Hindi niya alam na ang pagtaboy sa kanya sa terminal—yung pagtaas ng kamay na parang siya ang dumi sa sahig—ay nakaharap pala sa CCTV na hindi natutulog. Akala ng guwardya, sapat na ang uniporme para mangmaliit. Akala niya, kapag vendor ka, pwede kang palayasin na parang walang karapatan huminga sa lugar na ‘yon. Ang tanong ay isa lang: hanggang saan aabot ang yabang bago siya mismo ang matanggal sa hiya?
Ang Mainit at Magulong Terminal
Tanghali sa terminal. Umaalon ang init mula sa semento, humahalo ang usok ng bus sa amoy ng pritong pagkain at instant noodles. Sa paligid, may mga konduktor na sumisigaw ng destinasyon, may mga pasaherong may bitbit na karton at sako, at may mga ilaw na kumikislap sa bubong na parang laging alikabok ang hangin.
Sa gilid ng waiting area, nakapwesto si Lani—isang vendor na may maliit na tray na puno ng packed snacks, tubig, at tinapay. Basa ang buhok niya sa pawis, at halata sa mata ang pagod na hindi naipapahinga. Hawak niya ang tray nang mahigpit, parang hawak niya ang araw niyang kita. Hindi siya nakaharang. Hindi siya maingay. Lumalapit lang siya sa mga pasaherong kusang bumibili—isang bote ng tubig dito, isang biscuit doon—para may pang-ulam mamayang gabi.
Pero sa terminal na ito, may mga taong naniniwalang ang lupa ay kanila.
“Bawal ’Yan!” ang Sigaw ng Kapangyarihan
Lumapit ang guwardya—malapad ang katawan, naka-uniporme, may baton sa baywang, at may ngiting mayabang na parang sanay manakot. Itinaas niya ang palad niya sa harap ni Lani, parang stop sign.
“Hoy! Bawal magtinda dito!” sigaw niya, sabay turo sa tray. “Palayas!”
Nagulat si Lani. “Kuya, dito po talaga kami pinapayagan. May permit po ako—” hinanap niya agad sa bag ang papel, nanginginig ang kamay.
“Permit-permit!” singhal ng guwardya. “Wala akong pakialam. Umalis ka bago ko kumpiskahin ‘yan!”
May mga ulo ang lumingon. May mga pasaherong napatingin, pero walang lumapit. Sa terminal, ang gulo ay parang normal na tanawin—at ang takot, parang hangin na hindi mo nakikita pero ramdam mo.
Si Lani, pinilit maging mahinahon. “Kuya, hindi naman po ako nanggugulo. Nagbebenta lang po ako ng tubig. Pangkain lang po namin—”
“Edi maghanap ka ng ibang lugar!” sigaw ng guwardya. “Hindi ka bagay dito. Ang dumi-dumi niyo tingnan!”
Parang sinampal si Lani ng salita. Namula ang mata niya, pero pinigilan niya ang luha. Kasi alam niyang kapag umiyak siya, lalo siyang pagtatawanan. Kapag sumagot siya, lalo siyang babaliktarin. Kaya ang ginawa niya, humigpit lang ang yakap niya sa tray—yung tray na may tubig, crackers, at mga pack na pagkain na halatang inipon niya.
Sa likod, may isang babae ang nagtaas ng cellphone. Naka-video. Sa una, akala ni Lani, para lang manood. Pero ang mata ng babae, seryoso. Parang may gustong patunayan.
Ang Pagtaboy na Umabot sa Panghihiya
Hindi pa nakuntento ang guwardya. Hinawakan niya ang gilid ng tray, pilit hinahatak.
“Sabi ko umalis ka!” banta niya. “Kung ayaw mo, itatapon ko ‘to!”
“Naku kuya, huwag po!” napasigaw si Lani, nanginginig na. “May mga bayad pa po ‘yan!”
May ilang pasahero ang napasinghap. Yung iba, napahawak sa bibig. Pero wala pa ring sumabat. Kasi ang guwardya, may uniform. At sa mata ng maraming tao, ang uniform ay parang license para maging tama.
Biglang may lalaking tumuro mula sa likod, malakas ang boses. “O ayan! Palayasin mo na! Nakakaabala!”
May tumawa sa gilid. May sumigaw ng “Tama!” Parang nagkaroon ng audience ang pang-aapi. Parang naging palabas ang paghihirap ng isang tao.
Si Lani, pumikit saglit. Huminga siya nang malalim. Pinilit niyang huwag manginig. Pero tumulo pa rin ang luha sa gilid ng pisngi niya—hindi dahil mahina siya, kundi dahil wala siyang laban sa sandaling iyon.
At doon, dumating ang isang linya na hindi niya inaasahan.
“Kuya guard… naka-record po lahat.”
Ang CCTV na Hindi Mo Kayang Takasan
Ang nagsalita ay yung babaeng nagvi-video. Lumapit siya nang konti, hawak ang phone, at tumuro sa taas.
“Kuya, may CCTV diyan,” sabi niya. “At may audio yung ilan. Baka gusto niyong tumigil.”
Napalingon ang guwardya sa kisame. Kita ang camera sa sulok—maliit, pero nakatutok mismo sa area kung nasaan sila. Parang mata na nakamasid. Parang paalala na hindi lahat ng pang-aapi, natatago sa sigaw.
Ngumisi ang guwardya, pilit matapang. “CCTV? E ano ngayon? Ako ang security dito!”
Yun ang mali niya—yung yabang na akala niya proteksyon. Kasi habang nagsasalita siya, may dalawang staff sa terminal office ang lumabas. May hawak silang clipboard at may earphone sa leeg, halatang may tinanggap na tawag.
“Sir,” sabi ng isa, diretso sa guwardya. “May complaint. At may video. Paki-sumama po muna.”
“Complaint? Sino? Siya?” turo ng guwardya kay Lani, parang siya pa ang may kasalanan.
“Hindi,” sagot ng staff, malamig. “Ikaw ang subject.”
Nanlamig ang paligid. Yung mga tumawa kanina, biglang natahimik. Yung lalaking tumuro, biglang umiwas ng tingin. At si Lani, nanlaki ang mata—parang hindi siya makapaniwala na may taong kumilos.
“May incident report na po,” dagdag ng staff. “At nire-request ng management ang CCTV review ngayon mismo.”
Nang Magreview ang CCTV… Lumabas ang Katotohanan
Sa office, mabilis ang nangyari. Hindi kailangan ng drama. Pinlay ang footage. Kita ang guwardya na unang sumigaw. Kita ang pagharang ng palad. Kita ang paghatak sa tray. Kita ang panlalait. Kita ang reaksyon ni Lani—takot, pakiusap, luha. Kita rin ang crowd—may tumuro, may tumawa, may nag-record.
Walang edit. Walang palusot. Buo ang katotohanan.
Paglabas ng staff, dala ang desisyon. Hindi pa final sa papel, pero malinaw ang direksyon. “Sir, effective immediately, you’re relieved from duty pending investigation. Turn over your post.”
Namuti ang mukha ng guwardya. “Sir, trabaho ko ’to… misunderstanding lang—”
“Misunderstanding?” ulit ng staff. “Narinig sa CCTV ang sinabi mo: ‘Hindi ka bagay dito.’ ‘Ang dumi-dumi niyo.’ Hindi ‘yan misunderstanding. Abuse ‘yan.”
Tumahimik ang guwardya. Wala na siyang maikakapit. Kahit anong sigaw niya, may video. Kahit anong baliktad niya, may CCTV.
Sa gitna ng terminal, sa harap ng mga pasahero, siya ang pinatayo sa gilid. Siya ang pinakiusapang bumaba sa posisyon. At ang vendor na kanina halos mapalayas? Siya ang binigyan ng upuan at tubig.
Ang Dangal na Bumalik sa Vendor
Lumapit ang terminal supervisor kay Lani. “Ma’am, pasensya na po sa nangyari. Safe po kayo dito. Pakisabi na rin po sa ibang vendors na may proper process tayo. Hindi dapat ginaganyan.”
Tumango si Lani, nanginginig pa rin. “Salamat po… hindi ko po alam… akala ko wala na.”
“Hindi kayo wala,” sagot ng supervisor. “At kung may aabuso ulit, i-report n’yo agad.”
Sa gilid, yung babaeng nag-record lumapit kay Lani at inabot ang bottled water na binili niya. “Ate, okay ka lang? Hindi tama yung ginawa niya.”
Si Lani, napangiti kahit may luha pa. “Salamat, iha.”
At sa araw na iyon, natutunan ng terminal ang isang bagay: hindi lang pasahero ang may karapatan sa respeto. Pati ang vendor. Pati ang taong naghahanapbuhay sa gilid ng ingay at usok.
Mga Aral at Life Lessons
- Ang uniporme ay hindi lisensya para mang-api; ang awtoridad ay para magserbisyo, hindi magpahiya.
- Huwag husgahan ang vendor o manggagawa—madalas sila ang tahimik na bumubuhay sa pamilya.
- Kapag may ebidensya (CCTV/video), lumalabas ang katotohanan at nawawala ang palusot.
- Ang pananahimik ng crowd ay nakakadagdag sa tapang ng abusado; minsan, isang taong tumindig ang kailangan para mabago ang lahat.
- Ang respeto ay dapat pantay—kahit sino ka pa, may karapatan kang tratuhin bilang tao.
Kung may kakilala kang nakaranas mapahiya habang naghahanapbuhay, i-share mo ang post na ito sa friends at family. Baka sa simpleng pagbabahagi, may isang tao ring matutong rumespeto bago manghusga.
