EPISODE 1: ANG LALAKING MAY LUMANG RESETA
Hindi sanay si Mang Tino pumasok sa pharmacy na maraming tao. Sanay siya sa tahimik na trabaho sa palengke, sa pagbubuhat ng kahon, sa pawis na natutuyo sa damit bago pa man siya makauwi. Pero nang gabing iyon, wala siyang ibang inisip kundi ang gamot ng apo niyang nilalagnat mula pa kahapon.
Hawak niya ang isang lumang reseta. Lukot-lukot na iyon, may guhit ng tape sa gilid, at may bahid ng ulan sa isang sulok. Ilang beses na niya itong itinupi at binuksan, parang bawat tiklop ay katumbas ng dasal na sana, kahit kulang ang pera niya, may paraan pa.
Pagdating niya sa counter, dahan-dahan niyang iniabot ang papel.
“Ma’am,” mahina niyang sabi, “ito po sana. Kahit tatlong piraso lang muna.”
Kinuha ng pharmacist ang reseta at agad na kumunot ang noo. Si Carla ang pangalan nito, maayos ang puting uniporme, malinis ang buhok, at matalim ang tingin.
“Sir, ang luma naman nito,” sabi niya. “Saan n’yo ba napulot ’to?”
Napayuko si Mang Tino.
“Hindi ko po napulot. Reseta po ito ng doktor namin.”
Tumawa nang maikli si Carla, sapat para marinig ng mga nakapila sa likod.
“Doktor? Sa itsura ng papel na ’to, parang galing pa sa baul.”
May ilan sa pila ang napatingin. May babaeng napailing. May lalaking bumuntong-hininga, halatang naiinip.
“Ma’am,” pakiusap ni Mang Tino, “kailangan lang po ng apo ko. Nilalagnat po siya. Bumalik po ang hika niya.”
Mas lalong sumama ang mukha ni Carla.
“Hindi porke umiiyak kayo tungkol sa apo, puwede na kayong magdala ng kung anu-anong papel dito. Pharmacy ito, hindi palengke.”
Hindi sumagot si Mang Tino. Hinawakan lang niya ang gilid ng counter para hindi mahalatang nanginginig ang kamay niya.
Ang gusto lang niya, gamot.
Pero ang ibinigay sa kanya, kahihiyan.
EPISODE 2: ANG PARATANG SA HARAP NG PILA
“Sir, hindi puwede ito,” sabi ni Carla, sabay tapik sa reseta. “Expired na siguro ito. Baka fake pa.”
Biglang umangat ang mukha ni Mang Tino.
“Hindi po fake, Ma’am.”
“Lahat ng fake, ganyan ang sinasabi.”
May ilang pasyente sa likod ang nagbulungan. Ramdam ni Mang Tino ang init sa mukha niya. Hindi siya sanay magsalita sa harap ng maraming tao. Mas sanay siyang magbuhat nang tahimik, tumanggap ng mababang bayad, at umuwi nang walang reklamo.
Pero nang gabing iyon, kailangan niyang lumaban kahit boses lang.
“Ma’am, kung bawal po, sabihin n’yo lang po. Pero huwag n’yo naman po akong sabihang peke ang dala ko. Hindi po ako nandito para mandaya.”
Napakunot ang noo ni Carla. Ayaw niyang kinokontra siya, lalo na sa harap ng customers.
“Sir, ako ang pharmacist dito. Ako ang nakakaalam kung ano ang tama.”
“Alam ko po,” sagot ni Mang Tino. “Kaya nga po ako nagtatanong nang maayos.”
Mas lalong nainis si Carla. Kinuha niya ang papel at itinaas, parang ipinapakita sa lahat ang ebidensya ng kahihiyan ng matanda.
“Tingnan n’yo ito,” sabi niya sa assistant niya. “Ganito ang problema kapag ang tao, ayaw magpa-checkup nang maayos. Gusto luma ang reseta, gusto mura ang gamot, tapos kapag may nangyari, kami ang sisisihin.”
Napapikit si Mang Tino.
Gusto niyang sabihin na nagpa-checkup sila. Gusto niyang sabihin na may updated na bilin ang doktor, pero ang luma nilang reseta ang may espesyal na stamp para sa tulong na minsang ipinangako sa kanila. Gusto niyang sabihin na hindi katamaran ang dahilan kung bakit lukot ang papel, kundi kahirapan.
Pero nauna ang luha sa salita.
“Ma’am,” bulong niya, “kahit generic lang po. Kahit iyon lang pong kasya sa pera ko.”
Tiningnan siya ni Carla mula ulo hanggang paa.
“Kung wala kayong pambayad, huwag kayong mang-abala sa pila.”
Doon tumahimik ang buong pharmacy.
At doon, dahan-dahang binaligtad ni Mang Tino ang reseta.
“Ma’am,” sabi niya, “baka ito po ang kailangan n’yong makita.”
EPISODE 3: ANG STAMP NA NAGPATAHIMIK SA PHARMACIST
Kukunin sana ni Carla ang papel para itapon sa gilid ng counter, pero natigil ang kamay niya nang makita ang likod ng reseta.
May stamp doon.
Medyo kupas na ang tinta, pero malinaw pa rin ang pangalan.
DR. ANTONIO M. VILLANUEVA
CHARITY MEDICAL FUND
DISPENSE UNDER MY ACCOUNT
Sa ilalim ng stamp, may sulat-kamay.
“Para kay Tino Santos at sa pamilya niya. Huwag tanggihan. Utang ko sa kanya ang buhay ng anak ko.”
Biglang nanlamig ang mukha ni Carla.
Hindi niya agad nabasa nang buo ang pangalan sa dulo. Pero nang makita niya ang pirma, parang may humigpit sa dibdib niya.
Antonio Villanueva.
Tatay niya.
Ang doktor na nagtayo ng maliit na pharmacy na iyon bago ito naging sikat sa bayan. Ang doktor na laging nagsasabi noon, “Anak, huwag mong sukatin ang tao sa dumi ng damit. Minsan, sila ang may pinakamalinis na puso.”
Napalunok si Carla.
“Kanino n’yo nakuha ito?” mahina niyang tanong.
Napatingin si Mang Tino sa kanya, hindi pa rin sigurado kung galit ba ang babae o natakot.
“Sa tatay n’yo po,” sagot niya. “Si Doc Tony.”
Parang tumigil ang tunog ng cash register. Parang nawala ang ingay ng mga tao sa likod.
“Kilala n’yo ang tatay ko?” tanong ni Carla.
Dahan-dahang tumango si Mang Tino.
“Matagal na po. Noong maliit pa po kayo.”
Nanlaki ang mata ni Carla.
“Maliit pa ako?”
Hinawakan ni Mang Tino ang gilid ng reseta, parang hawak niya rin ang isang alaalang ayaw na niyang buhayin.
“Noong bumaha po sa Sta. Clara, may batang inanod malapit sa tulay. Anak daw po ng doktor. Hindi ko na po alam ang pangalan niya noon. Basta tumalon po ako.”
Nanginginig ang labi ni Carla.
Dahil alam niya ang kuwento.
Ilang beses itong ikinuwento ng ama niya noong buhay pa ito.
May lalaking nagligtas sa kanya noong bata siya.
Pero hindi nila kailanman natagpuan ang pangalan.
Hanggang ngayon.
EPISODE 4: ANG TOTOONG UTANG NA LOOB
Hindi na makapagsalita si Carla. Nakatingin lang siya kay Mang Tino, sa maruming polo nito, sa nanginginig nitong kamay, sa lumang reseta na kanina lang ay nilait niya.
Ito ang lalaking hinanap ng ama niya sa loob ng maraming taon.
Ito ang lalaking nagligtas sa kanya.
Ito rin ang lalaking pinahiya niya sa harap ng buong pharmacy.
“Sir…” sabi niya, pero nabasag agad ang boses niya.
Hindi alam ni Mang Tino kung ano ang gagawin. Hindi siya sanay na tinatawag na “sir.” Hindi siya sanay na tinitingnan na parang mahalaga.
“Ma’am, ayos lang po,” mabilis niyang sabi. “Kung hindi po puwede, aalis na lang po ako. Pasensya na po sa abala.”
Aalis na sana siya, pero biglang lumabas mula sa likod ang matandang assistant na si Aling Nena. Matagal na itong nagtatrabaho sa pharmacy, mula pa noong buhay si Doc Tony.
Nakita nito ang stamp. Nakita rin nito si Mang Tino.
Napahawak si Aling Nena sa bibig.
“Diyos ko,” bulong niya. “Ikaw si Tino?”
Napalingon si Mang Tino.
“Kayo po si Aling Nena?”
Umiyak ang matanda.
“Hinahanap ka ni Doc noon. Ilang taon ka niyang hinanap. Sabi niya, kapag nakita ka namin, kahit kailan, hindi ka dapat tanggihan.”
Tuluyang napayuko si Carla.
Ang mga pasyente sa pila ay tahimik na. Ang lalaking kanina ay naiinip, hindi na makatingin. Ang babaeng napailing kanina, pinunasan ang luha sa gilid ng mata.
“Ma’am,” sabi ni Mang Tino, “hindi ko po ginawa iyon para singilin. Bata po ang nasa tubig noon. Kahit sino naman po, ililigtas siya.”
Umiling si Carla, umiiyak na.
“Hindi lahat tatalon sa baha para sa batang hindi niya kilala.”
Lumabas siya sa counter at tumayo sa harap ni Mang Tino. Hindi na siya pharmacist na mataas ang boses. Isa na lang siyang anak na nahihiya sa sariling ginawa.
“Mang Tino,” sabi niya, “patawarin n’yo po ako.”
Hindi agad sumagot ang matanda.
Tiningnan lang niya ang reseta.
“Ang kailangan ko lang po,” sabi niya, “ay gamot ng apo ko.”
At mas lalo iyong dumurog sa puso ni Carla.
EPISODE 5: ANG GAMOT NA MAY KASAMANG PAGGALANG
Mabilis na inasikaso ni Carla ang gamot. Hindi lang tatlong piraso. Buong reseta ang inihanda niya, pati vitamins, nebulizer solution, at ilang gamit na kailangan ng batang may hika. Nang ilalabas ni Mang Tino ang lukot na pera mula sa bulsa, marahan niyang pinigilan ang kamay nito.
“Hindi na po,” sabi niya.
Umiling si Mang Tino.
“Ma’am, hindi po ako nanghihingi.”
“Alam ko po,” sagot ni Carla. “At iyon ang mas masakit.”
Kinuha niya ang lumang reseta at maingat na inilagay sa plastic sleeve, hindi na parang basurang papel, kundi parang dokumentong may buhay na iniligtas.
“Ang tatay ko po ang nag-iwan ng pondong ito,” sabi niya. “Para sa mga pasyenteng hindi dapat tinatanggihan dahil lang walang sapat na pera. Nakalimutan ko po kung bakit itinayo ang pharmacy na ito.”
Napatingin si Mang Tino sa kanya.
“Hindi pa huli ang lahat, Ma’am.”
Doon tuluyang umiyak si Carla. Hindi sa lakas, kundi sa hiya. Sa harap ng mga tao, humarap siya sa pila.
“Pasensya na po sa lahat,” sabi niya. “Lalo na kay Mang Tino. Ang pharmacy na ito ay hindi dapat lugar ng pamamahiya. Dapat lugar ito ng tulong.”
Walang pumalakpak. Hindi iyon eksena para sa palakpak.
Tahimik lang ang lahat, pero mabigat ang katahimikan. Iyong klase ng katahimikang may aral.
Paglabas ni Mang Tino, hawak niya ang gamot ng apo niya at ang reseta na binalik ni Carla nang maayos. Sa pinto, huminto siya at lumingon.
“Doc Tony was a good man,” sabi niya. “Sana ipagpatuloy n’yo po iyon.”
Tumango si Carla, luhaan.
“Opo. Pangako po.”
Nang makauwi si Mang Tino, natutulog ang apo niya sa banig, hinihintay ang gamot. Hinaplos niya ang noo ng bata at pumikit sandali.
Hindi niya inisip ang pang-iinsulto.
Hindi niya inisip ang kahihiyan.
Ang inisip niya lang, may gamot na.
May pag-asa pa.
At sa pharmacy naman, gabing-gabi na nang muling buksan ni Carla ang drawer ng ama. Naroon ang lumang notebook ni Doc Tony. Sa unang pahina, may nakasulat:
“Ang reseta ay papel lang. Pero ang respeto, gamot din.”
Doon niya naintindihan.
Minsan, hindi lang katawan ang kailangang gamutin.
Pati puso ng taong mabilis manghusga.
MGA ARAL SA BUHAY
1. Huwag husgahan ang tao dahil sa lumang papel, maruming damit, o kulang na pera. Hindi natin alam kung gaano kahaba ang nilakad niya para lang humingi ng tulong.
2. Ang propesyon ay dapat may kasamang puso. Kahit gaano kataas ang pinag-aralan, nawawala ang saysay nito kapag walang respeto sa kapwa.
3. Ang kabutihang ginawa noon ay maaaring bumalik sa panahong hindi inaasahan. Minsan, ang taong minamaliit mo ngayon ang taong minsang nagligtas ng buhay.
4. Hindi lahat ng humihingi ng tulong ay nanlalamang. May mga taong lumalapit dahil wala na silang ibang paraan, hindi dahil gusto nilang makaabala.
5. Ang respeto ay gamot din. May mga salitang kayang makasugat, pero may kabutihang kayang magpagaling ng pusong matagal nang pagod.
Kung naantig ka sa kuwentong ito, ibahagi ang post na ito sa iyong mga kaibigan at pamilya. Baka may isang taong makabasa nito at maalalang maging mas maingat sa salita, mas maunawain sa mahihirap, at mas handang tumulong sa mga taong tahimik na lumalaban para sa kanilang pamilya.
