilan para mas lumakas ang tawanan sa loob. Kumirot ang dibdib ko, pero hindi ako umalis. Lumapit ako sa pinakamatandang rescuer na si Sir Allan, ang tanging hindi tumatawa. “Sir, please po,” sabi ko, halos maiyak na. “Pakinggan n’yo lang po sandali. Kahit limang minuto lang.” Hindi agad siya sumagot. Pero marahil nakita niya ang takot sa mukha ko. Kinuha niya ang radyo, sinuri ang switch, saka sinabi sa kasama niya, “Ikabit nga natin sa external power.” Biglang natahimik ang silid.
Nang masaksak nila ang radyo sa power source, umingay muna iyon sa static. Lumakas ang lagitik, parang puro hangin at ulan lang ang laman. Nagsimula na namang ngumisi ang isang rescuer. “O ayan, sabi ko na—” Pero hindi niya natapos ang sasabihin niya. Sa gitna ng static, may pumutol na mahinang boses. “…SOS… kung may makarinig… nasa may batuhang puti… makina sira… dalawa na lang…” Napatayo si Sir Allan. Ang isa namang rescuer ay mabilis na lumapit sa chart table. “Replay?” sabi niya, pero syempre live signal iyon at hindi recording. Kinabahan ako nang biglang humina ulit ang boses. Lumapit ako sa bintana at natanaw ko ang kulay ng dagat. Mapusyaw ang langit, pero sa bandang silangan ay may maputing guhit sa pagitan ng maalon na tubig at madilim na batuhan. Naalala ko agad ang kuwento ni Tatay tungkol sa isang bahaging bihirang puntahan ng maliliit na bangka. Tinatawag iyon ng mga mangingisda na Puting Bato, isang mabatong pulo na halos di makita sa malayo kapag mahamog ang panahon. “Sir!” sigaw ko. “Baka po sa Puting Bato! Sabi ni Tatay, may puting pader ng bato roon at may singit na pwedeng masilungan kapag sira ang makina!” Nagtinginan ang mga rescuer. “Masyadong delikado roon,” sabi ng isa. Pero si Sir Allan ay tumango. “At eksaktong silangan iyon ng huling naitalang posisyon ng nawawalang bangka.” Mabilis niyang kinuha ang mic ng main radio at tinawag ang search boat team. Sa loob ng ilang minuto, ang kaninang kuwartong puno ng tawanan ay napalitan ng sigawan, koordinasyon, at nagmamadaling yabag.
Halos hindi ako huminga habang hinihintay namin ang balita. Pinaupo nila ako sa sulok, pero walang pumansin nang hawakan ko nang mahigpit ang luma naming radyo. Maya-maya, tumawag ang search team mula sa dagat. Mahina ang signal, pero sapat para marinig naming lahat ang salitang nagpayanig sa buong opisina. “Visual contact… may bangka… repeat, may bangka…” Napasubsob ako sa mesa sa sobrang kaba. Sunod kong narinig ang boses ng rescuer, mas malinaw na. “Dalawang survivor found alive sa may siwang ng Puting Bato. Weak but responsive. Dalawang sakay missing, ongoing search.” Napahawak sa bibig ang isa sa mga rescuer na kanina ay tumatawa sa akin. Si Sir Allan naman ay napapikit saglit bago tumingin sa akin. Wala siyang sinabi agad. Nilapitan niya ako, lumuhod sa harap ko, at marahang hinawakan ang balikat ko. “Niko,” sabi niya, “kung hindi mo dinala ang radyo, baka mas huli na naming nahanap ang mga buhay pa.” Doon na ako tuluyang napaiyak. Hindi dahil sa saya lang, kundi dahil pakiramdam ko, sa unang pagkakataon matapos mamatay si Tatay, naramdaman kong kasama ko siya sa silid na iyon. Parang ang mahinang boses mula sa radyo ay hindi lang tawag ng mga nawawalang mangingisda. Paalala rin iyon na may mga bagay na mukhang luma, sira, at walang silbi sa mata ng iba, pero sa tamang oras, kaya pa rin nilang magligtas ng buhay. Pagsapit ng hapon, bumalik ang search boat kasama ang dalawang nanghihinang mangingisda. Umiiyak ang mga pamilya nila sa pantalan. At habang pinapanood ko sila, mahigpit kong niyakap ang marine radio at bumulong sa hangin, “Narinig kita, Tay.”
MGA ARAL SA BUHAY
1. Huwag agad maliitin ang isang bagay dahil luma o sira na ito. Minsan, ang akala nating wala nang silbi ang siya palang magiging susi sa pagligtas ng buhay.
2. Mahalaga ang pakikinig, lalo na sa mga babala at munting palatandaan. Ang mahinang boses na binabalewala ng iba ay maaaring sigaw na pala ng isang taong nangangailangan ng tulong.
3. Hindi nasusukat sa edad ang kakayahang makatulong. Kahit bata si Niko, nagkaroon siya ng lakas ng loob na magsalita at ipaglaban ang pinaniniwalaan niyang tama.
4. Ang mga aral ng magulang ay nananatili kahit wala na sila. Ang itinuro ni Tatay Ben tungkol sa pag-iingat at pakikinig ang siyang naging gabay sa anak niya sa tamang sandali.
5. Sa likod ng bawat rescue, may halaga ang tiwala at mabilis na pagkilos. Kapag may nagsabing may panganib o may narinig silang tawag ng tulong, mas mabuting suriin agad kaysa magsisi kapag huli na ang lahat.**
Kung naantig ka sa kuwento ni Niko at ng lumang marine radio ng kanyang ama, ibahagi ang post na ito sa iyong mga kaibigan at pamilya. Baka may isang taong makabasa nito na kailangang maalalang huwag maliitin ang mga babala, pahalagahan ang mga aral ng magulang, at maniwalang kahit ang pinakamahina at pinakatinatawanang tinig ay maaaring maging daan para makapagligtas ng buhay.
