ANG WALANG LAMANG PITAKA
Sa loob ng lumang sala na may ilaw na dilaw mula sa lampshade, may isang tunog na mas matinis pa sa tahimik na kisame—ang paghikbi ng isang babaeng nakaupo sa harap ng bukas na maleta. Nakasubsob ang mukha niya sa palad, namumula ang mata, at sa kabilang kamay, hawak niya ang pitakang nakabukas na parang bibig na nauubos ang salita. Sa sahig, nakakalat ang mga munting kahon ng regalo at ilang sobre, may kartong nakabukas na parang kakasimula lang mag-empake. Ngunit kahit punô ang kwarto ng pasalubong at gamit, may isang bagay na nawawala—at iyon ang dahilan kung bakit nanginginig ang dibdib niya ngayon.
Ang tanong ay isa lang: paano ka uuwi mula sa abroad na dala ang lahat, pero biglang mawawala ang pinaka-kailangan mo?
ANG OFW NA UMUWI PARA BUMAWI
Si Mara ang OFW. Walong oras ang biyahe, dalawang beses naghintay sa airport, at halos hindi na siya kumurap sa eroplano dahil sa halo ng pagod at pananabik. Sa isip niya, pag-uwi niya, yayakap siya. Maglalapag siya ng pasalubong. Magluluto sila. At sa wakas, mararamdaman niyang may bahay pa rin siyang babalikan.
Kaya nang makarating siya, hindi na niya hinintay ang bukas. Binuksan niya ang maleta sa sala, inilabas ang tsokolate, pabango, at mga maliliit na kahon na pinili niya isa-isa habang iniisip ang mga mukha ng tao sa bahay. Sa tabi niya, nakatayo ang asawa niyang si Jamil—nakatitig, hindi makapagsalita, parang may nararamdaman siyang hindi niya maipaliwanag. Sa likod, sa may pintuan, may isang babae na nakatakip ang kamay sa bibig, gulat na gulat, at sa gilid ng sala, isang matandang babae ang nakatayo, may hawak na bag, parang hindi mapakali.
At doon, sa gitna ng lahat, napansin ni Mara ang pitaka niya.
ANG KULANG NA HINDI DAPAT KULANG
Una niyang inisip, baka nalagay niya sa ibang bulsa. Baka naiwan sa maleta. Baka nahulog sa ilalim ng mga damit. Kaya hinukay niya ang zipper, kinapa ang mga gilid, binuksan ang bawat maliit na compartment.
Pero habang tumatagal, mas lumalalim ang lamig sa dibdib niya.
Wala.
Wala ang cash na inipon niya para pambayad ng utang. Wala ang resibo ng padala. Wala ang maliit na envelope na may laman na “pang-ayos ng bubong,” sabi niya sa sarili bago umalis sa abroad.
At sa sandaling iyon, pumutok ang luha. Hindi dahil pera lang ang nawala, kundi dahil kasabay ng pera, nawala ang pakiramdam na ligtas siya sa mismong bahay na ito.
“Nasaan…?” paos niyang tanong kay Jamil. “Bakit wala? Kanina lang… hawak ko ’to.”
Hindi sumagot si Jamil. Napatingin lang siya sa paligid—sa mga kahon, sa bukas na karton, sa mga matang nakamasid. Parang may gustong sabihin, pero natatakot kung kanino.
ANG BIYENANG MAY HAWAK NA HINDI DAPAT HAWAK
Sa kabilang gilid ng sala, ang biyenan ni Mara—si Aling Rosa—hawak ang bag niya, at sa kamay, may mga perang nakasingit sa daliri, parang kakabilang lang. Hindi man siya sumisigaw, hindi man siya umiimik, pero sa ilaw ng lampara, kitang-kita ang isang bagay: may cash sa palad niya habang umiiyak ang manugang niya sa harap ng bukas na maleta.
Napansin iyon ng babae sa may pintuan. Lalo siyang napahawak sa bibig, parang may nakita siyang hindi niya kayang sabihin nang malakas.
“Ma…” biglang bulong ni Jamil, halos hindi marinig. “Ano ’yan?”
Napalingon si Aling Rosa, nanigas ang balikat. “Ha? Anong ano? Pera ko ’to,” mabilis niyang sagot, sabay hawak nang mas mahigpit sa bag. “May kailangan lang ako. Huwag kayong maingay.”
Pero sa mata ni Mara, may nagsimulang magdugtong-dugtong. Yung unang araw na umuwi siya at biglang may “bayarin” si Aling Rosa. Yung paulit-ulit na tanong kung magkano ang dala niya. Yung pag-aalok na siya na raw ang magtatabi ng pera “para safe.”
Ang tanong: kung talagang safe, bakit ngayon parang may kasinungalingang nakasabit sa hangin?
ANG PARATANG NA AYAW BIGKASIN
“Tita…” nanginginig na sabi ni Mara, pilit pinipigil ang hagulgol. “Baka… baka po nakita n’yo yung pitaka ko?”
“Wala akong pakialam sa pitaka mo,” putol ni Aling Rosa, mas mataas ang boses. “Kung nawala, kasalanan mo. Ang gulo-gulo mo kasi.”
Parang binuhusan ng gasolina ang sugat ni Mara. “Tita… bahay n’yo ’to. Dito ko binuksan ang maleta. Dito ko nilagay. Paano mawawala?”
Sumingit si Jamil, halatang nanginginig. “Ma, sabihin mo na. Kung kinuha mo… ibalik mo. Pera ’yun ni Mara.”
At doon, biglang nag-iba ang tingin ni Aling Rosa—mula sa nanay, naging taong cornered. “Ako pa talaga?” singhal niya. “Kayo na nga nakikitira dito, kayo pa mayabang! Akala mo kung sino!”
Napaawang ang bibig ng babae sa pintuan. Hindi na siya makapagsalita. Siya ang saksi, pero siya rin ang takot.
ANG KATOTOHANANG NAUNA SA PULIS
Sa gitna ng sagutan, may kumatok sa pinto. Mabilis, sunod-sunod, parang hindi humihingi ng permiso—parang may dalang wakas.
Bumukas ang pinto, at pumasok ang dalawang pulis, basang-basa ang sapatos sa labas, may hawak na envelope at isang tablet na may naka-pause na video. Sa likod nila, may barangay tanod na seryoso ang mukha.
“Good evening,” sabi ng isang pulis. “Nireport po kasi ng kapitbahay na may nangyaring pagnanakaw. May CCTV footage po kami galing sa tapat.”
Nanigas ang buong sala.
Si Mara, napahawak sa dibdib, hindi alam kung matutuwa o matatakot. Si Jamil, napalunok. Si Aling Rosa, biglang pumuti ang mukha, parang hinigop ang dugo sa kanya.
At yung babaeng nasa pintuan—si Dina, hipag ni Mara—napaatras, nanginginig ang kamay. Parang alam niya kung anong lalabas sa screen.
ANG VIDEO NA HINDI NABUBURA
Inilapag ng pulis ang tablet sa ibabaw ng mesa, sa tabi ng bukas na karton. Pinindot niya ang play.
Sa maliit na screen, lumitaw ang eksena sa tapat ng bahay: si Mara na papasok na may maleta at box. Sumunod si Jamil. Tapos ilang minuto lang, lumabas si Aling Rosa—hindi naka-jacket, hindi nagmamadali, pero palihim ang kilos. May hawak siyang maliit na pitaka—pitakang kapareho ng hawak ni Mara ngayon—at mabilis niyang isiniksik sa bag. Pagkatapos, lumingon siya sa kaliwa’t kanan, saka pumasok ulit.
Hindi nagtagal, lumabas na naman si Aling Rosa at tumawid sa kanto, diretso sa isang maliit na tindahan, parang may inabot.
Tumigil ang video.
Tahimik.
Yung klase ng katahimikan na kahit huminga ka, parang maririnig ng lahat.
ANG BIYENANG HINDI NA MAKAPAGPALUSOT
“H-Hindi ako ’yan,” pilit na sabi ni Aling Rosa, pero walang lakas. “Mali ’yan. Baka kamukha ko lang.”
“Ma…” si Jamil, basag ang boses. “Ikaw ’yan. Kita yung damit mo. Kita yung bag mo.”
Sumingit ang pulis, kalmado pero matigas. “Ma’am, may karagdagang footage din po sa loob ng tindahan. Nakausap na rin po namin ang may-ari. May inabot po kayong pera at may resibo.”
Parang gumuho ang pader ng sala.
Si Mara, napapikit, tumulo ulit ang luha—pero ibang klase. Luha ng pagkabigo. Luha ng “paano mo nagawa?”
“Tita… bakit?” halos pabulong niyang tanong. “Hindi ko kayo kinukulang. Pinapadalhan ko kayo. Pinapadalhan ko si Jamil. Lahat ng kailangan…”
Doon biglang umiyak si Aling Rosa, pero hindi ito iyak ng inosente. Iyak ito ng taong nahuli. “Edi kayo na!” sigaw niya, sabay hampas sa bag. “Kung hindi dahil sa inyo, hindi ko kailangang magnakaw! Mahirap ang buhay!”
Umangat ang tingin ni Mara. “Mahirap din ang buhay ko sa abroad,” sabi niya, nanginginig pero malinaw. “Pero hindi ako nagnakaw. Hindi ako nang-apak. Hindi ako nanira ng tiwala.”
Si Dina, sa may pintuan, biglang nagsalita sa wakas, paos. “Ma… sinabi ko sa’yo… ibalik mo na…”
Napatingin ang lahat sa kanya. Kaya pala siya nakatakip ang bibig kanina—hindi lang gulat, kundi konsensya.
ANG HUSTISYANG DUMATING SA LOOB NG BAHAY
“Ma’am Rosa,” sabi ng pulis, “kailangan po namin kayong isama sa presinto para sa statement. At ibalik po natin ang pera. May mga dokumento rin po si Ma’am Mara na kailangan niyang masigurado.”
Dahan-dahang ibinaba ni Aling Rosa ang bag, parang biglang bumigat ang lahat ng bagay na kinuha niya. Inilabas niya ang pitaka ni Mara, nilapag sa mesa. Kasunod ang ilang sobre, at ang envelope na may label na “bubong.”
Si Mara, nanginginig na kinuha ang pitaka. Binuksan niya. Nandoon ang mga papel, ang resibo, ang kaunting cash na natira. Pero kahit bumalik ang laman, may bagay na hindi na maibabalik agad: tiwala.
Huminga nang malalim si Jamil. Tumayo siya sa tabi ni Mara, hindi na nakayuko. “Mara… ako na ang bahala,” sabi niya, paos. “Hindi ko na hahayaan.”
At sa unang pagkakataon sa gabing iyon, kahit umiiyak pa rin si Mara, may naramdaman siyang kaunting lakas—hindi dahil nanalo siya, kundi dahil may katotohanang lumabas sa liwanag.
MGA ARAL SA BUHAY
- Ang tiwala sa pamilya ay mahalaga—kapag nasira ito, hindi basta-basta naaayos kahit ibalik pa ang pera.
- Ang hirap ng buhay ay hindi lisensya para magnakaw, lalo na sa taong nagsasakripisyo para sa lahat.
- Ang OFW ay hindi ATM; tao rin silang napapagod, nasasaktan, at may karapatang protektahan ang pinaghirapan nila.
- Kapag may nakikitang mali, huwag manahimik—ang katahimikan ang madalas na kakampi ng abuso.
- Mas mabuting mawalan ng pera kaysa mawalan ng dignidad—pero mas mabuting ipaglaban pareho, lalo na kung pinaghirapan.
Kung may kilala kang OFW na napag-tripan, napagsamantalahan, o ninakawan ng sariling kamag-anak, ibahagi mo ang post na ito sa mga kaibigan at pamilya. Baka may isang taong matauhan at pumili ng tama bago pa tuluyang masira ang relasyon.
