Ang unang sumabog sa hallway ay hindi sigaw ng pasyente, hindi kalampag ng stretcher, kundi isang tawang pigil na hindi napigilan. Sa ilalim ng malamig na ilaw ng ospital, sa gitna ng mahabang pasilyong may mga karatulang nakasabit sa pader, may isang lola na nakaupo sa bench, yakap-yakap ang reseta, mga papel ng laboratoryo, at isang maliit na bote ng gamot na parang iyon na lang ang natitirang pag-asa niya. Namumugto ang mata, nanginginig ang labi, at sa bawat haplos ng hangin sa kanyang pisngi, parang mas humihigpit ang dibdib niya. Sa harap niya, may lalaking batang-bata pa—galit ang tingin, nakadipa ang kamay, parang may gustong agawin o ipakita sa lahat na siya ang tama. Sa likod, dalawang nurse na naka-asul ang scrubs ay nagtatawanan, takpan ng takpan ang bibig, habang isang doktor na naka-puti ay nakatayo sa malayo, napapailing—hindi mo alam kung naaawa o naiilang.
Ang tanong ay iisa lang: bakit parang kasalanan ng lola na naghihintay siya?
ANG PASILYO NA PUNÔ NG MATA AT HUSGA
May amoy ng disinfectant sa hangin, halo sa pagod at kaba ng mga taong nakapila sa mga kuwarto. Minsan maririnig mo ang mahinang iyak ng bata sa dulo, minsan ang mabilis na yapak ng nurse, minsan ang tunog ng sapatos na dumudulas sa makintab na sahig. Pero sa gitna ng lahat, ang eksena sa bench ang kinapitan ng atensyon ng buong ward. May mga taong dumadaan na biglang bumabagal, may mga pasyenteng tumitingin nang patagilid, at may mga bantay na kunyari’y abala pero nakikinig pala.
Si Lola Remy—ganun ang tawag sa kanya ng ibang pasyente kanina—ay hindi mukhang taong may lakas makipag-away. Payat ang braso, kupas ang cardigan, at ang kamay niyang may ugat-ugat ay mahigpit na nakabalot sa mga papel. Halos punitin na niya sa pagkakayakap, parang kapag binitawan niya, mawawala ang karapatan niyang maasikaso.
“Umalis ka dito,” singhal ng binata, ang boses puno ng pangmamaliit. “Hindi ka naman dito nakaschedule. Nagtatagal ka lang. May ibang pasyente!”
Hindi sumagot si Lola Remy. Hindi dahil wala siyang gustong sabihin—kundi dahil alam niya ang bigat ng bawat salita kapag mahina ka at pagod. Pero lumabas pa rin ang isang hikbi, at doon lalo pang tumawa ang mga nasa likod, yung tawang parang kutsilyo: hindi malakas, pero sapat para masugatan ka.
ANG PAPEL NA PARANG TICKET SA BUHAY
Pinunasan ni Lola Remy ang luha gamit ang gilid ng kamay, pero mas lalo lang kumalat ang basa sa pisngi niya. May isa siyang reseta na halatang ilang beses nang binuklat. May laboratory request na may tatak-tatak. At may maliit na bote ng gamot na hawak niya na parang anting-anting. Kung tititigan mo, mapapansin mong nanginginig ang label sa bote dahil sa panginginig ng kamay niya.
“Anak…” mahina niyang tawag, hindi mo alam kung para sa binata o para sa sarili niya. “Dito sabi sa papel… dito ako pinapapunta.”
Sinipa ng binata ang hangin sa inis, parang nananadya. Lumapit siya, masyadong malapit, at iniabot ang kamay niya—hindi para tulungan, kundi para kuhanin ang mga dokumento.
“Ako na nga,” sabi niya, pero yung tono, hindi alalay—utos.
Lalong humigpit ang yakap ni Lola Remy sa papel. Sa mundong sanay mang-agaw ang mga tao ng oras at karapatan ng mahihina, natutunan niyang minsan, ang papel ang tanging depensa mo. Kapag nawala yan, wala ka na ring kwento.
Sa likod, yung dalawang nurse sa asul, nagkatinginan pa, tapos nagtakip ulit ng bibig na parang may inside joke. May isang staff na nakaputing coat sa malayo—doktor siguro o resident—nakatingin, pero hindi pa lumalapit. Sa ospital, may mga eksenang mabilis ang tulong. May mga eksenang mabagal. At may mga eksenang pinapanood muna ng lahat bago may umaksyon.
ANG PAGTABOY NA PARANG HATOL
“Hindi ka namin pwedeng entertain ngayon,” sabi ng binata, mas malakas para marinig ng iba. Parang gusto niyang ipahiya si Lola Remy para tumayo at umalis. “Kung wala kang pambayad, huwag kang dito. Sumasayang ka ng oras ng tao.”
Tumaas ang kilay ng ilang pasyente. May isang nanay na napatingin sa lola at biglang napakagat-labi. May isang matandang lalaki sa wheelchair ang tumigil sa pag-ikot ng gulong. Pero walang nagsalita. Sa ospital, kahit marami kayong tao, minsan nag-iisa ka pa rin.
Si Lola Remy ay tumingala, at sa mata niyang puno ng luha, may halo na ring takot. Hindi takot sa sakit—sanay na siya sa sakit. Takot sa ideya na umuwi siyang walang gamot, na matapos ang araw na ito na parang wala siyang pinuntahan, na sabihin sa apo niyang “wala, anak, pinauwi lang ako.”
At doon, biglang may tunog ng sapatos na mabilis ang lapit.
ANG PANGALAN NA NAGPATAHIMIK SA LAHAT
“Next patient,” tawag ng doktor mula sa pintuan ng isang department room. Malinaw ang boses, sanay sa pag-announce, sanay sa kontrol. Tumingin ang buong hallway. Tumigil ang tawa. Tumigil ang bulungan. Parang may invisible na tali na humila sa lahat paharap.
Tinignan ng doktor ang hawak niyang chart, tapos binasa ang apelyido nang malakas, diretsong-diretso, walang kahirap-hirap.
“Remulla.”
Isang iglap lang, pero parang lumamig ang hangin.
Hindi dahil sikat ang pangalan—kundi dahil sa paraan ng pagkakabigkas: may bigat, may pag-iingat, may kaunting gulat na tinago sa professionalism. Parang may alam siya, at biglang nag-click sa isip niya kung sino ang may-ari ng apelyidong ‘yon.
Ang dalawang nurse na tumatawa kanina, biglang napahinto. Yung isa, napalunok. Yung isa, napatingin sa ID ni Lola Remy na nakasilip sa papel. Yung binata sa harap, napahakbang pabalik na parang nabuhusan ng malamig na tubig.
“Ma’am Remulla?” ulit ng doktor, mas malumanay na ngayon. “Kayo po ba ‘yan?”
Dahan-dahang tumango si Lola Remy, nanginginig ang baba. “Opo,” sagot niya, halos pabulong.
Naglakad ang doktor palapit—hindi na siya nakatingin sa chart, nakatingin na siya sa mukha ng lola. At habang papalapit siya, napansin ng mga tao ang maliit na detalye sa ID: may nakalagay na emergency contact, isang pangalan na may kasunod na posisyon. Hindi ito pinagsisigawan ng kwento, pero sapat para kumalat ang kaba sa hallway.
Parang biglang may nagbukas ng pinto sa isang katotohanan: ang lola na ito, na tinabuyan at pinagtawanan, ay may apelyidong kayang magpahinto ng biro at kayang magpabago ng tono ng buong ward.
ANG TOTOO SA LIKOD NG LUHA
“Bakit po kayo nandito sa labas?” tanong ng doktor, mababa ang boses pero maririnig mo ang concern.
Hindi agad nakasagot si Lola Remy. Tumingin siya sa binata, tapos sa dalawang nurse, tapos yumuko. Parang ayaw niyang magsumbong. Parang sanay siyang lunukin ang sakit para hindi makadagdag sa gulo.
Pero ang luha niya ang nagsalita.
“Naghihintay lang po ako,” bulong niya. “Sabi po, balik daw ako ngayon… dala ko po lahat ng test. Kaso… pinapaalis po ako.”
Yumuko ang doktor sandali, tapos tumingin siya sa binata—yung tingin na hindi galit, pero may babala. “Sir,” mahinahon pero matigas, “hindi po kayo staff dito. Huwag niyo pong hawakan ang papeles ng pasyente.”
Namula ang binata. “Doc, ano—” simula niya, pero nawala ang tapang. Hindi na siya yung kaninang malakas magsalita. Biglang naging maliit ang boses niya, biglang naging maingat.
Sa likod, yung dalawang nurse ay hindi na tumatawa. Isa sa kanila, napatingin sa sahig. Yung isa, napahawak sa sariling ID lace na parang gustong itago ang pangalan niya. At yung doktor na naka-puti sa malayo—yung kanina’y nakapirmi—lumapit na rin, tila may gustong tiyaking maayos ang nangyayari.
“Ma’am,” sabi ng doktor na tumawag ng apelyido, “pasok na po kayo. Kayo po ang susunod. Ako na po bahala.”
At doon, sa gitna ng hallway, parang may umangat na bigat mula sa dibdib ni Lola Remy. Hindi dahil biglang nawala ang sakit, kundi dahil may isang tao sa wakas na nagsabing: may lugar ka dito. May karapatan kang maasikaso.
Bago siya tumayo, napatingin siya sa mga tao sa paligid—mga mata na kanina’y punô ng husga, ngayon punô ng hiya. Pero hindi niya sila tinignan para gumanti. Tinignan niya sila na parang paalala: hindi mo alam ang laban ng taong umiiyak sa tabi mo.
At kung may isang bagay na mas nakagulat sa buong ward kaysa sa apelyidong tinawag, iyon ay ang katotohanang ito: hindi dapat kailangan ng “bigat” ng apelyido para tratuhin ang tao nang tama.
MGA ARAL SA BUHAY
- Huwag mong husgahan ang tao sa itsura o lakas ng boses—madalas, pinakamasakit ang dinadala ng pinakatahimik.
- Sa lugar ng gamutan, ang respeto ay kasinghalaga ng gamot.
- Hindi dapat “pangalan” ang dahilan para igalang—dapat tao pa lang, sapat na.
- Ang pagtawa sa paghihirap ng iba ay bumabalik bilang hiya kapag lumabas ang katotohanan.
- Kapag may nakikitang inaapi, minsan isang salita lang ang kailangan para may mailigtas kang dignidad.
Kung nabasa mo hanggang dito at may kilala kang nakaranas mabastos o mabalewala sa ospital—i-share mo itong kwento sa mga kaibigan at pamilya mo. Baka sa simpleng pag-share, may isang taong matutong kumalma, makinig, at tumulong sa susunod na makakita ng isang “Lola Remy” sa pasilyo.
