“’Tay, wala nang gumagamit niyan. Itapon mo na lang.”
Iyon ang sabi ng isa sa mga batang technician habang nakatingin sa lumang radio receiver na binuksan ko sa ibabaw ng mesa.
Nagtawanan ang mga kasama niya.
Luma na talaga ang radio.
Kahoy ang casing, kupas ang mga knob, at kailangan pang dahan-dahang ikutin ang dial para makakuha ng malinaw na signal.
Pero para sa akin, hindi iyon basura.
Ako si Mang Ernesto, pitumpu’t isang taong gulang.
Mahigit apatnapung taon akong nag-ayos ng radyo, transistor, antenna, at iba’t ibang communication equipment sa maliit kong repair shop.
Noong araw na iyon, dinala ko ang lumang receiver sa workshop ng anak ng kaibigan ko dahil gusto kong palitan ang ilang sirang piyesa.
Habang inaayos ko ang antenna, may pumasok na dalawang rescuer.
Pinag-uusapan nila ang isang dalagang nawawala mula pa noong nakaraang gabi.
Dalawampu’t dalawang taong gulang.
Huling nakita sa isang liblib na bahagi ng bundok matapos masiraan ang sinasakyan nilang motorsiklo.
Hindi ko sana pakikinggan.
Pero habang iniikot ko ang dial, may dumaan na mahinang tunog sa pagitan ng static.
“…tulong…”
Napatigil ako.
Inilapit ko ang tenga ko sa speaker.
“Sandali.”
Nagtawanan na naman ang mga technician.
“May multo yata sa radyo ni Tatay.”
Pero ilang segundo lang ang lumipas, muli kong narinig ang parehong boses.
At ngayon, may sinabi itong isang pangalan.
“Michelle…”
Biglang nawala ang ngiti ko.
Iyon ang pangalan ng nawawalang dalaga.
“Pakiusap, tumahimik muna kayo,” sabi ko.
Inikot ko nang napakabagal ang tuner.
Lumakas ang static.
Humina.
Pagkatapos ay bumalik ang boses.
“…may malaking puno… bato… hindi ako makalakad…”
Tumayo ang isa sa mga rescuer.
“Sir, narinig n’yo rin?”
Tumango ang isa.
Biglang naging seryoso ang buong silid.
Lumapit sa akin ang rescue team leader.
“Anong frequency ’yan?”
Sinubukan naming tukuyin nang maayos ang signal.
Hindi iyon normal na commercial radio broadcast. Mahina at putol-putol ang transmission, pero parang nagmumula sa isang maliit na handheld radio.
Doon ko naalala ang balitang narinig ko kaninang umaga.
Ang kasama raw ni Michelle ay may dalang maliit na two-way radio para sa camping.
Nagkahiwalay sila nang madulas ang dalaga sa isang bahagi ng trail habang lumalakas ang ulan.
Nakita ang kasama niya kinabukasan, sugatan pero buhay.
Si Michelle lang ang hindi pa matagpuan.
“Baka siya ’yan,” sabi ko.
Agad na kumuha ng mapa ang rescue team.
Pero may problema.
Hindi sapat ang mahina niyang boses para malaman kung nasaan siya.
Kailangan naming malaman kung saan pinakamalakas ang signal.
Dinala namin ang radio malapit sa bintana.
Iniikot ko ang antenna.
Sa isang direksyon, halos nawawala ang boses.
Sa kabilang direksyon, bahagyang lumilinaw.
“Dito,” sabi ko.
Itinuro ko ang direksyong papunta sa hilagang bahagi ng bundok.
May isang rescuer na tumingin sa mapa.
“May lumang fire access trail doon.”
Nagtinginan silang lahat.
Ilang oras na raw nilang hinahanap si Michelle sa kabilang bahagi.
Hindi agad sila umalis.
Kailangan muna nilang kumpirmahin na hindi kami nakakarinig ng ibang tao.
Tinawagan nila ang command post.
Ipinaliwanag nila ang signal.
May isa pang rescue unit na nagdala ng portable communication equipment.
Habang hinihintay namin sila, nanatili akong nakaupo sa harap ng lumang radio.
Parang bumalik ako sa kabataan ko.
Noong wala pang cellphone, radyo ang isa sa pinakamahalagang paraan ng komunikasyon sa aming lugar.
Kapag may bagyo, radyo ang pinakikinggan namin.
Kapag may nawawalang bangka, radyo ang hinihintay namin.
Kapag may emergency sa bundok, kung minsan, isang mahinang signal lang ang pagitan ng buhay at kamatayan.
Dumating ang communication specialist.
Sinubukan niya ang mas modernong equipment.
Nakuha rin nila ang signal.
“Confirmed,” sabi niya. “May weak transmission.”
Tinawag niya ang nawawalang babae.
“Michelle, kung naririnig mo kami, magsalita ka.”
Static.
Walang sagot.
Makalipas ang halos sampung segundo—
“…naririnig… mahina…”
Napahawak sa bibig ang isa sa mga rescuer.
“Michelle, huwag kang matakot. Hinahanap ka na namin. May nakikita ka bang landmark?”
Matagal bago sumagot.
“…sirang kubo… malaking punong balete… may ilog sa ibaba…”
Agad nilang itinuro sa mapa ang isang lumang abandoned forestry shelter.
“May balete malapit doon,” sabi ng isang lokal na volunteer.
“Pero bakit hindi siya nakita ng search team?”
“May bangin sa likod.”
Tumayo ang team leader.
“Prepare Team Two. Dalhin ang ropes at medical kit.”
Sa loob ng ilang minuto, umalis ang rescue vehicles.
At ang radyo na kanina lang pinagtatawanan nilang basura ay inilagay sa gitna ng command table.
Hindi ako sumama sa bundok.
Matanda na ako.
Hindi na kakayanin ng mga tuhod ko ang trail.
Pero nanatili ako sa station habang patuloy naming sinusubukang kausapin si Michelle.
Mahina na ang boses niya.
“Masakit ang paa ko.”
“May dugo ba?”
“Wala na… pero namamaga.”
“May tubig ka pa?”
“Kaunti.”
Sinabihan siyang huwag nang gumalaw kung ligtas ang kinalalagyan niya.
Habang naghihintay kami, napansin kong nanginginig ang kamay ko.
Hindi ko kilala si Michelle.
Pero kapag naririnig mong humihingi ng tulong ang isang tao at wala kang magawa kundi hintayin ang mga rescuers, parang kapamilya mo na rin siya.
Makalipas ang mahigit isang oras, may pumasok na mensahe sa radio ng command post.
“Visual on possible subject.”
Tumayo kaming lahat.
“Repeat.”
“Possible subject located near ravine, approximately two hundred meters below old forestry shelter.”
Napapikit ako.
Ilang sandali pa—
“Confirmed. Female, conscious. Leg injury. Preparing extraction.”
May pumalakpak.
May napasigaw.
Ako naman, tahimik lang na napaupo.
Hindi ko namalayang umiiyak na pala ako.
Makalipas ang halos dalawang oras, bumalik ang rescue team.
Nasa stretcher si Michelle.
Maputla.
Putik ang damit.
Pero gising siya.
Nang dumaan siya sa harap namin, nakita niya ang lumang radio sa mesa.
“’Yan po ba…”
Tumango ang rescuer.
“’Yan ang unang nakarinig sa ’yo.”
Napatingin siya sa akin.
“Salamat po.”
Umiling ako.
“Hindi ako ang nagligtas sa iyo, hija. Sila.”
Pero ngumiti siya.
“Kung hindi n’yo po pinakinggan…”
Hindi niya natapos ang sinabi.
Hindi na rin kailangan.
Kinabukasan, bumalik ako sa workshop.
Nandoon pa rin ang mga technician na unang nagtawanan sa akin.
Tahimik sila nang makita ako.
Yung isa ang unang lumapit.
“Sorry po, Mang Ernesto.”
“Bakit?”
“Pinagtawanan po namin kayo.”
Ngumiti ako.
“Bata pa kayo. Normal lang na mas gusto n’yo ang bago.”
Tinapik ko ang lumang radio.
“Pero tandaan n’yo, hindi lahat ng luma ay wala nang silbi.”
Umupo sila sa paligid ko habang ipinapakita ko kung paano gumagana ang analog tuning at bakit minsan ay nakakahuli ito ng mahihinang signal depende sa equipment at antenna.
Hindi ko sinabi sa kanila na mas magaling ang luma kaysa bago.
Hindi naman totoo iyon.
Ang modernong kagamitan ng rescue team ang tumulong para makumpirma at masundan ang signal.
Pero kung may isang bagay na itinuro sa amin ng araw na iyon, ito iyon:
Walang kagamitan ang kapaki-pakinabang kung walang taong marunong makinig.
Minsan, ang pinakamahalagang tunog ay hindi ang pinakamalakas.
Minsan, halos natatabunan ito ng static.
At minsan, kailangan mo lamang huminto sa pagtawa nang ilang segundo para marinig ang isang taong desperadong humihingi ng tulong.
Ilang linggo pagkatapos noon, dumalaw si Michelle sa repair shop.
May tungkod pa siya, pero nakakalakad na.
May dala siyang maliit na kahon.
Sa loob ay bagong headphones.
“Para mas malinaw n’yo raw pong marinig ang susunod na signal,” biro niya.
Natawa ako.
Pero bago siya umalis, niyakap niya ako.
Doon ko naisip na marahil hindi pala nasusukat ang halaga ng isang bagay sa edad nito.
Minsan, ang tunay na halaga nito ay makikita lamang kapag dumating ang araw na kailangan na kailangan ito ng isang tao.
MGA ARAL SA BUHAY
1. Huwag agad maliitin ang isang bagay dahil luma na ito. May mga lumang kagamitan na maaari pa ring magkaroon ng silbi, lalo na kapag nasa kamay ng taong nakakaalam kung paano ito gamitin.
2. Hindi lahat ng mahinang boses ay dapat balewalain. Minsan, ang halos hindi marinig na paghingi ng tulong ang pinakamahalagang mensaheng kailangan nating pansinin.
3. Ang karanasan ng matatanda ay may halaga. Maaaring hindi sila pamilyar sa lahat ng bagong teknolohiya, pero may kaalaman silang nabuo sa maraming taon ng aktuwal na karanasan.
4. Hindi kailangang pagpilian ang luma at bago. Mas malaki ang nagagawa kapag pinagsama ang karanasan ng tao at modernong teknolohiya.
5. Bago pagtawanan ang isang tao o ang bagay na pinahahalagahan niya, alamin muna ang kuwento. Ang bagay na walang halaga sa paningin mo ay maaaring maging dahilan upang may makauwi nang buhay sa kanyang pamilya.
Kung naantig ka sa kuwentong ito, ibahagi ang post na ito sa iyong mga kaibigan at pamilya. Baka may isang taong kailangang mapaalalahanan na huwag basta maliitin ang matatanda, lumang kagamitan, o mahihinang boses—dahil kung minsan, doon nagmumula ang impormasyong maaaring magligtas ng isang buhay.
