EPISODE 1: ANG BAGONG EMPLEYADONG PINAGTAWANAN SA HARAP NG SALAMIN
Hindi na niya maalala kung paano siya napunta sa gitna ng hallway na iyon. Ang alam lang ni Dario, kanina pa siya nakatayo sa labas ng glass conference room, hawak ang panyo sa isang kamay, habang ang kabilang kamay niya ay pilit na hindi manginig. Sa loob ng opisina, maliwanag ang ilaw, makinis ang sahig na kahoy, at ang mga dingding na salamin ay parang ginawa para makita ng lahat ang kahit anong kahihiyan. Sa likod ng glass wall, may mahahabang mesa, mga executive na naka-suit, baso ng tubig, notebook, at mga mukha ng taong sanay magdesisyon para sa buong kumpanya.
Pero sa labas ng boardroom, ibang klase ang meeting na nangyayari.
May apat na empleyadong nakapaligid kay Dario. Nakasuot sila ng ID, maayos ang polo at blouse, at may mga ngiting hindi bagay sa propesyonal na lugar. Ang isa ay nakaturo pa sa kanya habang natatawa. Ang isa naman ay halos yumuko sa kakatawa, hawak ang tiyan, na parang pinakanakakatawang bagay sa mundo ang pagkakamali ng isang taong bago lang.
“Say it again,” sabi ng lalaking naka-light blue shirt, nakangisi. “Good morning, I am very happy to be here.”
Napakurap si Dario. “Good morning… I am happy… to be here.”
Sumabog ang tawa nila.
“Hindi, hindi!” sabi ng babaeng nasa kanan. “Ang tigas! Parang nagbabasa ng manual ng washing machine.”
May isa pang tumawa nang mas malakas. “Bro, paano siya natanggap dito? Baka delivery dapat siya, naligaw lang sa HR.”
Doon unang tumulo ang luha ni Dario. Hindi dahil hindi siya marunong magsalita ng Ingles. Kundi dahil sa edad niyang tatlumpu’t lima, sa dami ng pinagdaanan niya, sa dami ng trabahong pinasok niya para makaahon, doon pa siya pinahiya—sa lugar na dapat sana ay trabaho, hindi paligsahan ng pagyayabang.
Pinahid niya ang luha gamit ang panyo.
At lalo silang tumawa.
EPISODE 2: ANG WIKANG GINAWANG SUKATAN NG PAGKATAO
“Uy, umiiyak,” sabi ng isang babae, nakatakip sa bibig pero hindi tinatago ang saya. “Sorry ha. We’re just helping you improve.”
Helping.
Iyon ang salitang ginagamit ng mga taong nangmamaliit kapag gusto nilang magmukhang mabait.
Hindi sumagot si Dario. Nakayuko lang siya, nakatitig sa sapatos niyang nilinis niya kagabi gamit ang lumang basahan. Hindi ito mamahalin. Hindi rin bago. Pero maayos. Tulad ng polo niyang pinlantsa niya nang dalawang beses dahil ayaw niyang magmukhang pabaya sa unang araw niya.
“Dario, right?” tanong ng lalaki. “Anong position mo nga ulit?”
Dahan-dahan siyang tumingin. “For orientation po ako.”
“For orientation po ako,” ginaya nito, sabay tawa. “Sir, dito sa corporate, English tayo. Hindi puwedeng puro po at opo.”
“Bakit?” tanong ni Dario, mahina. “Masama po ba ang po at opo?”
Sandaling natahimik ang isa. Pero mabilis ding bumalik ang pang-uuyam.
“Hindi masama,” sabi ng babae. “Pero medyo probinsyano vibes, alam mo na.”
Probinsyano.
Parang may pako na dahan-dahang itinulak sa dibdib ni Dario. Hindi niya ikinahiya ang pinanggalingan niya. Lumaki siya sa maliit na bayan kung saan ang unang wika ay hindi Ingles, kundi gawa. Kung saan ang respeto ay hindi sinusukat sa accent, kundi sa kung tumutulong ka kapag may bumabagsak. Kung saan ang tao, kahit hindi makapagsalita nang maganda, marunong tumupad sa salita.
Sa loob ng glass room, may ilang executive na napatingin na sa kanila. May lalaking nakatayo sa dulo ng mesa, nakakunot ang noo. May babaeng board member na napahawak sa folder, halatang may gustong itanong. Pero sa labas, hindi pa rin tumitigil ang mga empleyado.
“Try mo nga ito,” sabi ng lalaki. “I am confident and globally competitive.”
Napailing si Dario. “Ayoko na po.”
“Arte naman,” sabi ng babae. “Paano ka aangat kung ayaw mong matuto?”
Doon siya napabuntong-hininga.
“Gusto ko pong matuto,” sagot niya. “Ayoko lang pong pagtawanan habang natututo.”
Hindi na sila tumawa nang ilang segundo.
Pero sapat na ang ilang segundo para bumukas ang pinto ng boardroom.
EPISODE 3: ANG BOARD MEETING NA BIGLANG NATAHIMIK
Lumabas mula sa conference room ang isang matandang lalaki na naka-dark suit, si Chairman Velasco. Kasunod niya ang ilang board members, mga mukha ng taong kanina pa nakatingin sa eksenang hindi nila inaasahang makita sa sarili nilang opisina. Sa likod nila, nakatayo ang HR director, namumutla, hawak ang tablet na tila gusto niyang itago.
“Anong nangyayari rito?” tanong ni Chairman Velasco.
Hindi malakas ang boses niya, pero biglang tumahimik ang buong hallway.
Ang apat na empleyado ay agad nagtuwid ng katawan. Ang lalaking kanina ay nanggagaya kay Dario, biglang inayos ang ID niya. Ang babaeng kanina ay tumatawa, ngumiti nang pilit.
“Sir,” sabi niya, “we were just welcoming the new employee.”
Tumingin ang chairman kay Dario. Nakita niya ang pamumula ng mata nito, ang panyo sa kamay, ang pilit na pagngiti ng taong ayaw magmukhang mahina.
“Welcoming?” ulit ng chairman.
Walang sumagot.
Lumapit ang HR director kay Dario. “Sir Dario, are you okay?”
Biglang nagkatinginan ang mga empleyado.
Sir?
Hindi iyon nakaligtas sa kanila.
Napatingin si Dario sa HR director. “Okay lang po ako.”
Hindi, hindi siya okay. Pero may mga taong nasanay na magsabing okay kahit binabasag na sa loob, dahil ayaw na nilang dagdagan pa ang gulo.
“Sir Dario,” sabi ng chairman, mas malinaw ngayon, “pasensya na kung ganito ang nadatnan ninyo.”
Nagbago ang mukha ng apat.
Si Dario naman ay dahan-dahang huminga. Hindi siya sanay tawaging sir sa opisina. Hindi dahil hindi niya deserve, kundi dahil buong buhay niya, mas madalas siyang tawagin sa utos kaysa sa respeto.
“Wala pong problema,” sabi niya. “Naiintindihan ko po.”
“Hindi,” sagot ng chairman. “May problema.”
Tumingin ito sa mga empleyadong kanina ay tumatawa.
“Ang hindi marunong magsalita ng Ingles ay puwedeng turuan,” sabi niya. “Ang hindi marunong rumespeto, mas mahirap ayusin.”
Parang may bumagsak na pinto sa gitna ng hallway.
EPISODE 4: ANG PANGALANG HINDI NILA INASAHAN
Tinawag ng chairman ang lahat papasok sa conference room. Ang mga empleyado ay nag-alinlangan, pero sumunod. Pumasok si Dario sa loob, tahimik, hawak pa rin ang panyo. Sa mahaba at makintab na mesa, may nakahandang folder sa bawat upuan. Sa dulo, may isang dokumentong may malaking logo ng kumpanya at nakasulat ang isang anunsyo na matagal nang inihanda para sa umagang iyon.
“Before we proceed,” sabi ni Chairman Velasco, “may kailangan munang linawin.”
Tahimik ang lahat.
Tumingin siya kay Dario.
“Mr. Dario Manalastas is not here as a regular new hire.”
Ang babaeng nang-asar kanina ay napahawak sa gilid ng upuan.
“He was appointed by the board as the new Regional Director for Luzon Operations.”
Walang gumalaw.
Kahit ang aircon, parang tumigil sa lamig.
Ang lalaking kanina ay nagsabing baka delivery lang si Dario ay napalunok. Ang isa pang tumatawa kanina ay napatingin sa sahig. Ang babae naman ay biglang namutla, parang ngayon lang niya naintindihan na ang taong ginaya niya sa hallway ay siya palang magiging pinakamataas na opisyal sa rehiyon nila.
“Regional… Director?” mahina niyang tanong.
Tumango ang chairman.
“Siya ang nagligtas sa tatlong provincial branches natin noong nalulugi ang operations. Siya ang gumawa ng supply route restructuring na ginagamit ngayon sa buong bansa. Siya rin ang dahilan kung bakit hindi nagsara ang warehouse sa Batangas noong crisis.”
Napatingin silang lahat kay Dario.
Si Dario, tahimik lang.
Hindi niya itinaas ang baba. Hindi siya ngumiti nang mayabang. Hindi niya sinabing, “Ngayon, sino ang nakakatawa?” Hindi niya kailangang gawin iyon.
Minsan, ang katotohanan ang pinakamabigat na sagot.
“Pero…” sabi ng lalaki, nanginginig ang boses. “Hindi po siya fluent sa English.”
Doon lumingon si Dario sa kanya.
Hindi galit ang mukha niya. Mas masakit iyon.
“Hindi po,” sabi niya. “Hindi ako fluent. Pero marunong akong makinig. Marunong akong magtrabaho. Marunong akong umamin kapag may hindi ako alam. At marunong akong rumespeto sa taong nagsisimula pa lang.”
Walang nakapagsalita.
EPISODE 5: ANG DIREKTOR NA HINDI GUMANTI
Inaasahan siguro nila na sisigaw si Dario. Na ipapahiya niya sila gaya ng ginawa nila sa kanya. Na gagamitin niya ang posisyon niya para iparamdam sa kanila kung gaano kabigat ang panlalait na ibinato nila. Pero hindi iyon ang ginawa niya.
Tumayo siya sa harap ng mesa. Pinahid ang huling luha sa pisngi. Pagkatapos, tumingin siya sa bawat isa, pati sa mga board members, pati sa mga empleyadong kanina ay tumatawa.
“Alam n’yo po,” sabi niya, “noong bata ako, akala ko ang matalino ay iyong mabilis mag-English. Iyong hindi nauutal. Iyong parang walang takot sa meeting. Kaya matagal ko ring ikinahiya ang boses ko.”
Huminga siya nang malalim.
“Pero habang tumatagal, natutunan ko na ang tunay na talino ay hindi lang nasa salita. Nasa desisyon. Nasa sipag. Nasa pag-unawa sa tao. Nasa pagbangon kapag pinagtawanan ka.”
Tahimik ang buong kwarto.
“Hindi ko po ikakahiya na hindi ako perfect magsalita ng Ingles. Matututo ako. Pero sana kayo rin, matuto. Dahil mas delikado ang taong magaling magsalita pero walang malasakit, kaysa sa taong nauutal pero marunong gumalang.”
Napayuko ang babae. Tumulo ang luha niya. “Sir, sorry po.”
Sumunod ang lalaki. “Sorry, Sir Dario. Hindi namin alam na kayo pala—”
“Hindi iyon ang problema,” putol ni Dario, mahinahon pero matatag. “Hindi ninyo kailangang malaman na director ako para hindi ninyo ako pagtawanan.”
Doon sila tuluyang natahimik.
Lumapit ang chairman kay Dario at inilapag sa harap niya ang appointment folder. “Director Manalastas, the board is ready for your first regional briefing.”
Dahan-dahang kinuha ni Dario ang folder. Sa labas ng salamin, kita pa rin ang hallway kung saan siya pinahiya ilang minuto lang ang nakalipas. Pero ngayon, hindi na iyon lugar ng kahihiyan. Iyon ang unang bahagi ng kuwentong magpapaalala sa lahat sa opisinang iyon na ang respeto ay hindi dapat nakadepende sa accent.
Nagsimula ang meeting.
Hindi perpekto ang English ni Dario. May ilang salitang mabagal. May ilang pangungusap na hinahaluan niya ng Filipino. Pero bawat datos na inilatag niya ay malinaw. Bawat plano ay pinag-isipan. Bawat sagot ay may laman. At sa bawat minutong lumilipas, lalong lumiliit ang mga taong kanina ay tumawa, hindi dahil pinahiya sila ni Dario, kundi dahil mismong galing at dignidad niya ang nagpakita kung gaano sila naging mababaw.
Pagkatapos ng meeting, lumapit ang HR director sa kanya.
“Sir,” sabi nito, “we’ll take appropriate action.”
Tumango si Dario. “Turuan sila. Pero huwag lang parusahan. Siguraduhin ninyong maintindihan nila.”
“Bakit po?” tanong nito.
Tumingin si Dario sa glass wall, sa reflection ng sarili niyang mukha—may bakas pa ng luha, pero matatag na ang mata.
“Kasi kung humiliation ang sagot sa humiliation,” sabi niya, “wala tayong natutunan.”
At sa araw na iyon, sa isang opisina na puno ng salamin, ilaw, at mga taong bihasa sa corporate English, isang probinsyanong nauutal sa Ingles ang nagturo sa kanila ng pinakasimpleng wika sa lahat.
Respeto.
Kaya kung may kakilala kang pinagtawanan dahil sa accent, wika, pinag-aralan, o pinanggalingan, ibahagi ang post na ito sa iyong mga kaibigan at pamilya. Paalala ito na hindi kailangang maging fluent ang isang tao para maging magaling, at hindi kailangang maging perpekto ang salita para maging mahalaga ang boses.
MGA ARAL SA BUHAY
- Huwag gawing sukatan ng talino ang galing sa Ingles, dahil maraming magagaling na tao ang tahimik lang dahil hinusgahan na bago pa marinig.
- Ang accent, wika, o paraan ng pagsasalita ay hindi basehan ng halaga ng isang tao.
- Hindi porke bago ang isang tao ay may karapatan ka nang pagtawanan siya; lahat ng eksperto ay minsan ding nagsimula.
- Ang tunay na propesyonal ay marunong rumespeto kahit walang nakatinging boss o board member.
- Mas mabuting maging taong nauutal pero may puso, kaysa magaling magsalita pero walang respeto.
- Ang posisyon ay hindi dapat gamitin para gumanti, kundi para magturo ng tamang kultura.
- Ang respeto ang pinakasimpleng wika na dapat marunong ang lahat, saan mang opisina o lugar.
