EPISODE 1: ANG LALAKING MAY SAKLAY SA GATE
Hindi alam ni Mang Romy kung ilang beses niyang inayos ang lumang duffel bag sa balikat niya habang nakatayo sa harap ng Philippine Sports Complex. Mabigat iyon, hindi dahil sa dami ng laman, kundi dahil sa mga alaala sa loob—isang lumang whistle, stopwatch na may gasgas, notebook na puno ng training drills, at jacket na matagal na niyang hindi isinusuot.
Nakasuot siya ng kupas na polo, lumang pantalon, at tsinelas na halatang matagal nang kasama sa biyahe. Sa magkabilang braso niya, hawak ang saklay. Mabagal siyang lumakad, pero bawat hakbang niya ay may direksyon.
Sa gate, agad siyang hinarang ng guard.
“Saan kayo, Tay?” tanong nito.
“May pupuntahan po ako sa loob,” mahinang sagot ni Mang Romy. “Hinahanap po ako ng team.”
Napatingin ang guard sa saklay niya, pagkatapos sa luma niyang bag. May bahid ng pagdududa ang mukha nito.
“Anong team?” tanong nito. “May training ngayon. Bawal ang outsider.”
Bago pa makasagot si Mang Romy, lumapit ang isang lalaking naka-jogging suit na may logo ng sports office. Si Coach Berto, kilalang mahigpit sa complex.
“Ano ’yan?” tanong nito sa guard.
“May papasok daw po, coach.”
Tiningnan ni Coach Berto si Mang Romy mula ulo hanggang paa.
“Tryout ba ito?” malamig nitong sabi. “Tay, hindi ito charity event.”
Napayuko si Mang Romy. Humikpit ang kamay niya sa hawakan ng saklay.
“Hindi po ako sasali,” mahinang sagot niya. “May ipinadala lang po sa akin na mensahe. Kailangan daw po ako rito bago mag-training.”
Natawa si Coach Berto. “Kailangan ka? Sa loob? Eh halos hindi ka nga makatayo nang diretso.”
May ilang atleta sa likod ang napatingin. May iba na umiwas ng tingin. May isa namang napangisi, hindi dahil galit, kundi dahil sanay na siyang makisama sa tawanan.
“Sir,” sabi ni Mang Romy, “pakiusap. Kahit tawagin lang ninyo si Captain Miguel.”
Napakunot-noo si Coach Berto. “Kilala mo pa si Miguel?”
Tumango ang matanda.
Mas lalong tumigas ang mukha ni Coach Berto.
“Puwede nang umalis,” sabi niya sa guard. “Maraming gumagamit ng pangalan ng national team para makapasok. Huwag tayong magpauto.”
Dahan-dahang tumingin si Mang Romy sa loob ng complex. Naririnig niya ang tunog ng bola, sipol, at sapatos na tumatama sa court. Mga tunog na minsan ay buhay niya.
Hindi siya umalis.
Dahil sa loob ng bag niya, may bagay na magpapatunay kung bakit siya naroon.
EPISODE 2: ANG PAGTANGGI SA HARAP NG MGA ATLETA
Tinulak ng guard ang gate nang kaunti, sapat para iparamdam na hindi na dapat magpumilit si Mang Romy.
“Tay, makiusap na po kayo sa labas,” sabi nito. “Baka mapagalitan pa kami.”
Hindi sumagot agad si Mang Romy. Dahan-dahan niyang ibinaba ang bag sa semento. Binuksan niya iyon at inilabas ang isang lumang notebook. Kulay brown na ang gilid ng papel, pero maayos pa rin ang pagkakabalot sa plastic.
“Ito po,” sabi niya. “Ipakita ninyo lang kay Miguel. Malalaman niya.”
Ngunit bago pa makuha ng guard, hinablot iyon ni Coach Berto.
“Ano ito?” tanong nito.
“Training notes po.”
Binuklat ni Coach Berto ang unang pahina. May mga guhit ng court, arrows, schedules, at sulat-kamay na halos mapuno ang bawat sulok.
Napangisi siya.
“Tay, ngayon lang ako nakakita ng coach na notebook ang dala, hindi credential.”
May ilang nakarinig at natawa.
Napapikit si Mang Romy.
Credential.
Parang ang buong buhay niya ay kailangang patunayan sa papel, habang ang mga sugat niya, sakripisyo, at taon ng pagtuturo ay hindi sapat.
“Dati po akong coach,” sabi niya.
“Dati,” ulit ni Coach Berto. “Iyan ang problema. Dati.”
Tumama iyon kay Mang Romy.
Dati, mabilis siyang tumakbo sa court. Dati, kaya niyang sumigaw ng instruction mula umaga hanggang gabi. Dati, siya ang unang dumarating sa training at huling umaalis. Hanggang sa isang aksidente ang kumuha sa lakas ng isang paa niya.
Ngunit hindi kinuha ng aksidente ang utak niya.
Hindi nito kinuha ang puso niya.
Hindi nito kinuha ang kakayahan niyang makita ang mali sa galaw ng atleta bago pa ito makita ng iba.
“Hindi na po ako malakas tulad noon,” sabi niya. “Pero marunong pa rin akong magturo.”
Tiningnan siya ni Coach Berto. “Ang sports ay para sa malakas, Tay.”
Doon umangat ang mukha ni Mang Romy.
“Hindi,” mahina pero malinaw niyang sabi. “Ang sports ay para sa hindi sumusuko.”
Natahimik ang guard.
Pero bago pa makapagsalita si Coach Berto, may dumating na van sa harap ng gate.
May nakasulat sa gilid:
PHILIPPINE NATIONAL TEAM.
EPISODE 3: ANG TEAM NA MAY HINAHANAP
Isa-isang bumaba ang mga atleta mula sa van. Matatangkad, malalakas, naka-blue at white tracksuit, may bandila ng Pilipinas sa dibdib. Kasama nila ang team manager, assistant coaches, at ilang staff.
Lumapit agad si Coach Berto, biglang nagbago ang tono.
“Welcome! Naka-ready na po ang venue,” sabi niya, nakangiti na parang kanina lang ay hindi siya nanlait ng tao sa gate.
Ngunit hindi sa kanya nakatingin ang mga atleta.
Ang kapitan ng team, si Miguel Araneta, ay biglang natigilan nang makita si Mang Romy.
Parang may hinanap siya sa mukha ng matanda.
Pagkatapos, bumilis ang lakad niya.
“Coach?”
Nanigas si Mang Romy.
“Hindi ako sure kung makikilala mo pa ako,” mahinang sabi niya.
Hindi sumagot si Miguel. Sa halip, lumapit siya at niyakap ang matanda nang mahigpit, kahit muntik nang mahulog ang saklay nito.
“Coach Romy,” nanginginig ang boses niya. “Tatlong taon ka naming hinanap.”
Biglang tumahimik ang lahat.
Si Coach Berto, napaatras.
“Coach?” bulong niya.
Isa pang atleta ang lumapit. Yumuko ito at kinuha ang kamay ni Mang Romy.
“Sir, kung hindi po dahil sa training program ninyo, wala kami sa national team.”
Sunod ang isa pa.
“Coach, dala pa rin po namin ang drills ninyo.”
“Coach, ikaw po ang dahilan kung bakit hindi ako sumuko.”
Hindi makapagsalita si Mang Romy. Nanginginig ang labi niya habang tinitingnan ang mga dating batang minsan niyang tinuruan sa lumang covered court sa probinsya. Mga batang walang sapatos noon. Mga batang walang pambili ng tubig. Mga batang pinagtawanan dahil nangangarap magsuot ng uniporme ng Pilipinas.
Ngayon, nasa harap niya sila.
Naka-national jacket.
Bitbit ang pangarap na minsan niyang tinulungan buuin.
Lumapit si Miguel kay Coach Berto at kinuha ang notebook sa kamay nito.
“Alam ninyo ba kung ano ang hawak ninyo?” tanong niya.
Hindi sumagot si Coach Berto.
“Ito ang training system na ginamit namin para manalo sa qualifiers. Siya ang gumawa nito. Siya ang coach na pinapahanap sa amin ng federation.”
Napatingin si Coach Berto kay Mang Romy.
Ngayon, hindi na matanda lang ang nakikita niya.
Kundi ang taong dapat sana ay una niyang pinapasok.
EPISODE 4: ANG COACH NA HINDI NAKALIMUTAN
Dinala si Mang Romy sa loob ng sports complex. Hindi na siya pinadaan sa gilid. Hindi na rin siya pinahintay sa labas. Sa mismong court siya pinaupo, sa harap ng buong team.
Pero hindi siya komportable.
Sanay siyang nasa tabi lang. Sanay siyang hindi nakikita. Sanay siyang magturo sa lugar na walang camera, walang medalya, walang palakpak.
Lumapit ang team manager.
“Coach Romy,” sabi nito, “we need you. Ang final training plan ninyo ang hinahanap namin. Sabi ni Miguel, kayo lang ang makakaayos ng strategy namin bago ang international meet.”
Dahan-dahang binuksan ni Mang Romy ang notebook. Hinaplos niya ang mga pahina na parang hinahawakan niya ang lumang buhay.
“Hindi na ako makatakbo kasama nila,” sabi niya.
“Hindi na po kailangan,” sagot ni Miguel. “Kailangan lang po namin kayo.”
Napatingin si Mang Romy sa mga atleta.
“Kung gusto ninyong manalo,” sabi niya, bumabalik ang dating bigat ng boses, “huwag ninyong habulin ang kalaban. Habulin ninyo ang disiplina ninyo.”
Tahimik ang lahat.
Tumayo si Coach Berto sa gilid, hindi alam kung lalapit. Sa mukha niya, halatang mabigat ang hiya. Ang lalaking kanina ay nagsabing ang sports ay para sa malakas, ngayon ay nakikinig sa PWD na coach na kayang magpabago ng buong training.
Tinuro ni Mang Romy ang court.
“Miguel, masyado kang maaga mag-release. Paolo, bumabagsak ang kanan mong balikat kapag pagod ka. Jun, huwag mong ipilit ang bilis kung mawawala ang timing.”
Nagkatinginan ang mga assistant coach.
Tama lahat.
Sa loob ng ilang minuto, nakita nila ang hindi nila napapansin sa loob ng ilang linggo.
Doon lumapit si Coach Berto.
“Coach Romy,” sabi niya, mababa ang boses. “Patawad.”
Hindi agad tumingin ang matanda.
“Patawad po dahil hinusgahan ko kayo.”
Dahan-dahang isinara ni Mang Romy ang notebook.
“Hindi ako ang unang taong hinusgahan mo,” sabi niya. “At baka hindi rin ako ang huli kung hindi ka matututo ngayon.”
Napayuko si Coach Berto.
“Akala ko po kasi…”
“Akala mo, dahil may saklay ako, wala na akong maituturo.”
Walang nakapagsalita.
Dahil iyon ang totoo.
At minsan, ang totoo ang pinakamabigat marinig.
EPISODE 5: ANG PAGYUKO NG MGA ATLETA
Kinabukasan, bago magsimula ang official training, pinatayo ni Miguel ang buong national team sa harap ng gate ng sports complex. Doon mismo kung saan tinanggihan si Mang Romy. Doon mismo kung saan siya pinahiya.
Dumating si Mang Romy na nakasaklay pa rin, hawak ang lumang bag. Ngunit iba na ang tingin ng mga tao ngayon. Ang guard na humarang sa kanya ay agad na nagbukas ng gate at yumuko.
“Coach,” sabi nito, “pasensya na po.”
Tumango lang si Mang Romy.
Hindi siya mahilig magpahiya ng taong nagkamali. Alam niya ang bigat ng mapahiya. Hindi niya iyon gustong ipamana sa iba.
Sa loob, nakapila ang mga atleta. Isa-isa silang yumuko sa harap niya.
Hindi dahil inutusan.
Kundi dahil kinikilala nila ang taong tumulong sa kanilang tumayo noong sila naman ang mahina.
Lumapit si Miguel at iniabot ang bagong national team jacket.
“Coach,” sabi niya, “matagal na dapat itong sa inyo.”
Nanginginig ang kamay ni Mang Romy nang tanggapin iyon. Hinaplos niya ang bandera sa dibdib.
“Akala ko tapos na ako,” bulong niya.
“Hindi po,” sagot ni Miguel. “Nagsisimula pa lang po ulit.”
Sa araw ng training, nakaupo si Mang Romy sa gilid ng court. Hawak niya ang whistle. Sa bawat sipol, gumagalaw ang team na parang iisang katawan. Sa bawat instruction niya, may atleta na nag-aayos ng tindig, timing, at lakas.
Si Coach Berto, ngayon ay nasa tabi niya, tahimik na nagtatala.
“Coach,” sabi nito, “pwede po ba akong matuto sa inyo?”
Tumingin si Mang Romy sa kanya.
“Pwede,” sagot niya. “Pero unang lesson, huwag mong tingnan ang kapansanan bago mo makita ang kakayahan.”
Tumango si Coach Berto, halos mapaluha.
Pagkatapos ng training, inilagay ng sports complex ang pangalan ni Mang Romy sa board ng coaching staff. Hindi malaki. Hindi marangya. Pero sapat para mabasa ng bawat papasok sa gate.
ROMEO “ROMY” DELA CRUZ
NATIONAL TEAM CONSULTANT COACH
Matagal na tinitigan iyon ni Mang Romy.
Hindi na bumalik ang dating lakas ng kanyang paa.
Pero bumalik ang respeto na matagal nang ipinagkait sa kanya.
At habang pinapanood niya ang mga atletang tumatakbo sa court, napangiti siya.
Dahil sa wakas, naunawaan ng lahat:
Ang tunay na coach ay hindi nasusukat sa bilis ng kanyang lakad.
Nasusukat ito sa dami ng taong natulungan niyang tumayo.
MGA ARAL SA BUHAY
- Huwag maliitin ang PWD dahil lang sa nakikita mong limitasyon. Ang kapansanan ay hindi sukatan ng talino, karanasan, o kakayahang tumulong sa iba.
- Ang tunay na lakas ay hindi lang nasa katawan. Minsan, mas malakas ang taong may saklay kung ang puso niya ay hindi sumusuko.
- Bago ka manghusga, kilalanin muna ang kwento ng tao. Baka ang taong tinatanggihan mo ang siya palang hinahanap ng lahat.
- Ang respeto ay dapat ibigay sa lahat, hindi lang sa mukhang sikat, malakas, o may posisyon. Ang dignidad ng tao ay hindi nababawasan dahil sa kanyang kalagayan.
- Ang tunay na guro o coach ay hindi kailangang laging nasa spotlight. Minsan, tahimik lang siyang nasa gilid, pero siya ang dahilan kung bakit natutong tumayo ang marami.
Kung naantig ka sa kwentong ito, ibahagi ang post na ito sa iyong mga kaibigan at pamilya. Baka may isang taong makabasa nito na minsang hinusgahan, tinanggihan, o minaliit dahil sa kanyang kapansanan o kalagayan. Ipaalala natin sa kanila na ang tunay na halaga ng tao ay hindi nasusukat sa lakas ng katawan, kundi sa tapang ng puso, lawak ng karanasan, at kabutihang naiiwan niya sa buhay ng iba.
