Sa loob ng isang lumang taxi na amoy vinyl at init ng araw, may isang sigaw na sumabog na parang basag na bote. Hindi ito yung sigaw ng biglaang aksidente—kundi yung sigaw na matagal nang may iniipong galit, naghahanap lang ng taong sasalo. Sa likod ng driver’s seat, isang lalaki ang nakasubsob ang mukha sa inis, bibig na nakabuka, palad na nakataas na parang nanunumpa sa sariling galit. At sa tabi niya, isang babaeng pawisan, naninigas ang panga, pilit hinahawak ang balikat ng matandang babae sa harap niya—isang lolang nanginginig, luhaang mata, at mahigpit na nakakapit sa gusot na perang parang huling kapit sa mundo.
Sa labas ng bintana, may pulis na nakatayo sa kalsada—naka-uniporme, nakatingin papasok, tila nag-aalangan kung papasok ba o maghihintay. Sa likod niya, may isang tao pang nakaangat ang cellphone, nakatutok sa loob ng taxi, kumikislap ang lente. Parang eksena sa gitna ng daan na hindi mo dapat makita—pero heto, nakaharap ka sa isang sandaling puwedeng magwasak ng pamilya o magligtas ng buhay.
SIGAW SA LOOB NG TAXI
“Mabagal! Ang bagal mo magpatakbo!” sigaw ng lalaki, halos mabasag ang hangin. “Kanina pa tayo dito! Alam mo ba kung anong oras na?”
Hindi kita ang mukha ng driver, pero ramdam ang presensya niya sa bawat pag-uga ng taxi, sa bawat tunog ng makina na pilit humihinga sa trapik. Sa unahan, may radio na nakasabit, may meter na kumikislap, at sa dashboard, may punit na sticker na kumupas na sa tagal. Ang taxi ay hindi bago, pero tumatakbo. Ang problema, may mga taong kapag hindi nila kontrolado ang oras, gusto nilang kontrolin ang tao.
Ang matandang babae—si Lola—nakaupo sa kanan, malapit sa pinto. Halos maubos ang espasyo niya sa sariling takot. Nanginginig ang mga daliri niyang puno ng ugat, pinipisil ang perang hawak niya na parang baka maagaw ng hangin. May panyo sa dibdib, may puting cardigan, at sa mukha niya, yung mga kulubot na hindi lang galing sa edad—kundi galing sa mga taon ng pagtitiis.
“Kuya, tama na,” pakiusap ng babaeng nasa gitna—si Mara ang pangalan niya—boses na pigil pero nanginginig na rin. Hinaplos niya ang balikat ni Lola na parang sinasabing, andito ako. “Trapik talaga. Hindi kasalanan ni manong driver.”
Pero ang lalaki—si Ramil—parang lalong uminit. “Trapik? Eh bakit yung ibang sasakyan, umuusad? Bakit tayo, parang pagong?!” Turo siya nang turo sa bintana na para bang ang galit niya ay may direksyon, may target, may dapat sisihin.
Sa bintana, lumipat ang tingin ng pulis. Napansin niya ang luha ni Lola. Napansin niya ang kamay ni Mara sa balikat ng matanda. Napansin niya rin ang taong nagvi-video. Sa mga ganitong sitwasyon, hindi lang problema ang sigawan—problema rin ang katotohanang may audience ang kahihiyan.
“Kuya, please,” ulit ni Mara. “Nakikiusap ako.”
Pero si Ramil, parang hindi nakakarinig kapag hindi siya ang sentro. “Ano? Kakampi ka pa sa driver? Eh ikaw nga ‘tong nagmamadali rin kanina!” At sa dulo ng pangungusap, biglang tumama ang tingin niya kay Lola—parang doon niya ibinuhos ang bigat ng inis. “Ikaw kasi, ‘La. Ang bagal-bagal mo! Laging late! Laging kailangan hintayin!”
Napaikid ang luha ni Lola. Hindi siya sumagot. Hindi dahil wala siyang sasabihin, kundi dahil ang lalamunan niya ay parang may nakabara na matagal nang hinahawakan ng hiya. Tiningnan niya ang perang hawak niya—mga tiklop na parang inipon sa palengke, sa barya-barya, sa tipid na halos wala nang natira para sa sarili.
“Anak…” mahina niyang sabi, boses na halos lamukin ng ingay. “Hindi ko sinasadya…”
At doon lalong nagdilim ang mukha ni Ramil, parang may pumutok na huling hibla ng pasensya. “Hindi sinasadya? Eh lagi mo namang sinasabi ‘yan!”
Sa labas, kumindat ang cellphone camera. Sa isang iglap, ang sigaw ni Ramil hindi na lang sigaw sa loob ng taxi—posible na itong maging kuwento ng buong kalsada. At ang tanong, hanggang saan aabot ang galit bago may mas malaking katotohanan na sumingit?
ANG PERANG HAWAK NI LOLA
Nakita ni Mara kung paano kumunot ang kamay ni Lola sa pera, parang pinipigilan ang sarili na gumuho. “Lola, okay lang,” bulong niya, mas para pakalmahin ang dibdib ng matanda kaysa sa sitwasyon. “Huminga po kayo. Dito lang ako.”
Ngunit si Lola, hindi makahinga nang maayos. Kita sa mata niya ang takot—hindi lang sa sigaw, kundi sa posibleng mangyari pagkatapos. Sa ganitong edad, ang sigaw ay hindi lang tunog. Sigaw ay parang hatak sa puso, parang suntok sa alaala, parang paalala na kahit matanda ka na, puwede ka pa ring gawing maliit.
Sa likod, pinagduduldulan ni Ramil ang sariling rason: “Mabagal ka maglakad, mabagal ka magdesisyon, mabagal ka sa lahat! Tapos kami ang mag-aadjust?!” Parang ang bawat salita niya, may kasamang bigat na matagal nang iniipon sa ibang araw, sa ibang problema, sa ibang taong hindi niya masigawan.
Ang driver, tahimik pa rin. Pero sa salamin sa unahan, may bahagyang kislap ng mata—yung tingin ng taong sanay makarinig ng reklamo, pero hindi sanay makakita ng lola na umiiyak sa sariling upuan. Kumapit ang kamay niya sa manibela, dahan-dahang umusad ang taxi sa pagitan ng mga sasakyang halos magkakadikit. Hindi siya bumubusina nang agresibo. Hindi siya sumisingit na parang may karera. Para siyang taong may sinasalo—hindi lang pasahero, kundi tensyon.
Sa labas, lumapit nang kaunti ang pulis, tila nagdedesisyon kung makikialam. Pero bago pa siya makatok, may isang tunog na pumasok sa taxi—isang tunog na hindi galing sa bibig ng galit, kundi galing sa radyo.
NANG TUMUNOG ANG RADIO
“—Medical emergency. Any unit in the area… elderly female, difficulty breathing… possible cardiac—”
Hindi iyon dramatic music. Hindi iyon sirena. Isang basag-bulol na boses lang sa radio, pero sapat para tumigil ang mundo sa loob ng taxi.
Tumigil sa ere ang kamay ni Ramil. Napatingin si Mara sa unahan. Si Lola, biglang kumapit sa dibdib niya, parang may humigpit sa loob. Hindi malakas ang pag-ubo, pero yung uri ng paghinga na pilit—yung hinga na parang hinahabol ang sarili.
“Lola?” mabilis na tanong ni Mara, nanginginig na ang kamay habang hinahawakan ang pisngi ng matanda. “Lola, tingin po sa’kin. Huminga po kayo.”
Si Ramil, nanlaki ang mata. Parang ngayon lang niya napansin na ang luha ni Lola hindi lang luha ng sakit sa damdamin. May iba pang kulay: takot na pisikal, takot na may kasamang pananakit sa katawan.
Ang driver, biglang nagsalita, boses na matatag at mabilis. “Ma’am, anong pangalan ni Lola? May gamot ba siya? Inaatake ba siya?” At sa tono niya, wala yung iritasyon na inaasahan mo sa driver na sinisigawan. Ang naroon, urgent na malasakit.
“May… may maintenance siya,” nauutal na sagot ni Mara. “Pero hindi namin dala lahat. Kuya, please, tulungan niyo kami!”
Sa labas, nakita ng pulis ang pagbabago. Hindi na ito simpleng away sa pamasahe o sa trapik. Lumapit siya, kumatok sa bintana, at sumenyas. “Buksan niyo,” sabi niya, seryoso. “May problema?”
Hindi na umangal ang nagvi-video. Hindi na rin siya nakataas nang todo; parang pati siya, napaurong ang kamay. Sa harap, pinihit ng driver ang volume ng radio, huminga nang malalim, at nagdesisyon.
“Officer,” tawag ng driver habang binubuksan ang bintana nang kaunti. “May matanda dito, hirap huminga. Kailangan namin ng mabilis na daan. Puwede bang escort?”
Napatitig si Ramil sa driver. Parang may binagsak na bato sa loob niya—yung bigat ng sigaw niya kanina, bumalik sa kanya. “Lola…” mahina niyang nasabi, at sa unang pagkakataon, walang yabang. Takot.
Tinulungan ng pulis na magkaroon ng puwang ang taxi sa gilid ng kalsada. May mga sasakyang umusog. May ilang busina, oo, pero iba na ang tunog—hindi na ingay ng inis, kundi ingay ng pagbubukas ng daan. Sa loob, si Mara ay halos yakapin si Lola para hindi madulas ang katawan. Si Lola, patuloy na humihigop ng hangin, nanginginig, at ang pera sa kamay niya, napaluwag.
“Wag na po yung pera,” sabi ng driver, mabilis pero malambot. “Mamaya na ‘yan. Ang mahalaga, makarating tayo.”
Parang naputol ang luma nilang kwento sa loob ng taxi—yung kwento ng “mabagal,” “trapik,” “late.” Pinalitan ito ng isang mas totoo: may buhay na puwedeng mawala kapag mali ang prioridad.
Habang umuusad ang taxi sa mas maluwag na linya, kumapit si Ramil sa gilid ng upuan. Hindi niya alam kung paano babawiin ang mga salitang binitawan niya kanina, pero kita sa mukha niya na gusto niya. “Sorry, ‘La…” bulong niya, halos hindi marinig. “Akala ko… akala ko nag-iinarte lang…”
Nilingon siya ni Mara, mata na puno ng galit at takot. “Hindi ‘yan inarte,” sabi niya, maiksi. “Tao ‘yan. Lola mo ‘yan.”
Sa unahan, ang driver hindi na tumingin sa salamin nang matagal. Nakatuon siya sa daan, sa pagitan ng mga sasakyan, sa bawat pagkakataon na makausad nang hindi inilalagay sa panganib ang lahat. Hindi siya hero sa pelikula. Wala siyang cape. Pero sa mga ganitong araw, ang pagiging mahinahon at mabilis mag-isip—iyon ang himala.
Pagdating sa isang mas bukas na bahagi ng kalsada, huminto ang taxi malapit sa isang waiting na responder—hindi mo man makita ang ospital sa litrato, ramdam mo ang urgency sa huling segundo. Binuksan ng pulis ang pinto, tinulungan si Mara, at inalalayan si Lola palabas. Si Ramil, nanginginig ang kamay, sumunod—hindi na sumisigaw, kundi halos dasal ang bibig.
Bago tuluyang isara ang pinto ng taxi, narinig nila ang driver, mahina pero malinaw: “Hinga lang po, Lola. Andito na tayo.”
At sa sandaling iyon, ang pinakamalakas na tunog sa buong eksena ay hindi na sigaw. Hindi na busina. Kundi ang isang hiningang unti-unting bumabalik.
Sa dulo ng araw, may mga taong magsasabi: “Buti na lang may pulis.” “Buti na lang may tumulong.” “Buti na lang tumunog ang radio.” Pero ang mas totoo: buti na lang may isang driver na hindi gumanti ng sigaw, hindi nagpalamon sa init ng ulo ng pasahero, at piniling maging tao sa gitna ng gulo.
Mga Aral sa Buhay
- Ang “mabagal” para sa’yo, puwedeng “hirap na hirap” para sa iba—lalo na sa matatanda.
- Kapag galit ang nauuna, nawawala ang empathy; at kapag nawala ang empathy, puwedeng may buhay ang masira.
- Hindi lahat ng tahimik ay mahina—minsan ang tahimik ang pinaka-alerto sa emergency.
- Ang tunay na kabutihan ay hindi yung magaling sumigaw ng “tama,” kundi yung marunong umaksyon kapag kailangan.
- Bago ka magsalita ng masakit, tingnan mo muna kung may dinadala ang taong kaharap mo na hindi mo nakikita.
Kung may kakilala kang laging minamadali ang matatanda, laging nag-iinit ang ulo sa trapik, o laging nakakalimot na may limit ang katawan ng iba—i-share mo ang post na ito sa friends at family mo. Baka may isang taong maagang magbago, bago pa huli ang lahat.
