Sa gitna ng mataong palengke, sa pagitan ng mga tindahang may awning at amoy ng isda’t gulay, may isang sigaw na biglang nagpapatigil ng oras. Hindi ito sigaw ng nagtitinda, hindi rin sigaw ng tumatawad. Ito yung sigaw na galing sa laman—sigaw ng nanay na may nakita siyang hindi dapat makita kahit kailan.
Sa gitna ng araw, habang nakatutok ang mga mata ng mga tao sa isang eksena, may isang babae na nakapang-opisina ang suot—beige blazer, buhok na ayos, pero basag ang mukha sa iyak. Nanginginig ang kamay niya na parang hinahanap ang anak niya sa hangin. At sa tabi niya, isang batang lalaki na marumi ang damit, pawisan, nakatingala—takot at litong-lito—habang hawak siya nang madiin ng isang dalagang mukhang galit na galit, sumisigaw sa kanyang mukha na para bang siya ang may karapatang manakit.
Ang tanong: paano naging “public show” ang paghihirap ng isang bata?
ANG PAG-UWI NA WALANG BABALA
Si Mylene ang babae mula Macau—isang DH na ilang taon nagtiis magtrabaho sa ibang bansa, paulit-ulit na tinutulugan ang pagod, paulit-ulit na sinasabi sa sarili: “Konti pa. Para sa anak ko.” Bitbit niya ang maliit na maleta at isang plastic ng pasalubong, pero pagdating niya sa palengke, parang biglang naging bato ang mga dalang iyon. Kasi ang uuwian niya sana ay yakap… naging eksenang parang bangungot.
Nasa palengke siya para sunduin ang anak niyang si Jiro. Iyon ang usapan nila sa chat. “Ma, dito lang ako malapit sa tindahan ni Tita. Sunduin mo ko.” Kaya kahit jetlag, kahit pagod, dumiretso siya. Sa isip niya, simpleng tagpo lang: makikita niya ang anak, yayakapin, uuwi sila.
Pero nang lumapit siya sa kumpol ng tao, narinig niya muna ang boses ng babae—matinis, galit, nakakasugat.
“Ang tigas ng ulo mo! Ilang beses ko nang sinabi sa’yo!” sigaw nito.
At nang mas lumapit siya, nakita niya ang kamay ng babae—nakakapit sa braso ng bata nang sobrang diin na halos makita ang pamumula. Nakayuko ang bata, nanginginig ang labi, pero pilit hindi umiiyak, parang natutunan na niyang ang pag-iyak ay mas lalo lang magpapagalit sa matatanda.
Doon nanigas si Mylene.
Hindi niya muna naintindihan. Hindi niya muna tinanggap. Kasi sa isip niya, imposible. Anak niya ’yon. Anak niya ang nasa gitna ng palengke, pinapahiya, pinapagalitan, sinasaktan sa harap ng maraming tao… habang siya ay nasa Macau, naghahanapbuhay.
“Jiro…” mahina niyang tawag, pero walang lumingon agad. Kasi sa palengke, maraming tunog. Maraming buhay. Pero ang tunog na iyon—yung boses ng isang nanay na nagulat—iba ang bigat.
Lumingon ang bata. At sa isang segundo, nagbago ang mukha niya. Yung takot, naging pag-asa. Yung pagod, naging pakiusap. Parang gusto niyang tumakbo, pero hindi niya magawa.
“Ma…” bulong niya.
At doon na bumigay si Mylene.
ANG KABIT NA MAY KAPAL NG MUKHA
“Anong ginagawa mo sa anak ko?” bumulusok ang boses ni Mylene, nanginginig pero matalim. Tumigil ang mga tao. Yung mga nakikiusyoso, mas lumapit pa. Yung iba, napapikit, alam na ang susunod.
Lumingon ang dalagang humahawak kay Jiro. Bata pa, pero ang mukha niya, punô ng galit na parang matagal nang inipon. “Ikaw ba ’yung nanay?” sabi niya, taas-noo, walang hiya. “Eh bakit ngayon ka lang? Kami ’yung nag-aalaga dito!”
Kami.
Isang salitang ginagamit para magmukhang may karapatan. Para magmukhang “sakripisyo” ang pananakit.
Lumapit si Mylene at dahan-dahang hinila ang anak palapit sa kanya, pero hindi niya pa mahawakan nang buo dahil mahigpit ang kapit ng babae. “Bitawan mo,” mariing sabi ni Mylene. “Ngayon.”
“Hindi,” sagot ng babae, sabay diin sa braso ng bata na napaungol. “Para matuto siya. Magnanakaw ’yan. Kumukuha ng barya. Bastos ’yan.”
Nanlaki ang mata ni Mylene. “Magnanakaw? Bata ’yan! Anak ko ’yan!”
Nagsimulang magbulungan ang mga tao. May isang tindera ang napailing. May isang lalaking nakakunot ang noo. Pero karamihan… nanonood lang. Dahil sa barangay, maraming ayaw makialam. Takot sa gulo. Takot madamay. Takot sa “kaaway.”
Pero si Mylene, wala nang takot. Ang takot niya, naubos na sa Macau. Ang natira na lang, galit at pag-ibig.
“Bitawan mo,” ulit niya, mas mababa ang boses, pero mas nakakatakot. “Kung hindi, sisigaw ako at ipapa-blotter kita. May mga testigo ka ngayon.”
Tumawa ang babae. “Blotter? Sino ka ba?” sabay tingin sa mga tao na parang naghahanap ng kakampi. “Ako ang kinakasama ng tatay niya. Ako ang nagbabayad ng pagkain niya. Ako ang—”
At doon parang may sumabog sa dibdib ni Mylene. Kinakasama. Tatay niya.
Kaya pala.
Kaya pala hindi sumasagot minsan ang asawa niya. Kaya pala may “abala.” Kaya pala laging kulang ang padala sa bahay. Kaya pala may mga araw na parang hindi na niya kilala ang boses sa tawag.
Biglang lumakas ang tibok ng puso niya. Tumingin siya sa paligid, parang hinahanap ang isang tao na dapat nandun—ang asawa niyang ama ng anak niya. Pero wala. Wala sa eksena. Wala sa pananagutan. Iniwan ang bata sa kamay ng kabit, at ngayon, ang bata ang sinasalo ang init ng kasalanan ng matatanda.
“Nasaan ang asawa ko?” tanong ni Mylene, nanginginig ang labi. “Nasaan ang tatay ng anak ko?”
“Wala ka nang pakialam,” balik ng babae, mas lalo pang nag-init. “Umalis ka na! Wala ka dito! Puro ka padala, pero wala ka!”
At doon, sa harap ng maraming tao, hinila ng babae ang bata palapit sa kanya na parang ari-arian. Napaatras si Jiro at muntik matumba. Yung kamay niya, nanginginig. Yung mata niya, basang-basa pero pilit tinatago.
Hindi na nakapagpigil si Mylene. Sumigaw siya—yung sigaw na hindi na kayang kontrolin.
“TAMA NA!”
Lahat napalingon. Yung mga naglalakad, huminto. Yung mga bumibili, natigilan. Yung palengke, parang biglang naging korte.
Nilapitan ni Mylene ang babae at tinanggal ang kamay nito sa braso ng bata—hindi suntok, hindi sampal, pero sapat ang puwersa para mapabitaw. Hinila niya si Jiro palapit sa dibdib niya at doon niya napansin ang mga marka: pamumula sa braso, gasgas sa siko, at mga pasa na hindi gawa ng simpleng laro.
Dumilim ang paningin niya.
“Pinagmamalupitan mo ang anak ko,” sabi niya, halos pabulong, pero bawat salita ay kutsilyo. “Sa harap pa talaga ng tao.”
Nagmatigas ang babae, pero halatang kinabahan. “Wala kang ebidensya!”
Itinaas ni Mylene ang kamay, hindi para manakit—kundi para ituro ang buong palengke. “Ebidensya?” sabi niya. “Tingnan mo sila. Lahat sila nakita ka.”
May isang matandang tindera ang biglang nagsalita, parang napuno na rin. “Oo, nakita namin. Ilang araw na yan dito. Palagi mong sinisigawan.”
May sumunod pang boses. “Pinipisil mo braso niya lagi.”
Isa-isa, may tumapang. Kasi kapag may unang tumindig, minsan nahahawa ang iba.
At doon unti-unting nawalan ng lakas ang kabit. Yung tapang niya, napalitan ng pagtatanggol-sarili. “Ako lang naman—”
“Hindi mo siya anak,” putol ni Mylene. “At hindi mo karapatan saktan siya.”
Sa gitna ng araw, sa palengke na punô ng tao, may isang nanay na hindi na OFW lang. Nanay na siya ulit. Nanay na handang ipaglaban ang anak niya kahit masira ang mundo.
Hinawakan niya si Jiro sa balikat, tinignan sa mata. “Anak,” sabi niya, mahina pero matatag, “uuwi tayo. At hindi na kita iiwan sa kamay ng mga taong ganyan.”
Tumingin si Jiro sa kanya, at sa wakas, umiyak. Hindi dahil mahina siya—kundi dahil sa wakas, may dumating para sumalo.
Habang papalayo sila sa kumpol ng tao, naririnig pa rin ang bulungan—mga tanong, mga hula, mga “ay kabit pala.” Pero hindi na iyon ang mahalaga. Ang mahalaga, buhay at buo pa ang bata sa tabi ng nanay niya.
MGA ARAL SA BUHAY:
- Hindi sukatan ng pagiging magulang ang padala—kundi ang pagprotekta sa anak kahit malayo ka.
- Kapag may bagong “tao” sa buhay ng asawa, ang unang nadadamay ay ang mga bata—kaya kailangan ng pagbabantay at katotohanan.
- Ang pananakit sa bata, kahit “disiplina” ang dahilan, ay abuso kapag may galit at kahihiyan na kasama.
- Minsan, ang takot ng mga tao ay napapalitan ng tapang kapag may isang taong unang tumindig.
- Kapag anak ang usapan, huwag kang papayag sa “tahimik na pagtitiis”—kilos agad, humingi ng tulong, at ipaglaban ang tama.
Kung may kilala kang OFW na nag-aalala sa anak na naiwan, i-share mo itong post sa friends at family mo. Minsan, ang simpleng kwento ang magpapaalala na hindi sapat ang padala—kailangan din ng proteksyon, pag-check, at totoong mga taong mapagkakatiwalaan.
