PINALAYAS SA SCIENCE FAIR ANG DALAGANG GUMAMIT NG BASURA SA KANYANG PROYEKTO—PERO NANG TINGNAN NG IT TEACHER ANG NAKATAGONG CODE, NAPIGIL ANG PAGKAWALA NG SCHOOL RECORDS!
EPISODE 1: ANG PROYEKTONG TINAWAG NILANG BASURA
Inilapag ng labinlimang taong gulang na si Alyssa Ramos ang proyektong gawa sa lumang circuit board, sirang cellphone, lata, at mga boteng mula sa junk shop ng kaniyang ina.
Makikinang ang mga robot ng ibang kalahok. Ang proyekto ni Alyssa ay nakatali lamang ng electrical tape at nakalagay sa karton.
“Ano ’yan, basurahan na may ilaw?” biro ng isang estudyante.
Nagtawanan ang mga kaklase nito.
Lumapit ang science fair coordinator na si Mrs. Delgado. Kumunot ang noo nito nang makita ang maruruming bote.
“Hindi ito presentable,” sabi niya. “Alisin mo bago dumating ang mga bisita.”
“Ma’am, gumagana po ito,” paliwanag ni Alyssa. “Bantay-Arkibo po ang pangalan. Nagbibigay ito ng babala kapag nanganganib ang mahahalagang files.”
“Computer project iyan, hindi science,” sagot ni Mrs. Delgado. “At bawal ang kalat dito.”
Nang kunin ng staff ang proyekto, naputol ang isang kawad at namatay ang ilaw.
Napaluha si Alyssa.
“Sandali lang po. May nakita itong problema sa school system.”
Ngunit itinuro ni Mrs. Delgado ang pinto.
“Tama na. Lumabas ka.”
Habang naglalakad palabas si Alyssa, muling umilaw ang cellphone. Sunod-sunod na numero ang lumitaw.
Biglang tumigil si Sir Noel Garcia, ang IT teacher ng paaralan.
EPISODE 2: ANG CODE NA NAKATAGO SA SIRANG CELLPHONE
“Alyssa, sandali,” tawag ni Sir Noel.
Kinuha niya ang proyekto. Paulit-ulit na ipinapakita ng code ang oras, bilang ng files, at salitang BABALA.
“Ikaw ang gumawa nito?” tanong niya.
Tumango si Alyssa. “Pinagdugtong-dugtong ko po ang piyesang itinapon ng computer shop. Tinuruan ako ni Papa bago siya namatay kung paano magbasa ng simpleng program.”
Hindi kumokopya ng dokumento ang proyekto. Binabantayan lamang nito kung sabay-sabay na nagbabago o nawawala ang maraming files sa test folder.
“Pero nang kumonekta po sa fair network, may nakita itong kakaiba,” sabi niya.
Inilayo ni Sir Noel ang proyekto sa public network at binuksan ang code sa sarili niyang laptop. Maayos ang pagkakasulat nito. May dagdag pang utos na awtomatikong gumawa ng ligtas at read-only na kopya kapag may biglaang pagbabago.
Hindi iyon laro.
Isa iyong simpleng early-warning system.
Tiningnan niya ang oras na lumilitaw sa screen: 3:00 PM.
Dalawampung minuto na lamang.
Tumawag siya sa school IT office.
“Huwag ninyong patayin ang server,” utos niya. “Ihiwalay ninyo muna ito at tingnan ang pending maintenance task.”
“Bakit?” tanong ng technician.
Tumingin si Sir Noel kay Alyssa.
“Dahil ang proyektong itinuring nating basura ang nakakita ng bagay na hindi nakita ng mamahaling sistema natin.”
EPISODE 3: ANG LABINGWALONG MINUTONG PAGLILIGTAS
Mabilis silang nagtungo sa IT room kasama ang principal. Maayos pa sa monitor ang mga grado, enrollment records, scholarship files, at payment histories.
Ngunit sa nakahiwalay na pagsusuri ni Sir Noel, may nakatagong automated task na nakatakdang gumana pagsapit ng alas-tres. Kapag nagpatuloy iyon, mabubura pati ang nakakonektang backup.
“Sino ang gumawa nito?” tanong ng principal.
“Hindi pa natin alam,” sagot ni Sir Noel. “Pero tama ang babala ni Alyssa.”
Nakatayo lamang sa sulok ang dalaga, yakap ang kaniyang sirang proyekto.
Gamit ang kopyang ginawa ng Bantay-Arkibo, natukoy ng IT team ang huling maayos na records. Inihiwalay nila ang sistema at kinansela ang mapanganib na proseso.
3:00 PM.
Walang nawalang grado.
Walang naburang scholarship.
Walang estudyanteng nawalan ng opisyal na record.
Napaupo ang principal sa sobrang ginhawa.
Sa pagsusuri ng logs, nakita nilang nagmula ang task sa lumang access account ng dating contractor. Ilang araw bago nito, humingi ang contractor ng bayad para sa diumano’y emergency recovery service.
Planado pala ang pagkawala ng records upang mapilit ang paaralan na magbayad.
Tumingin ang lahat kay Alyssa.
Ang dalagang pinalayas nila ang siyang nagligtas sa buong paaralan mula sa isang malaking krisis.
EPISODE 4: ANG KATOTOHANAN SA LIKOD NG BASURA
Ipinatawag ng principal si Mrs. Delgado at ang mga estudyanteng tumawa kay Alyssa. Sa harap nila, ipinaliwanag ni Sir Noel kung paano gumana ang proyekto.
“Kaha ang mga bote at lata, at piyesa ang mga itinapong electronics,” sabi niya. “Pero si Alyssa mismo ang sumulat ng code.”
Napayuko si Mrs. Delgado.
“Akala ko kalat lang,” mahina nitong sabi.
“Iyon din po ang tawag ng iba sa mga bagay na hindi nila kayang makita ang halaga,” sagot ni Alyssa.
Hindi galit ang boses niya.
Mas masakit iyon dahil nanginginig pa rin siya.
Dumating si Aling Rosa, suot pa ang kupas na apron mula sa junk shop.
“Ano pong nagawa ng anak ko?” tanong nito.
Lumapit ang principal.
“Wala siyang ginawang masama. Siya ang nagligtas sa records ng buong paaralan.”
Napahawak sa bibig si Aling Rosa. Niyakap niya ang anak.
“Pinagtatawanan nila tayo dahil sa basura,” bulong nito.
“Hindi po basura ang tinatapon, Ma,” sagot ni Alyssa. “Basura lang iyon kapag wala nang gustong humanap ng gamit.”
Iniulat ng paaralan ang contractor at sinuring muli ang lumang access. Ngunit wala sa server ang pinakamalaking pagbabago.
Nasa paraan iyon ng pagtingin nila kay Alyssa.
EPISODE 5: ANG PROYEKTONG NAGBIGAY NG BAGONG PAG-ASA
Kinabukasan, muling binuksan ang science fair. Inilagay ang Bantay-Arkibo sa pangunahing mesa.
Humingi ng paumanhin si Mrs. Delgado sa harap ng mga estudyante.
“Hinayaan kong ang itsura ng proyekto ang maging batayan ng halaga nito,” sabi niya. “Mali ako.”
Ginawaran si Alyssa para sa innovation at community safety. Inanunsiyo rin ang pagtatayo ng e-waste laboratory para sa mga lumang piyesa.
Si Alyssa ang unang student mentor nito.
Pagkatapos ng programa, lumapit si Sir Noel at ibinalik ang lumang cellphone.
“May mensahe rito ang papa mo,” sabi niya.
Sa lumang bahagi ng code, may komentong iniwan ng ama ni Alyssa:
Kung may bagay na itinapon ng iba, huwag matakot tingnan ulit. Baka naghihintay lang itong bigyan mo ng bagong silbi.
Napaluha si Alyssa.
Sa tabi niya, mahigpit siyang niyakap ni Aling Rosa.
Tiningnan ni Alyssa ang mga boteng minsang pinagtawanan. Kung hindi siya nagtiwala sa mga bagay na itinapon, hindi sana nailigtas ang mga pangarap at rekord ng libo-libong estudyante.
Ang proyektong tinawag nilang basura ay nagligtas ng school records at nagbalik sa tiwala ni Alyssa sa sariling talino.
At mula noon, tuwing may lumang kagamitang dinadala sa laboratoryo, iisa ang sinasabi ni Alyssa:
“Huwag muna ninyong itapon. Baka may kaya pa itong iligtas.”
MGA ARAL SA BUHAY
- Hindi nasusukat sa presyo o ganda ng materyales ang talino, sipag, at halaga ng isang ideya.
- Ang mga bagay na itinapon ng iba ay maaari pang magkaroon ng bagong silbi kapag ginamitan ng kaalaman at pagkamalikhain.
- Mahalagang makinig muna at suriin ang gawa ng isang tao bago ito pagtawanan o tanggihan.
- Ang teknolohiya ay pinakamahalaga kapag ginagamit upang protektahan ang kapakanan at kinabukasan ng maraming tao.
- Ang kahirapan ay maaaring maglimita sa kagamitan, ngunit hindi nito kayang pigilan ang isang taong determinado at maparaan.
Kung naantig ka sa kuwento ni Alyssa, i-LIKE ang post na ito, i-SHARE sa iyong mga kaibigan at pamilya, at mag-COMMENT ng aral na pinakatumatak sa iyo. Ang pagbabahagi mo ay maaaring magpaalala sa iba na huwag maliitin ang isang bata o ideyang nagsimula lamang sa mga bagay na itinapon.
