EPISODE 1: ANG LALAKING MAY SIRA-SIRANG GITARA
Hindi na maalala ni Mang Selo kung ilang beses na siyang nadaanan ng mga taong hindi man lang tumingin sa mukha niya. Ang alam lang niya, nakatayo siya sa gilid ng plaza, hawak ang lumang gitara na may bitak sa katawan, may tali ang strap, at may isang kuwerdas na ilang ulit na niyang tinahi sa paraan na siya lang ang nakakaintindi.
Gabi na noon. May mga ilaw sa paligid. May mga tindang kwek-kwek, fishball, at mais. May mga batang nagtatakbuhan. May mga magkakaibigang nakaporma, nagtatawanan, kumukuha ng litrato sa gitna ng plaza.
Huminga nang malalim si Mang Selo.
Kailangan niyang tumugtog.
Hindi para magpalimos.
Kundi para maipambili ng gamot ng asawa niyang si Nena.
Umupo siya sa lumang bangko. Inayos ang gitara sa kandungan. Pero bago pa niya mapindot ang unang nota, may tumawa sa harap niya.
“Uy, tingnan n’yo. May concert ang basurero.”
Napatingin si Mang Selo.
Tatlong binata ang nakatayo sa harap niya, maayos ang damit, makinis ang sapatos, at puno ng yabang ang mga mata.
“Kuya,” sabi ng isa, “baka masira pa lalo ’yan kapag tinugtog mo.”
Nagtawanan sila.
Hindi sumagot si Mang Selo. Hinaplos lang niya ang gitara. Para sa iba, kahoy na sira iyon. Para sa kanya, iyon ang huling alaala ng anak niyang si Paolo.
Lumapit ang isang babae sa grupo.
“Grabe kayo,” sabi nito, pero natatawa rin. “Baka naman artist talaga siya.”
“Artist?” sagot ng binata. “Mukhang nanghihingi lang ng pamasahe.”
Tumungo si Mang Selo.
Sanay na siya.
Sanay na siyang tawaging pulubi. Sanay na siyang iwasan. Sanay na siyang husgahan ng mga taong hindi alam kung ilang luha ang kayang itago ng isang lumang gitara.
Pero nang marinig niya ang kampana ng simbahan sa di kalayuan, napapikit siya.
At sa isip niya, narinig niya ang boses ni Paolo.
Tay, kapag tumugtog ka, huwag mong isipin kung sino ang tumatawa. Isipin mo kung sino ang kailangan makarinig.
EPISODE 2: ANG TAWANG SUMUGAT SA MATANDA
Mas lalo pang dumami ang lumapit. Hindi para makinig, kundi para manood ng pang-aasar. May ilang kabataan na naglabas ng cellphone. May isang lalaki pang nagsabing, “I-video natin. Viral ’to.”
Viral.
Parang iyon na lang ang halaga ng kahihiyan ng tao ngayon.
Tumayo si Mang Selo, pero hindi para umalis. Inayos niya ang upuan. Inilagay ang maliit na lata sa tabi, hindi niya itinulak palapit sa mga tao. Ayaw niyang magmukhang namamalimos. Gusto lang niyang may mapaglagyan kung sakaling may maawa.
“Lolo,” sigaw ng isang binata, “may request ako.”
Tumingin si Mang Selo sa kanya.
“Ano ’yon, anak?”
“Tumugtog ka ng kanta ng sira ang buhay.”
Nagtawanan sila nang mas malakas.
Parang may humaplos na malamig sa dibdib ni Mang Selo. Pero hindi siya nagalit. Hindi niya sila sinumpa. Tiningnan niya lang ang kanilang mukha at naisip kung gaano sila kasuwerte na hindi pa sila tinuturuan ng buhay sa masakit na paraan.
May batang lalaki sa gilid, naka-yellow na sando, ang hindi tumatawa. Nakatitig ito sa gitara niya.
“Lolo,” mahina nitong sabi, “marunong po talaga kayo?”
Tumango si Mang Selo.
“Konti lang, anak.”
“Para kanino po kayo tutugtog?”
Natigilan siya.
Saglit siyang tumingin sa langit. Pagkatapos, sa gitara.
“Para sa anak ko,” sabi niya. “At para sa nanay niya na naghihintay pa rin sa bahay.”
Hindi naintindihan ng bata, pero bigla itong tumahimik.
Ang mga binata naman, hindi pa rin tumitigil.
“Sige na, lolo!” sigaw nila. “Pakitaan mo kami!”
Huminga nang malalim si Mang Selo.
Ipinatong niya ang mga daliri sa kuwerdas.
Nanginginig ang kamay niya.
Hindi dahil sa takot.
Kundi dahil may mga kantang masakit tugtugin kapag ang taong pinatutungkulan mo ay alaala na lang.
EPISODE 3: ANG UNANG NOTANG NAGPATAHIMIK SA PLAZA
Unang tunog pa lang ng gitara, may kakaibang nangyari.
Hindi perpekto ang tunog. May gaspang. May kaunting sabit. Pero may lungkot na hindi kayang gayahin ng bagong instrumento. Parang bawat bitak ng kahoy ay may sariling kwento. Parang bawat kuwerdas ay galing sa isang pusong matagal nang nagdurugo.
Unti-unting humina ang tawanan.
Si Mang Selo ay nakapikit habang tumutugtog. Hindi niya nakikita ang mga taong nakatitig sa kanya. Hindi niya nakikita ang binatang kanina ay nangungutya, ngayon ay nakakunot ang noo. Hindi niya nakikita ang babaeng kanina ay tumatawa, ngayon ay nakababa na ang cellphone.
Pagkatapos, nagsimula siyang kumanta.
Mahina lang ang boses niya.
Paos.
Pagod.
Pero bawat salita ay parang humahawak sa dibdib ng mga nakikinig.
Ang kanta ay tungkol sa isang anak na nangarap maging musikero, isang amang nagtrabaho araw-gabi para maibili siya ng gitara, at isang gabing hindi na nakauwi ang anak dahil sa aksidente sa daan.
Habang kumakanta si Mang Selo, bumalik sa kanya ang lahat.
Si Paolo na tumatawa habang tinuturuan siyang mag-chords.
Si Paolo na nagsasabing balang araw, tutugtog sila sa plaza, hindi para kumita, kundi para mapasaya ang tao.
Si Paolo na umalis isang gabi para mag-deliver ng pagkain.
Si Paolo na hindi na bumalik.
Naputol nang kaunti ang boses ni Mang Selo.
Pero nagpatuloy siya.
Sa paligid, wala nang tumatawa.
May tindera ng mais na pinunasan ang mata. May tricycle driver na tumigil sa paninigarilyo. May matandang babae na napahawak sa rosaryo. Ang batang lalaki sa gilid ay tahimik na nakatitig, parang ngayon lang niya naintindihan na ang musika pala ay puwedeng maging iyak.
At ang mga binata?
Hindi na nila alam kung saan titingin.
Dahil ang lalaking ginawa nilang katatawanan ay biglang naging salamin ng lahat ng sakit na hindi nila kayang biruin.
EPISODE 4: ANG KANTANG MAY PANGALAN
Nang matapos ang unang kanta, walang pumalakpak agad.
Hindi dahil hindi nila nagustuhan.
Kundi dahil may mga kantang hindi mo kayang palakpakan kaagad. Kailangan mo munang lunukin ang buhol sa lalamunan. Kailangan mo munang ayusin ang puso mong biglang nabuksan.
Pagkatapos, may isang babae ang lumapit.
“Manong,” nanginginig ang boses niya, “ano pong title ng kanta?”
Tumingin si Mang Selo sa gitara.
“Wala siyang title,” sabi niya. “Kanta lang namin ng anak ko.”
“Nasaan na po siya?” tanong ng babae.
Hindi agad sumagot si Mang Selo.
Hinaplos niya ang bitak sa gitara.
“Wala na,” sabi niya. “Pero naiwan niya ’to.”
May suminghot sa likod.
Ang isa sa mga binatang nangutya kanina ay dahan-dahang lumapit. Siya ang unang tumawa. Siya rin ang unang yumuko ngayon.
“Lolo,” sabi niya, halos pabulong. “Pasensya na po.”
Hindi tumingin agad si Mang Selo.
“Akala namin…” Hindi na natapos ng binata ang sasabihin.
Tumingin sa kanya si Mang Selo.
“Akala ninyo wala akong kwento,” sabi niya.
Napayuko ang binata.
Tumango si Mang Selo, hindi galit, pero ramdam ang sakit.
“Ganyan talaga. Kapag marumi ang damit ng tao, akala ng iba, marumi na rin ang buhay niya. Kapag sira ang dala, akala ng iba, wala nang halaga ang may hawak.”
Doon tuluyang napaiyak ang babae sa likod.
Lumapit ang batang naka-yellow.
“Lolo,” sabi niya, “puwede pa po kayo tumugtog?”
Napatingin si Mang Selo sa bata.
Sa unang pagkakataon nang gabing iyon, bahagya siyang ngumiti.
“Sige, anak.”
At nang muli niyang hawakan ang gitara, hindi na siya tumugtog para patunayan ang sarili.
Tumugtog siya para sa mga pusong biglang natutong makinig.
EPISODE 5: ANG PLAZANG SABAY-SABAY NA UMIYAK
Sa ikalawang kanta, mas maraming tao ang lumapit. Wala nang nanunuya. Wala nang nagtatawanan. Pati ang mga tindera, tumigil sandali. Pati ang mga batang naglalaro, naupo sa gilid. Ang buong plaza, na kanina ay maingay at magulo, biglang naging tahimik na parang simbahan.
Kumanta si Mang Selo tungkol sa mga magulang na tumatanda habang naghihintay sa anak, tungkol sa mga pangarap na hindi natuloy, at tungkol sa pagmamahal na hindi namamatay kahit ang katawan ay wala na.
Sa gitna ng kanta, nakita niya sa malayo ang mukha ng asawa niyang si Nena sa alaala niya. Nakaupo ito sa kama, hawak ang lumang larawan ni Paolo. Araw-araw nitong tinatanong kung may tumutugtog pa ba ng kanta ng anak nila.
Mamaya, may maisasagot na siya.
Oo, Nena.
Narinig nila siya.
Narinig nila ang anak natin.
Nang matapos ang kanta, doon pumutok ang palakpakan. Pero hindi iyon masayang palakpak. Iyon ay palakpak na may kasamang pagsisisi. May mga lumapit at naglagay ng pera sa lata. May nagbigay ng pagkain. May nag-abot ng tubig.
Pero ang pinakahuling lumapit ay ang binatang unang nangutya.
Lumuhod ito sa harap ni Mang Selo.
“Lolo, patawarin n’yo po ako. Hindi ko po alam.”
Pinatayo siya ni Mang Selo.
“Anak,” sabi niya, “hindi mo kailangang malaman ang buong buhay ng tao bago mo siya respetuhin.”
Napaiyak ang binata.
Si Mang Selo naman, hinawakan ang gitara nang mahigpit.
Sira-sira pa rin iyon. May bitak pa rin. Luma pa rin. Pero sa gabing iyon, sa gitna ng plaza, iyon ang pinakamahalagang instrumento sa buong bayan.
Dahil hindi nito pinatunog ang yabang.
Pinatunog nito ang alaala.
At sa bawat taong umuwi nang gabing iyon, may dala silang aral: may mga taong mukhang talo na sa buhay, pero kapag narinig mo ang laman ng puso nila, doon mo malalamang sila pala ang pinakamatibay sa lahat.
Kung naantig ka sa kwentong ito, ibahagi ang post na ito sa iyong mga kaibigan at pamilya. Baka may isang taong makabasa nito at maalalang huwag pagtawanan ang kapwa dahil hindi natin alam kung anong bigat ang dala nila habang tahimik na lumalaban sa buhay.
MGA ARAL SA BUHAY
1. Huwag pagtawanan ang taong simple, mahirap, o may bitbit na luma, dahil hindi natin alam ang kwentong nakatago sa likod nito.
2. Ang tunay na talento ay hindi nasusukat sa ganda ng gamit, kundi sa lalim ng puso ng taong gumagamit nito.
3. Minsan, ang taong hinuhusgahan natin ang siya palang may pinakamabigat na pinagdaanan.
4. Hindi kailangang malaman ang buong buhay ng isang tao bago siya bigyan ng respeto.
5. Ang musika, alaala, at pagmamahal ay kayang magpatahimik ng pangungutya at magpagising ng konsensya ng marami.
