May mga sugat na hindi agad nakikita sa katawan dahil sa loob ng dibdib tumatama ang mga pinakamasasakit na salita. Sa masikip at malamig na waiting area ng isang fertility clinic, habang yakap-yakap ni Serena ang kanyang papel na para bang iyon na lang ang natitirang depensa niya laban sa mga matang mapanghusga, isa-isa niyang narinig ang mga bulong na parang kutsilyong dahan-dahang hinihiwa ang natitira niyang dangal. May tumawa. May nagtakip ng bibig pero halatang nanlalait. May matandang umiling na para bang isa na namang babaeng “hindi nabiyayaan” ang kaharap nila. At sa gitna ng lahat, si Serena ay nakatayo roon na parang walang karapatang masaktan sa sarili niyang laban. Akala ng lahat, iiyak lang siya, yuyuko, at lalabas sa clinic na mas durog kaysa pagpasok niya. Akala nila, sapat na ang salitang baog para durugin ang isang babaeng ilang taon nang tahimik na nagdarasal sa bawat buwang umaasa siya. Pero may isang katotohanang nakatakdang ihatid ng doktor nang araw na iyon, at nang dumating ito, hindi lang katahimikan ang bumalot sa buong klinika—kundi hiya, gulat, at pagbagsak ng yabang ng mga taong walang alam sa sakit na pinagtatawanan nila.
EPISODE 1 — ANG MGA MATA SA WAITING AREA
Maaga pa lang ay mabigat na ang pakiramdam ni Serena. Hindi iyon simpleng kaba ng isang pasyenteng naghihintay ng resulta. Iyon ang uri ng bigat na dala ng isang pusong pagod nang umasa ngunit ayaw pa ring tumigil. Hawak niya ang brown envelope ng mga laboratory request, at ang mga daliri niya ay bahagyang nanginginig habang nakaupo sa gilid ng plastik na upuan sa clinic. Sa paligid niya ay may mga poster ng maternal health, family planning, at women’s wellness na para bang tahimik na paalala ng lahat ng bagay na matagal na niyang hinahabol ngunit hindi pa rin niya makapitan. Ilang taon na silang kasal ng asawa niyang si Daniel. Ilang taon na rin silang paikot-ikot sa mga dasal, payo ng kamag-anak, halamang-gamot mula sa kung sinu-sinong kapitbahay, at tahimik na pag-iyak sa gabi tuwing may another month na lumilipas nang wala pa rin. Ngunit ang pinakamabigat sa lahat ay hindi ang paghihintay. Kundi ang paraan ng mundo sa pagtingin sa babaeng hindi pa nagkakaanak—parang kulang siya, parang may depekto, parang may dapat ikahiya.
Noong araw na iyon, nag-iisa siyang pumunta dahil may emergency shift ang asawa niya at sinabi nitong susunod na lamang kung kinakailangan. Naiintindihan iyon ni Serena, pero sa mga ganitong sandali, iba pa rin ang may katabing kamay na hahawak sa iyo kapag unti-unti ka nang pinanghihinaan. Habang tahimik siyang naghihintay, napansin niyang may ilang babaeng patingin-tingin sa papel na hawak niya. May matandang babaeng nakaupo sa kabilang hanay na biglang bumulong sa katabi nito, pagkatapos ay parehong napangiti nang alanganin. Sa una, pilit iniiwas ni Serena ang isip niya. Sanay na siya sa mga matang mausisa. Sanay na siya sa mga tanong na tila inosente ngunit may kasamang pait: “Ilang taon na kayong kasal?” “Wala pa rin?” “Nagpatingin ka na ba?” “Baka ikaw ang may problema.” Sanay na siya, pero hindi ibig sabihing hindi na masakit. Bawat tanong ay tila alon na paulit-ulit na humahampas sa sugat na hindi pa naghihilom.
Hindi nagtagal, nagsimulang lumakas ang mga bulong. May isang babaeng nasa kaliwa niya ang pasimpleng nagsabi na sayang naman daw ang ganda kung baog. May isa pang tumawa at nagsabing may mga babae raw talagang magaling manamit at mag-ayos pero hindi mabigyan ng anak ang asawa. Ang mas masakit, may isang matandang diretsahang tumingin kay Serena at sinabi, sa boses na sapat para marinig ng lahat, na ang babaeng hindi makapagluwal ng bata ay dapat matutong tanggapin na hindi lahat ay pinagpapala. Namilog ang mga mata ni Serena. Para siyang biglang nawalan ng hangin. Hindi niya alam kung saan niya ilalagay ang sarili niyang hiya. Yumakap siya nang mas mahigpit sa mga papel na hawak niya, at pilit niyang pinipigilan ang mga luha na gustong kumawala. Sa sandaling iyon, hindi na clinic ang paligid niya. Para na iyong hukuman, at siya ang nag-iisang akusado sa kasalanang hindi naman niya pinili.
EPISODE 2 — ANG SAKIT NA MATAGAL NANG TINATAGO
Hindi na napigilan ni Serena ang unang luha nang marinig niyang may isang babae pang nagbiro na baka raw kaya lagi siyang nasa clinic ay dahil wala na talagang pag-asa. Mahina ang pagkakasabi nito, ngunit sapat para magdulot ng munting tawanan sa hanay ng mga naghihintay. Hindi sumagot si Serena. Hindi dahil wala siyang gustong sabihin, kundi dahil pagod na siyang magpaliwanag sa mundong mas gustong manghusga kaysa umunawa. Sa loob ng maraming taon, dala niya ang pananahimik na parang damit na hindi niya maalis. Sa bawat family reunion kung saan siya ang laging napapagitna sa mga tanong tungkol sa anak, sa bawat binyag na pinupuntahan niya habang nakangiti ngunit palihim na umiiwas sa salamin dahil ayaw niyang makita ang sariling unti-unting nanghihina, sa bawat gabing naririnig niya ang tahimik na buntong-hininga ng asawa niyang pilit nagpapakatatag para hindi siya mas lalong masaktan. Lahat ng iyon ay nakaipon sa dibdib niya, at ngayong araw, sa harap ng mga estrangherong walang alam sa kanyang pinagdaanan, para bang lahat ay biglang bumigat.
Naalala niya ang unang taon ng kanilang kasal ni Daniel, kung kailan puno pa sila ng biro, pag-asa, at mga pangakong “darating din iyan.” Naalala niya ang ikalawang taon, kung kailan nagsimula na ang mga payo at pakikialam ng mga tao sa paligid. At ang ikatlong taon, nang isang gabing umuwi siyang umiiyak dahil may kapitbahay na nagtanong kung “kumpleto” ba talaga siyang babae. Si Daniel ang unang yumakap sa kanya noon at nagsabing hindi nababawasan ang pagkababae niya dahil lang sa wala pa silang anak. Ngunit kahit gaano kamahal siya ng asawa niya, may mga salitang kapag matagal mong naririnig mula sa ibang tao, unti-unti kang pinapaniwala na baka may kulang nga sa’yo. At iyon ang pinakadelikadong sugat—ang sugat na hindi lang galing sa iba, kundi unti-unting sinisimulan mo na ring paniwalaan tungkol sa sarili mo.
Habang pinupunasan niya ang luha niya nang palihim, may isang babaeng mas bata ang napatingin sa kanya na may halo-halong awa at takot. Para bang gusto siyang ipagtanggol ngunit piniling manahimik upang hindi masali sa pangungutya. Ang receptionist sa dulo ng mesa ay tila nakarinig, ngunit abala lamang itong tumingin sa monitor at nagkunwaring walang nangyayari. Iyon ang lalong nagpadurog kay Serena. Wala man lang tumayo para sabihing mali ang ginagawa ng mga tao sa paligid. Wala man lang nagsabi na ang clinic na iyon ay lugar ng paggaling at pag-asa, hindi entablado ng paghamak. Sa sandaling iyon, pakiramdam ni Serena ay nag-iisa siya sa gitna ng napakaraming tao. Hindi siya pasyente sa mga mata nila. Isa siyang paksa ng tsismis. Isa siyang babala. Isa siyang babaeng puwedeng pagtawanan para gumaan ang pakiramdam ng iba tungkol sa sarili nilang buhay.
Ngunit ang hindi alam ng lahat, may mas malalim pang dahilan kung bakit naroon si Serena. At ang papel na yakap-yakap niya na para bang ordinaryong test request lamang ay may dalang katotohanang hindi niya pa lubos na kayang harapin. Hindi lang siya natatakot sa resulta. Natatakot siya sa posibilidad na baka sa huli, totoo nga ang lahat ng ibinabato sa kanya. Kaya habang pinapakinggan niya ang bawat mapanakit na bulong, hindi lang dangal niya ang tinatamaan. Kundi ang huling piraso ng pag-asang pilit pa rin niyang hinihigpitan sa dibdib.
EPISODE 3 — ANG PAGDATING NG DOKTOR NA MAY HAWAK NA KATOTOHANAN
Biglang natahimik ang waiting area nang bumukas ang pinto sa dulo ng hallway at lumabas ang doktor na may hawak na folder. Hindi ito iyong karaniwang mabilis lang maglakad at tatawag ng pasyente na parang ordinaryong araw lang ang lahat. May kakaibang bigat sa presensya ni Dr. Marcelo nang araw na iyon. Matangkad, maayos ang puting coat, at seryoso ang mga matang sanay sa pagharap sa sakit ng mga tao, ngunit sa pagkakataong iyon, ramdam agad ng lahat na may bagay na hindi pangkaraniwan sa paglabas niya. Tinawag niya ang pangalan ni Serena sa malinaw at matatag na tinig. Ngunit bago pa man makatayo si Serena, napansin ng doktor ang namumugto niyang mga mata, ang panginginig ng kanyang kamay, at ang kakaibang katahimikang naiwan pagkatapos ng mga bulong na ilang saglit pa lamang ay malakas at mapang-api.
Lumapit si Dr. Marcelo at marahang tinanong si Serena kung ayos lang ba siya. Doon na tuluyang bumigay ang babaeng kanina pa nagpipigil. Hindi siya humagulgol, ngunit ang luha niya ay mabilis at tuloy-tuloy nang bumagsak. Hindi na niya kinaya pang itago ang sakit. Mahina niyang sinabi na narinig niya ang mga tao. Na pinagtatawanan siya. Na tinatawag siyang baog na para bang hatol na iyon na wala nang laban. Sa loob ng clinic, tila lumamig ang hangin. Ang mga babaeng kanina’y matapang ang bibig ay biglang napayuko o umiwas ng tingin. Ngunit hindi pa rin lubos ang katahimikan hanggang sa ibinuka ni Dr. Marcelo ang folder at tumingin hindi lamang kay Serena kundi sa buong waiting area. At sa tinig na kalmado ngunit punong-puno ng diin, sinabi niyang walang karapatan ang sinuman na maglabas ng ganitong salita laban sa isang pasyente lalong-lalo na kung wala silang alam sa buong medikal na katotohanan.
Pagkatapos ay marahan niyang ibinalik ang tingin kay Serena. Sinabi niyang naroon siya hindi para ipahiya, kundi para linawin ang resulta ng lahat ng pagsusuri. Nanginginig ang dibdib ni Serena habang hinihintay ang susunod niyang sasabihin. At doon, sa harap ng lahat ng taong ilang minuto pa lamang ang nakalipas ay parang hinatulan na siya, dumating ang katotohanang walang naghanda. Sinabi ni Dr. Marcelo na ang mga pagsusuri ni Serena ay hindi nagtuturo sa infertility. Hindi siya baog. Hindi ang katawan niya ang problema. Sa katunayan, maganda ang resulta ng karamihan sa kanyang tests. Ang tanging kailangan ay tamang gamutan para sa isang minor hormonal imbalance na kayang i-manage. Ngunit hindi iyon ang pinaka-nakayanig sa lahat. Ang pinakamabigat na bahagi ay ang sumunod na linya ng doktor: ayon sa mas naunang evaluation nila bilang mag-asawa, ang mas malaking dahilan kung bakit hindi pa sila nagkakaanak ay may kinalaman sa kondisyon ng kanyang asawang si Daniel, at hindi kay Serena.
Parang tumigil ang oras. Ang mga babaeng kanina’y nagtatawanan ay biglang nanigas sa kinauupuan nila. May isang matanda ang napahawak sa dibdib, may isang napapikit, at may iba pang hindi na halos makatingin kay Serena. Ngunit si Dr. Marcelo ay hindi pa tapos. Malinaw niyang sinabi na sa medisina, hindi lamang babae ang dapat sinisisi kapag nahihirapang magkaanak ang mag-asawa. Maraming kaso ang may kinalaman sa lalaki, sa babae, o sa parehong panig, at kung minsan ay wala sa dalawa ang may permanenteng problema. Sinabi rin niyang ang salitang baog ay hindi lamang bastos kundi mapanganib dahil sumisira ito sa dignidad at pag-asa ng taong naghihirap na nga, lalo pang nilulunod sa kahihiyan. Sa sandaling iyon, ang buong clinic na kanina’y puno ng bulungan ay nilamon ng isang katahimikang mas mabigat pa sa anumang sigaw.
EPISODE 4 — ANG MGA BIBIG NA KANINANG MATATALAS, BIGLANG NAPAHIYA
Si Serena ay nakatayo roon na parang hindi pa rin lubos na maunawaan ang narinig. Ilang taon siyang namuhay sa takot na baka siya nga ang dahilan. Ilang taon niyang lihim na sinisisi ang sariling katawan sa bawat buwan na lumilipas na walang himala. At ngayon, sa isang iglap, sa harap ng parehong mga taong kanina’y walang habas na tumawa at humusga, narinig niya mula mismo sa doktor ang salitang hindi niya inakalang magpapagaan at magpapabigat nang sabay sa dibdib niya. Hindi siya baog. Hindi siya ang may permanenteng problema. Ang katawan niyang matagal niyang tinitingnan na parang kulang ay hindi pala ang kalaban. Ngunit kasabay ng gaan na iyon ay dumating ang isa pang sakit—ang sakit ng pagkaunawang wala sa mga taong iyon ang nagdalawang-isip bago siya wasakin gamit ang salitang hindi naman pala totoo.
May isang matandang babae ang dahan-dahang tumayo at sinubukang magsalita, ngunit agad ding natigilan nang tumingin si Dr. Marcelo sa direksyon niya. Hindi niya kailangang sigawan ang sinuman. Ang bigat ng katotohanan at ng kahihiyan ay sapat na upang patahimikin sila. Ang isang babaeng kanina’y tumawa ay biglang yumuko at pinunasan ang sariling mata, hindi malinaw kung dahil sa hiya o sa pagkapahiya sa sarili. Maging ang receptionist na nagkunwaring walang naririnig ay hindi na rin makatingin nang diretso. Sa unang pagkakataon, ang silid na iyon ay hindi na nagmistulang hukuman laban kay Serena. Naging salamin ito ng kalupitan ng mga taong mabilis humatol sa sugat ng iba. At sa gitna ng salaming iyon, kitang-kita ng lahat ang kanilang pangit na ginawa.
Marahang inilagay ni Dr. Marcelo ang isang kamay sa balikat ni Serena at sinabi sa kanya na hindi siya dapat magdala ng hiya sa bagay na hindi niya kasalanan. Sinabi rin niyang hindi kabawasan sa pagkababae ang pagdaan sa fertility struggle. Hindi rin ito sukatan ng dangal, halaga, o kakayahang magmahal. At kung sakaling dumating man ang punto na hindi sila magkaroon ng anak sa natural na paraan, hindi pa rin mababawasan ang pagiging buo niya bilang babae at bilang tao. Nang marinig iyon ni Serena, tuluyan na siyang napaluha. Ngunit ang mga luha niya ngayon ay hindi na lamang dahil sa sakit. May halo na iyong pagluwag, pagbangon, at ang kakaibang pakiramdam na sa wakas, may isang taong nagsalita ng totoo para sa kanya sa harap ng mga taong piniling saktan siya.
Sa gilid ng waiting area, unti-unting nag-iimpake ng bag ang ilang kaninang maiingay. Wala nang tumatawa. Wala nang nagpaparinigan. Wala nang may lakas ng loob na ulitin ang salitang ibinato nila kay Serena. Sa halip, ang naiwan sa hangin ay ang bigat ng katotohanang minsan, ang pinakamasasakit na tao ay yaong walang alam ngunit masyadong sanay magsalita. At minsan, sapat na ang isang malinaw na boses ng katotohanan para magiba ang buong kayabangang itinayo sa maling paniniwala.
EPISODE 5 — ANG BABAENG NILAIT, PERO SIYA ANG TUMAYONG BUO
Ilang minuto matapos ang lahat, tila ibang babae na ang nakatayo sa gitna ng clinic. Pareho pa rin si Serena sa panlabas—namumugtong mata, hawak pa rin ang mga papel, nanginginig pa rin nang bahagya ang mga daliri—ngunit may nagbago sa tindig niya. Hindi na siya ang babaeng pilit yumuyuko sa bigat ng mga matang mapanghusga. Hindi na siya ang babaeng tahimik na tumatanggap ng bawat paratang na parang may katotohanan nga. Sa unang pagkakataon matapos ang mahabang panahon, huminga siya nang mas malalim, at naramdaman niyang may bahagi ng sarili niyang matagal nang nawala ang unti-unting bumabalik. Hindi dahil gumaan na agad ang lahat. Hindi dahil wala nang problema. Kundi dahil sa wakas, may liwanag na sumingit sa dilim na matagal niyang tinirhan sa loob ng dibdib niya.
Nang sandaling iyon, dumating si Daniel, hingal at halatang nagmamadaling pumasok sa clinic. Pagkakita pa lamang niya sa asawa, agad niyang nabasa ang namuong sakit at pagod sa mukha nito. Ngunit bago pa siya makapagtanong, si Dr. Marcelo na ang humarap sa kanya. Sa mahinahon ngunit diretso nitong paraan, ipinaliwanag niyang nakausap na niya si Serena at dapat nilang harapin ang susunod na gamutan bilang mag-asawa, hindi bilang isang asawang lalaki at isang asawang babaeng pinagbubuntungan ng sisi. Kitang-kita sa mukha ni Daniel ang pagkabigla, hiya, at pagsisisi. Nang lapitan niya si Serena, wala itong sinabi agad. Tumingin lang siya rito nang matagal, at sa katahimikang iyon, naipasa ang lahat ng pagod, dasal, at sugat na magkasama nilang dala sa mga nakaraang taon. Hinawakan ni Daniel ang kamay niya at doon siya humagulhol nang tuluyan, hindi sa harap ng mga mapanghusga, kundi sa harap ng isang lalaking dapat ay kasama niyang lumaban mula pa sa simula.
Bago sila tuluyang pumasok sa consultation room, humarap si Serena sa waiting area. Hindi siya nagsalita nang mahaba. Hindi rin siya naghiganti sa mga taong kanina’y pinahiya siya. Ngunit sa paraan ng pagtayo niya at sa mahinang linyang binitiwan niya, mas tumagos siya kaysa sa sigaw. Sinabi niyang hindi niya ipagdarasal na maranasan ng iba ang pinagdaanan niya. Ngunit sana raw, matutunan ng bawat isa na hindi lahat ng babaeng walang anak ay dapat hatulan, pagtawanan, o kaawaan. May mga laban daw na tahimik, may mga luha na inuuwi sa gabi, at may mga pusong halos sumuko na dahil sa mga salitang basta na lang ibinabato ng iba. Pagkasabi niyon, wala pa ring nakaimik. Sapagkat sa harap nila ay hindi lang isang babaeng nilait. Kundi isang babaeng nasaktan, pinatahimik, ngunit sa huli ay tumayong mas buo kaysa sa lahat ng nanghusga sa kanya.
Paglabas nina Serena at Daniel mula sa clinic makalipas ang ilang sandali, iba na ang liwanag ng araw sa kanyang pakiramdam. Hindi pa tapos ang laban nila. May mga gamutan pa, may mga takot pa, at may mga gabing tiyak na iiyak pa rin siya. Ngunit may isang mahalagang bagay na nagbago—hindi na niya hahayaang ang tingin ng iba ang magdikta ng halaga niya bilang babae. Hindi siya kulang. Hindi siya sirâ. Hindi siya katawagan ng kahit sinong mapanghusga. Siya ay isang babaeng dumaan sa paghamak at lumabas na mas malinaw ang tingin sa sarili. Kung tumagos sa puso mo ang kuwentong ito, i-LIKE, i-COMMENT, at i-SHARE mo ito sa Facebook page post na ito. Baka may isang babaeng tahimik na umiiyak ngayon dahil pinaniwala siyang kulang siya dahil lamang sa hindi pa siya nagiging ina. Ipaalala natin sa kanya na ang halaga ng isang babae ay hindi nakatali sa sinapupunan, kundi sa tibay ng puso niyang patuloy na lumalaban kahit sugatan na.
MGA ARAL SA BUHAY
- Walang sinuman ang may karapatang tawaging kulang ang isang babae dahil lamang sa hindi pa siya nagkakaanak.
- Ang salitang basta na lang ibinabato ng iba ay maaaring maging sugat na matagal bago maghilom.
- Sa usapin ng pagkakaroon ng anak, hindi lamang babae ang dapat sinisisi dahil ang katotohanan ay laging mas masalimuot kaysa sa akala ng mga tao.
- Ang tunay na malasakit ay hindi panghuhusga kundi pag-unawa sa laban na hindi natin nakikita.
- Hindi sukatan ng pagkababae ang kakayahang magdalang-tao.
- May mga tao na tahimik lang nasasaktan, pero hindi ibig sabihin noon ay wala na silang lakas.
- Ang medisina ay para sa paghilom, hindi para gawing entablado ng kahihiyan ang pagdurusa ng iba.
- Ang katotohanan, kapag malinaw na naihayag, kayang patahimikin ang pinakamaiingay na mapanghusga.
- Ang isang mabuting asawa ay hindi naghahanap ng masisisi kundi handang sumabay sa laban.
- Minsan, ang pinakamahalagang himala ay hindi agad ang pagkakaroon ng anak, kundi ang muling pagbabalik ng dangal, pag-asa, at pagmamahal sa sarili.
TRENDING VIDEO
