EPISODE 1: ANG BATANG MAY HAWAK NA REYNA
Hindi sinasadya ni Nico na makapasok sa chess club nang gabing iyon. Umuulan sa labas, basa ang tsinelas niya, at ang tanging hinahanap niya lang sana ay masisilungan habang naghihintay na tumila ang ulan. Pero nang makita niya ang mga mesa sa loob, ang mga piyesa, ang tahimik na mga lalaking nakayuko sa chessboard, bigla siyang napahinto.
Matagal na niyang mahal ang chess.
Hindi dahil may nagturo sa kanya sa school. Hindi dahil may biniling board ang pamilya niya. Natuto siya sa lumang dyaryo, sa mga larong pinapanood niya sa parke, at sa mga piraso ng tansan na ginuhitan niya ng hari, reyna, kabayo, at tore.
Lumapit siya sa isang bakanteng mesa. May lumang board doon, may ilang piyesang nakahiga. Kinuha niya ang puting reyna, hinawakan nang maingat, parang totoong kayamanan.
Doon siya nakita ni Mang Lito, isa sa matatandang miyembro ng club.
“Hoy, bata!” sigaw nito. “Ano’ng ginagawa mo riyan?”
Napabitaw si Nico sa piyesa. Tumama iyon sa gilid ng board, at may dalawang pawn na natumba.
Lumapit agad ang ilang miyembro.
“Naku, naninira na naman ang mga batang kalye,” sabi ng isa.
“Hindi po,” mabilis na sabi ni Nico. “Inaayos ko lang po.”
Pero walang nakinig.
Hinawakan ni Mang Lito ang braso niya at itinayo siya sa gitna ng club. May mga taong napalingon. May nanay na napahawak sa bibig. May ilang batang naglalaro sa likod na tumigil din.
“Tingnan n’yo,” sabi ni Mang Lito. “Ganito ang nangyayari kapag pinapapasok kung sino-sino. Sirang board, nawawalang piyesa, tapos sasabihin inosente.”
Napayuko si Nico. Hawak pa rin niya ang reyna sa kamay, hindi dahil ayaw niyang ibalik, kundi dahil sa sobrang takot, nakalimutan na niyang bumitaw.
“Isauli mo ’yan,” singhal ng matanda.
Dahan-dahan niyang iniabot ang piyesa.
“Pasensya na po,” bulong niya. “Gusto ko lang po maglaro.”
Tumawa ang isang lalaki sa gilid.
“Maglaro? Alam mo ba ang chess?”
Napatingin si Nico sa board.
Alam niya.
Pero sa harap ng maraming matang nanghuhusga, parang mas ligtas na manahimik na lang.
EPISODE 2: ANG PARATANG SA GITNA NG CLUB
“Baka akala mo dama ito,” sabi ng isang miyembro, sabay tawa.
May ilang sumunod sa tawa niya. Hindi malakas, pero sapat para maramdaman ni Nico ang hiya sa buong katawan niya. Masakit pala kapag pinagtatawanan ka sa lugar na pinangarap mong mapasukan.
“Nakita ko po kasing mali ang pwesto ng reyna,” mahina niyang sabi.
Biglang natahimik nang kaunti ang iba.
“Mali?” tanong ni Mang Lito. “Ikaw ang magsasabi sa amin ng mali?”
Hindi agad sumagot si Nico. Tumingin siya sa board. Ang posisyon ng mga piyesa ay galing sa larong iniwan kanina. May tactic doon. Kita niya agad. Kung reyna ang gagalaw sa tamang square, mate sa tatlong galaw. Pero hindi niya alam kung paano sasabihin iyon nang hindi lalong mapapahiya.
“Bata,” sabi ng isa pang lalaki, “ang chess club hindi lugar ng pulubi.”
Napakurap si Nico.
Hindi siya pulubi. Mahirap, oo. Lansangan ang madalas niyang daanan. Pero hindi ibig sabihin noon, wala na siyang utak. Hindi ibig sabihin noon, hindi na siya marunong mangarap.
Dumating ang may-ari ng club, si Mr. Adriano Santos, dating local champion. Mabigat ang tindig niya, at sa dingding sa likod niya nakasabit ang mga trophy at lumang litrato ng mga tournament.
“Ano’ng nangyayari?” tanong niya.
“Sir,” sabi ni Mang Lito, “itong bata, hinawakan ang board. Baka sinira pa. Sinasabi pang mali raw ang pwesto.”
Tiningnan ni Mr. Santos si Nico mula ulo hanggang paa. Ang maruming damit. Ang basang tsinelas. Ang manipis na katawan. Ang mga matang pilit hindi umiiyak.
“Marunong ka bang maglaro?” tanong niya.
Hindi hamon ang tono. Pero hindi rin mabait.
Dahan-dahang tumango si Nico.
“Kaunti po.”
“Kaunti?” ulit ng isang miyembro. “Sige nga. Kung marunong ka, ipakita mo.”
May nag-ayos ng board. May umupo sa harap ni Nico—si Mang Lito mismo. Ngumisi ito habang inaayos ang relo.
“Turuan natin,” sabi niya. “Para matuto kung saan siya lulugar.”
Hindi gumalaw si Nico.
Pero nang makita niya ang reyna sa gilid ng board, naalala niya ang tinig ng tatay niya.
Kapag minamaliit ka, huwag kang sumigaw. Maglaro ka nang tama.
EPISODE 3: ANG UNANG GALAW NG BATANG PINAGTAWANAN
Umupo si Nico sa maliit na silya. Hindi abot nang maayos ng paa niya ang sahig. Basa pa rin ang dulo ng shorts niya dahil sa ulan. Pero nang humawak siya sa unang pawn, nag-iba ang mukha niya.
Tahimik.
Kalmado.
Parang sa harap niya, hindi na mga taong nanghuhusga ang nandoon. Board na lang. Piyesa. Galaw. Panganib. Sagot.
Unang gumalaw si Mang Lito. Mabilis. Mayabang. Parang gusto niyang matapos agad ang laro.
Sumagot si Nico. Pawn lang.
Tumawa ang isang lalaki.
“Basic.”
Ikalawang galaw. Ikatlo. Ikaapat.
Unti-unting nawala ang tawa.
Dahil bawat galaw ni Nico, may dahilan. Hindi siya basta nagtatanggol. Hindi siya basta umaatake. Parang alam niya kung saan pupunta ang mga piyesa bago pa ito hawakan ni Mang Lito.
Kumunot ang noo ng matanda.
“Sinong nagturo sa’yo?” tanong niya.
Hindi tumingin si Nico.
“Tatay ko po.”
“Nasaan siya?”
Natigil ang kamay ng bata. Sandali lang.
“Wala na po.”
Hindi na nagsalita si Mang Lito. Pero nagpatuloy ang laro.
Sa ika-labing dalawang galaw, napaatras siya sa upuan. May bitag. Hindi niya nakita. Ang kabayo ni Nico, tahimik na pumasok sa gitna. Ang bishop, nakatutok. Ang reyna, naghihintay.
“Check,” sabi ni Nico, halos pabulong.
Biglang lumapit ang mga tao. Ang ilan, hindi makapaniwala. Ang iba, napakamot sa ulo. Si Mr. Santos, na kanina ay tahimik lang sa gilid, napatingin nang mas mabuti.
“Hindi puwede,” sabi ni Mang Lito.
Pero puwede.
Tatlong galaw matapos iyon, natapos ang laro.
“Checkmate,” sabi ni Nico.
Walang pumalakpak. Walang tumawa. Walang kumibo.
Ang matandang kanina ay nagturo sa kanya sa harap ng lahat, ngayon ay nakatitig lang sa hari niyang wala nang takas.
Napayuko si Nico. Akala niya, pagagalitan pa rin siya.
Pero sa katahimikan ng club, biglang nagsalita si Mr. Santos.
“Isa pa.”
Napatingin ang lahat.
“Haharap siya sa akin.”
EPISODE 4: ANG CHAMPION NA NAGULAT SA BATA
Hindi inaasahan ni Nico na mauupo siya sa harap ng champion. Si Mr. Adriano Santos ang pangalan na madalas niyang makita sa lumang dyaryo na pinangbabalot sa isda sa palengke. Ilang beses niya nang pinag-aralan ang mga laro nito sa mga punit-punit na column.
Ngayon, kaharap niya ito.
“Anong pangalan mo?” tanong ng champion.
“Nico po.”
“Buong pangalan.”
“Nico Reyes po.”
Biglang nagbago ang mukha ni Mr. Santos. Parang may naalala siya, pero hindi niya pa sinabi.
Nagsimula ang laro.
Sa unang sampung galaw, mabilis si Mr. Santos. Sinusubukan niya ang bata. Pinapapasok sa bitag. Pinapaikot. Pero hindi kumakagat si Nico. Bawat galaw, simple. Tahimik. Walang yabang. Pero matibay.
“Hindi pangkaraniwan,” bulong ng isang miyembro.
Si Mang Lito, nasa likod, hindi na makatawa.
Sa ika-labing limang galaw, inilabas ni Nico ang kabayo sa posisyong bihira gamitin. Napahinto si Mr. Santos. Tinitigan niya ang board. Matagal.
“Galaw ito ni Emil,” bulong niya.
Napatingin si Nico.
“Tatay ko po si Emil Reyes.”
Parang may bumagsak na alaala sa loob ng silid.
Si Emil Reyes.
Ang dating batang prodigy ng bayan. Ang chess player na muntik nang maging national champion. Ang lalaking biglang nawala sa mundo ng chess matapos magkasakit at mamatay nang tahimik, walang pera, walang sponsor, walang balita.
Napahawak si Mr. Santos sa bibig.
“Anak ka ni Emil?”
Tumango si Nico.
“Tinuruan niya po ako bago siya mawala. Sabi niya, huwag ko raw ibebenta ang lumang chessboard namin kahit gutom kami. Kasi iyon daw ang natitirang pinto niya para sa akin.”
Natahimik ang lahat.
Nagpatuloy ang laro. Pero iba na ang bigat ngayon. Hindi na ito laro para patunayan kung marunong ang bata. Laro na ito ng alaala, ng pangarap, ng isang amang iniwan ang huling kayamanan sa anak.
Sa ika-dalawampu’t tatlong galaw, napaatras si Mr. Santos.
Nakita niya ang kombinasyon.
Mate in four.
At ang gumawa noon, isang batang kanina lang ay tinawag nilang naninira ng board.
“Natulala” ay kulang para ilarawan ang mukha ng lahat.
EPISODE 5: ANG BATANG HINDI NA PINALAYAS
Hindi tinuloy ni Mr. Santos ang huling galaw. Hindi dahil ayaw niyang matalo. Kundi dahil alam na niya ang dulo.
Dahan-dahan niyang inihiga ang kanyang hari.
“Panalo ka,” sabi niya.
Hindi gumalaw si Nico.
“Sir, hindi pa po checkmate.”
Ngumiti nang malungkot ang champion.
“Sa isip mo, tapos na. Sa akin, ngayon ko lang nakita.”
Tumayo si Mr. Santos at humarap sa lahat ng nasa club.
“Ang batang ito,” sabi niya, “hindi nanira ng board. Nakakita siya ng mali na hindi natin nakita. At imbes na pakinggan natin, pinahiya natin.”
Napayuko ang mga miyembro.
Lumapit si Mang Lito. Hawak niya ang puting reyna na kanina ay inagaw niya mula kay Nico. Nanginginig ang kamay niya habang iniabot iyon.
“Bata,” sabi niya, “patawad.”
Tiningnan ni Nico ang piyesa. Sandali siyang nag-alangan, pagkatapos ay kinuha iyon.
“Okay lang po.”
Mas masakit iyon para kay Mang Lito. Dahil minsan, ang pinakamabigat na parusa ay marinig ang pagpapatawad ng taong sinaktan mo.
Mula nang gabing iyon, nagbago ang chess club. Naglagay sila ng karatula sa pinto:
LIBRENG TURONG CHESS PARA SA MGA BATANG MAY PANGARAP.
Si Nico ang unang scholar. Binigyan siya ng malinis na board, libro, at upuan sa mismong mesa kung saan dati siyang pinahiya.
Pero ang pinakainalagaan niya ay hindi ang bagong board.
Kundi ang lumang reyna.
Inilagay niya iyon sa maliit na kahon, kasama ang litrato ng tatay niya.
“Pa,” bulong niya isang gabi, habang nag-aaral ng opening, “hindi nila ako pinalayas.”
At parang narinig niya ang tinig ng ama sa tahimik na silid.
Hindi mo kailangan ipilit na makita ka ng lahat. Gawin mo lang ang tamang galaw.
Pagkalipas ng ilang buwan, sumali si Nico sa kanyang unang junior tournament. Nandoon si Mr. Santos, si Mang Lito, at ang mga dating tumawa sa kanya. Hindi na sila tumatawa ngayon. Nakaupo sila, tahimik, proud, at naghihintay sa bawat galaw.
Nang manalo si Nico, hindi siya tumalon. Hindi siya nagyabang. Hinawakan lang niya ang reyna at pumikit.
Dahil sa isip niya, hindi tropeo ang pinakamahalagang napanalunan niya.
Kundi ang karapatang hindi na maliitin.
At sa club na minsang nagtaboy sa kanya, natutunan ng lahat ang isang bagay:
Hindi nasusukat ang talino sa damit ng bata.
Minsan, ang pinakatahimik sa sulok ang may pinakamalinaw na nakikitang panalo.
MGA ARAL SA BUHAY
1. Huwag maliitin ang bata dahil sa itsura o estado sa buhay. Ang maruming damit ay hindi sukatan ng talino, pangarap, o kakayahan.
2. Ang tunay na galing ay minsan tahimik lang. Hindi lahat ng mahusay ay maingay; may mga taong ipinapakita ang galing sa tamang oras at tamang galaw.
3. Bago magparatang, alamin muna ang totoo. Ang mabilis na panghuhusga ay maaaring makasakit sa taong walang kasalanan.
4. Ang pangarap ng magulang ay maaaring mabuhay sa anak. Ang aral, pagmamahal, at paniniwala ng magulang ay kayang maging lakas ng bata kahit wala na sila.
5. Ang respeto ay dapat ibinibigay sa lahat. Sa laro man o sa buhay, walang maliit na tao kapag marunong tayong makinig at kumilala ng halaga.
Kung naantig ka sa kuwentong ito, ibahagi ang post na ito sa iyong mga kaibigan at pamilya. Baka may isang batang tulad ni Nico na naghihintay lang ng pagkakataong may maniwala sa kanya, sa halip na husgahan siya sa unang tingin.
