EPISODE 1: ANG BUNTIS SA TICKET WINDOW
Hindi na alam ni Mara kung ilang beses niyang binilang ang pera sa palad niya.
Ang alam lang niya, habang nakatayo siya sa harap ng ticket window ng ferry terminal, ramdam niya ang bigat ng anak sa sinapupunan niya at ang bigat ng mga matang nakatingin sa likod. May hawak siyang lumang pitaka, isang maliit na shoulder bag, at ilang gusot na perang inipit niya mula pa sa bahay. Pawis ang noo niya. Namumutla ang labi. Pero pinilit niyang ngumiti sa ticket clerk.
“Miss,” mahinang sabi niya, “isang ticket po papuntang San Isidro.”
Tiningnan siya ng clerk na si Dianne mula ulo hanggang paa. Huminto ang tingin nito sa tiyan ni Mara, pagkatapos sa perang inilapag niya sa maliit na butas ng salamin.
“Kulang po kayo,” malamig nitong sabi.
Napakurap si Mara.
“Magkano po ang kulang?”
“Singkwenta pesos.”
Singkwenta.
Parang napakalaking halaga sa sandaling iyon.
Kinapa ni Mara ang bag niya. May resibo ng gamot. May panyo. May lumang ID. Wala nang dagdag na pera.
“Miss,” pakiusap niya, “puwede po ba akong makasakay? Pagdating ko po sa kabila, may susundo sa akin. Babayaran ko po ang kulang.”
Umirap si Dianne.
“Ma’am, hindi po kami nagpapasakay ng kulang ang bayad. Baka lahat na lang magsabi niyan.”
May ilang tao sa pila ang nagbulungan. Ang isang lalaki sa likod ay napailing.
“Buntis pa naman, hindi naghanda,” bulong nito.
Narinig ni Mara.
Pero hindi siya lumingon.
Hinawakan niya lang ang tiyan niya at huminga nang malalim.
“Emergency lang po,” sabi niya. “Kailangan ko pong makauwi. Nasa kabilang isla po ang asawa ko. May problema po sa biyahe niya.”
“Ma’am,” sagot ni Dianne, mas matigas ang boses, “lahat naman may dahilan. Kung wala kayong pamasahe, tumabi muna kayo. Nakakaabala kayo sa pila.”
Tumabi.
Parang hindi tao ang kaharap niya. Parang bagahe lang na puwedeng itulak kung nakaharang.
Dahan-dahang kinuha ni Mara ang pera niya. Nanginginig ang kamay niya.
Sa likod, may isang matandang babae na napahawak sa dibdib. May guard na nakatingin pero hindi kumikibo. May batang babae na tanong nang tanong sa nanay kung bakit umiiyak ang buntis na babae.
At si Mara, sa gitna ng terminal na puno ng ingay, biglang nakaramdam ng matinding pag-iisa.
EPISODE 2: ANG SINGKWENTA PESOS NA KULANG
Umupo si Mara sa gilid ng waiting area.
Hindi siya umiyak nang malakas. Tahimik lang. Iyong klase ng iyak na ayaw makadagdag sa abala ng mundo. Hawak niya ang tiyan niya habang pinipigilan ang hilo. Ilang oras na siyang hindi kumakain nang maayos. Ang pera niya ay napunta sa check-up at gamot na pinilit niyang bilhin kahit kulang ang laman ng pitaka.
Lumapit ang isang porter, si Mang Lito, bitbit ang maliit na towel sa balikat.
“Anak,” sabi nito, “okay ka lang ba?”
Tumango si Mara kahit hindi.
“Kulang lang po ang pamasahe ko.”
“Magkano?”
“Singkwenta po.”
Agad kinapa ni Mang Lito ang bulsa niya. May ilang barya. Dalawang sampu. Limang piso. Tatlong piso.
“Pasensya na,” sabi nito. “Ito lang ang meron ako ngayon.”
Napaluha si Mara.
“Salamat po. Kahit hindi sapat, salamat po.”
Pero nakita iyon ni Dianne mula sa ticket window.
“Sir Lito,” tawag nito, “huwag n’yo pong sanayin. Hindi po charity ang terminal.”
Napayuko si Mang Lito.
Hindi siya sumagot. Matagal na siyang porter doon. Alam niyang kapag sumagot siya sa clerk, baka siya ang mapagalitan ng supervisor.
Tumayo si Mara.
“Huwag na po,” sabi niya sa matanda. “Ayokong madamay kayo.”
Lumapit siya ulit sa ticket window, dala ang nadagdag na barya.
“Miss,” pakiusap niya, “kulang pa rin po ng konti. Puwede po bang—”
Hindi na siya pinatapos ni Dianne.
“Ma’am, ilang beses ko bang sasabihin? Hindi kayo makakasakay. Kung buntis kayo, dapat mas responsable kayo.”
Responsable.
Doon parang may napunit sa loob ni Mara.
Hindi niya alam kung paano ipaliliwanag na responsable siya. Kaya nga siya nandoon. Kaya nga pinilit niyang bumiyahe kahit masama ang pakiramdam. Kaya nga hawak niya ang lumang sulat ng asawa niya, si Carlo, isang seaman sa maliit na ferry company, na nagsabing kapag may mangyari, umuwi siya agad sa kanilang isla.
Pero paano niya sasabihin iyon sa taong nakikita lang sa kanya ay kulang na pera?
“Miss,” mahina niyang sabi, “hindi ninyo alam ang pinagdadaanan ko.”
“At hindi ko po trabaho alamin,” sagot ni Dianne.
Tahimik ang buong pila.
Dahil may mga salitang kapag binitawan, hindi lang tenga ang tinatamaan.
Puso.
EPISODE 3: ANG TAWAG MULA SA KAPITAN
Biglang tumunog ang landline sa ticket booth.
Inis na inis na kinuha ni Dianne ang telepono.
“Ticketing, good afternoon.”
Tahimik siya sandali.
Pagkatapos, biglang nagbago ang tindig niya.
“Opo, Captain.”
Napatingin ang guard.
Napatingin si Mang Lito.
Napatingin si Mara, kahit hindi niya alam kung bakit biglang bumilis ang kaba sa dibdib niya.
“Captain Roberto?” ulit ni Dianne, ngayon ay mas mahinahon na. “Opo, nandito po ako.”
Sa kabilang linya, mabigat ang boses ng kapitan ng barko.
“May buntis bang babae diyan? Floral dress. May maliit na bag. Pangalan niya Mara Delgado.”
Namutla si Dianne.
Dahan-dahan siyang tumingin kay Mara.
“Nandito po,” sagot niya, halos pabulong.
“Bakit hindi pa siya nakakasakay?”
Natigilan si Dianne.
“Sir, kulang po kasi ang—”
“Alam mo ba kung sino siya?”
Hindi nakasagot ang clerk.
Si Mara naman, lalong humigpit ang hawak sa tiyan niya.
Hindi niya kilala nang personal si Captain Roberto. Pero kilala iyon ng asawa niyang si Carlo. Kapitan ito ng barkong pinagtatrabahuhan nito.
Narinig sa linya ang paghinga ng kapitan.
“Asawa siya ni Carlo Delgado,” sabi nito. “Ang crew member na sumagip sa dalawang pasahero noong sumama ang panahon noong nakaraang gabi.”
Biglang tumahimik si Dianne.
“Sir?”
“Si Carlo ang dahilan kung bakit buhay pa ang dalawang pasaherong nahulog sa loading ramp. At ngayon, nasa klinika siya sa kabilang isla, sugatan. Ang unang hiniling niya bago siya mawalan ng malay ay hanapin ang asawa niya.”
Parang umikot ang buong terminal kay Mara.
“Si Carlo…” mahina niyang sabi. “Sugatan?”
Napatingin sa kanya ang mga tao.
Ang guard ay napaatras. Si Mang Lito ay napahawak sa ulo. Ang mga pasaherong kanina’y nagbubulungan ay biglang walang masabi.
Sa telepono, muling nagsalita ang kapitan.
“Pakisakay siya. Ngayon. Ilagay siya sa priority seat. At sabihin mo sa kanya, buhay ang asawa niya. Hinihintay siya.”
Dianne’s hand trembled.
“Opo, Captain.”
Pero bago niya maibaba ang telepono, humabol ang kapitan.
“At Miss Dianne?”
“Opo?”
“Sa susunod, bago mo husgahan ang taong kulang ang pera, alamin mo muna kung anong bigat ang dala niya.”
Hindi na nakasagot si Dianne.
Dahan-dahan niyang ibinaba ang telepono.
At sa unang pagkakataon sa araw na iyon, siya naman ang nanginig sa harap ng salamin.
EPISODE 4: ANG BABAENG KANINA LANG TINATABOY
Lumabas si Dianne mula sa ticket booth.
Hindi na matigas ang mukha niya. Hindi na mataas ang kilay. Wala na ang boses na kanina’y parang pader na hindi kayang pakiusapan.
Lumapit siya kay Mara, hawak ang ticket.
“Ma’am,” sabi niya, basag ang boses, “pasensya na po.”
Hindi agad kinuha ni Mara ang ticket.
Tinitigan lang niya ang clerk.
“Buhay ang asawa ko?” tanong niya.
Tumango si Dianne.
“Opo. Sugatan po, pero buhay. Hinihintay po kayo sa kabilang isla.”
Doon bumigay ang tuhod ni Mara.
Mabilis siyang inalalayan ni Mang Lito at ng guard. Umiyak siya, hindi na dahil sa hiya, kundi dahil sa takot at pasasalamat na sabay na sumabog sa dibdib niya.
“Carlo,” bulong niya habang hawak ang tiyan. “Buhay siya.”
Lumapit ang matandang babae sa pila at inabot ang isang bottled water.
“Inumin mo, anak,” sabi nito. “Para sa baby mo.”
Ang lalaking kanina’y bumulong na hindi siya naghanda ay napayuko.
“Pasensya na po,” mahina nitong sabi. “Mali ako.”
Hindi siya sinagot ni Mara.
Hindi dahil galit siya.
Kundi dahil ang puso niya ay puno ng mas malaking alalahanin.
Dinala siya ng guard sa priority lane. Ngunit bago sila makalakad, humarap si Mara kay Dianne.
“Miss,” sabi niya, nanginginig ang boses, “hindi ko kailangan na kilala n’yo ang asawa ko para tulungan ako.”
Napayuko si Dianne.
“Sana po,” dagdag ni Mara, “kahit hindi bayani ang asawa ko, kahit ordinaryong buntis lang ako, hindi n’yo ako pinahiya.”
Mas masakit iyon kaysa sigaw.
Dahil tama.
Hindi dapat kailangan ng koneksyon, titulo, o tawag mula sa kapitan para maging karapat-dapat sa awa ang isang tao.
Napaluha si Dianne.
“Opo,” sabi niya. “Maling-mali po ako.”
At sa harap ng maraming pasahero, ang ticket clerk na kanina’y tumataboy, ngayon ay yumuko sa babaeng muntik niyang hadlangan sa pinakamahalagang biyahe ng buhay nito.
EPISODE 5: ANG BIYAHE PAPUNTA SA KATOTOHANAN
Nang sumakay si Mara sa ferry, parang bawat hakbang niya ay may kasamang panalangin.
Inalalayan siya ni Mang Lito hanggang ramp. Bitbit nito ang maliit niyang bag, kahit hindi niya trabaho iyon. Sa upuan malapit sa bintana, may kumot at tubig na iniwan ng crew. May isang babaeng crew member ang lumapit.
“Ma’am Mara?” tanong nito.
Tumango siya.
“Pinapasabi po ni Captain Roberto, makakarating po tayo agad. Nakausap na rin po nila ang clinic.”
Hindi na napigilan ni Mara ang luha.
“Salamat.”
Habang umaandar ang barko, hinawakan niya ang tiyan niya.
“Anak,” bulong niya, “matatag ang papa mo. Hintayin natin siya.”
Pagdating sa kabilang isla, nandoon si Captain Roberto sa pantalan. Matangkad, maitim sa araw, at bakas ang pagod sa mukha. Pero nang makita si Mara, agad itong lumapit.
“Mara,” sabi niya, “si Carlo, stable na. Gusto ka niyang makita.”
Dinala siya sa maliit na klinika malapit sa pier.
Nandoon si Carlo, may benda sa braso at ulo, pero nakadilat.
Pagkakita niya kay Mara, ngumiti siya nang mahina.
“Nakarating ka,” bulong niya.
Lumapit si Mara at hinawakan ang kamay niya.
“Muntik na akong hindi makasakay,” sabi niya, umiiyak at tumatawa sa sakit. “Pero tumawag ang kapitan mo.”
Pumikit si Carlo.
“Sinabi ko sa kanya… ikaw ang una kong gustong makita.”
Makalipas ang ilang araw, bumalik si Mara sa terminal, kasama si Carlo na naka-wheelchair pa. Hindi para gumanti. Hindi para manghiya. Kundi para personal na magpasalamat kay Mang Lito at sa mga tumulong sa kanya.
Nandoon si Dianne sa ticket booth.
Pagkakita sa kanila, tumayo siya agad.
“Ma’am Mara,” sabi niya, “Sir Carlo… humihingi po ulit ako ng tawad.”
Tumingin si Carlo sa kanya.
“Hindi kami narito para pagalitan ka,” sabi niya. “Narito kami para sana maalala mo na bawat pasahero may kuwento. Hindi lahat ng kulang ang hawak, kulang ang halaga.”
Napaluha si Dianne.
Mula noon, nagbago siya.
Kapag may matanda na mabagal magbilang ng pera, naghihintay siya. Kapag may nanay na maraming bitbit, tinutulungan niya. Kapag may pasaherong kulang ng kaunti, hindi muna siya nagtataas ng boses. Tinatawag niya ang supervisor, naghahanap ng paraan, at higit sa lahat, nagtatanong nang may respeto.
Hindi lahat ng kuwento ay natatapos sa libreng ticket.
Pero lahat ng tao ay dapat magsimula sa dignidad.
At sa tuwing tumutunog ang landline sa ticket booth, naaalala ni Dianne ang tawag ng kapitan.
Hindi dahil natakot siya sa posisyon nito.
Kundi dahil doon niya unang narinig ang katotohanang dapat noon pa niya alam:
Ang kabutihan ay hindi dapat hinihingi na parang pabor.
Dapat itong ibinibigay lalo na sa taong pagod, takot, at kulang na kulang na sa mundo.
MGA ARAL SA BUHAY
1. Huwag ipahiya ang taong kulang ang pamasahe. Hindi mo alam kung anong emergency, takot, o bigat ang dala niya sa sandaling iyon.
2. Ang buntis, matanda, bata, at sinumang mahina ang kalagayan ay dapat tratuhin nang may dagdag na pag-iingat, hindi dagdag na panghuhusga.
3. Hindi dapat kailanganin ang tawag ng makapangyarihan para tulungan ang isang tao. Ang malasakit ay dapat ibinibigay kahit hindi kilala ang humihingi ng tulong.
4. Ang bawat pasahero ay may kuwento. Bago magtaas ng boses, matutong makinig, magtanong, at umunawa.
5. Ang trabaho sa serbisyo ay hindi lang pagsunod sa patakaran. Kasama rito ang puso, respeto, at kakayahang makita ang tao sa likod ng bayad.
Kung naantig kayo sa kuwentong ito, ibahagi ang post na ito sa inyong mga kaibigan at pamilya. Baka may isang taong kailangang maalalang ang kaunting malasakit sa tamang sandali ay maaaring makapagligtas ng puso, pamilya, at pag-asa.
