“Paolo, buksan mo na ang WiFi! Isang oras na tayong delayed!”
Iyon ang sigaw sa akin ng operations manager habang nakaupo ako sa harap ng tatlong monitor sa maliit naming server room.
Sa labas, halos limampung empleyado ang naghihintay. May importanteng presentation kami para sa mga bisita mula sa head office, at dahil nagkaproblema ang guest network, gusto ng management na pansamantalang ibigay ko na lamang sa lahat ang password ng internal WiFi.
Simple sana.
Isang click lang.
Pero hindi ko ginawa.
Ako si Paolo, dalawampu’t walong taong gulang, at tatlong taon na akong junior network administrator sa kompanya. Hindi ako manager. Wala akong sariling opisina. At madalas, kapag maayos ang internet, parang wala rin akong trabaho sa paningin ng iba.
Pero noong umagang iyon, may nakita akong kakaiba sa dashboard.
May isang device na patuloy na nagpapadala ng napakaraming data kahit wala pang nagsisimula sa meeting.
Wala iyon sa listahan ng company computers.
Wala rin sa registered phones.
At higit sa lahat, nakakonekta ito sa isang bahagi ng network na dapat mga opisyal na kagamitan lang ang nakakapasok.
“Sir,” sabi ko, “may kailangan lang po akong i-check bago natin buksan.”
Napailing ang manager.
“Problemahin mo mamaya. WiFi lang iyan.”
Pero sa screen ko, patuloy ang pagtaas ng traffic.
At sa loob-loob ko, alam kong hindi lang “WiFi” ang problema namin.
Dalawang araw bago iyon, may napansin na akong kakaibang activity tuwing gabi.
May maliit na dami ng data na lumalabas mula sa network bandang alas-dos hanggang alas-tres ng madaling-araw. Hindi sapat para mapansin agad, pero kakaiba dahil sarado na ang opisina sa ganoong oras.
Akala ko noong una automated backup lang.
Tinignan ko ang schedule.
Hindi tugma.
Tinignan ko ang inventory.
May isang identifier na hindi ko makilala.
Ipinagbigay-alam ko iyon sa supervisor ko, pero sinabi niyang baka bagong equipment lang ng vendor.
“Busy tayo sa audit,” sabi niya. “Kapag wala namang system na bumabagsak, balikan natin pagkatapos.”
Kaya isinulat ko lang ang oras at device identifier sa notebook ko.
Kinabukasan, naroon ulit.
At ngayong may malaking event sa opisina, mas lumakas ang traffic.
Kaya nang sabihin ng operations manager na buksan ko ang internal network para sa lahat ng bisita, kinabahan ako.
Kapag ginawa ko iyon, mas magiging mahirap malaman kung aling device ang lehitimo at alin ang hindi.
“Paolo!” sigaw niya ulit. “Naririnig mo ba ako?”
“Opo, Sir.”
“Then open it.”
Huminga ako nang malalim.
“Sir, baka puwedeng limang minuto lang.”
“Limang minuto? May mga executive sa labas!”
May ilang empleyado nang nakasilip sa pinto.
Ramdam kong lahat sila ay naiirita sa akin.
Pero pinili kong tumingin ulit sa monitor.
At doon ko napansin na ang kahina-hinalang device ay hindi gumagalaw sa network.
Parang matagal na itong nasa loob ng building.
Tinawag ko ang security officer at ipinakita ang identifier.
“May ganitong equipment ba tayong ipinakabit nitong nakaraang buwan?” tanong ko.
Umiling siya.
“Wala akong alam.”
Lumapit din ang IT manager namin na si Sir Dennis.
“Anong nangyayari?”
Ipinaliwanag ko ang nakikita ko.
Hindi siya agad naniwala.
“Baka printer.”
“Sir, wala pong printer na ganitong profile.”
“Camera?”
“Registered po lahat ng cameras.”
Tahimik siya sandali.
Pagkatapos ay sinabi niyang tingnan namin kung saan sa building huling nakita ang connection.
Hindi eksakto ang lokasyon, pero lumalabas na malapit iyon sa conference room at storage area.
Sumama ang dalawang security personnel.
Halos dalawampung minuto silang naghanap.
Pagbalik nila, may hawak silang maliit na itim na kahon na may ilaw sa gilid.
“Nasa likod ng lumang cabinet,” sabi ng guard. “Nakakabit sa power outlet. Hindi namin alam kung kanino.”
Biglang natahimik ang server room.
Tiningnan iyon ni Sir Dennis.
“Hindi atin ito.”
Parang nanlamig ang buong katawan ko.
Hindi ko alam kung ano mismo ang ginagawa ng device, kaya hindi namin ito agad ginalaw o binuksan. Pinatawag namin ang information security team mula sa head office.
Samantala, pinatigil muna ang paggamit ng ilang bahagi ng network.
Galit ang operations manager.
“Dahil sa isang maliit na kahon, pahihintayin natin lahat?”
Pero ilang minuto lang ang lumipas, may tumawag mula sa head office.
“Do not reconnect that device,” sabi ng security specialist. “Preserve everything.”
Doon ko naisip na baka mas malaki ang problema kaysa sa inaakala namin.
Pagdating ng security team, sinuri nila ang network logs at mga device records.
Hindi nila agad sinabi ang buong detalye sa amin.
Pero malinaw ang isang bagay.
Ang maliit na device ay matagal nang nakakonekta.
At ilang beses itong nagkaroon ng access sa folders na ginagamit para sa confidential reports, supplier bids, at internal financial documents.
“Gaano na katagal?” tanong ng general manager.
“Posibleng ilang linggo,” sagot ng specialist.
Napatingin sa akin ang operations manager na kanina lang ay sumisigaw.
“Paano nakapasok iyan?”
Doon nagsimula ang mas malalim na imbestigasyon.
Binalikan ang CCTV.
Sinuri ang visitor logs.
At may isang pangalan na paulit-ulit lumabas.
Isang subcontractor na ilang beses nang pumapasok para sa maintenance work.
Pero ang nakakagulat, hindi pala siya pumupunta lamang kapag may repair request.
May dalawang pagkakataong pumasok siya sa storage area kahit walang nakatalang trabaho.
May mas nakakagulat pa.
Sa isang CCTV recording, makikita siyang lumalabas mula sa conference room, dala ang maliit na bag na kapareho ng sukat ng device.
Hindi iyon sapat para agad siyang sisihin, kaya ipinasa ang lahat sa tamang internal investigators at awtoridad.
Pero nang i-check pa ang access records, lumabas na gumamit siya ng temporary credentials na dapat matagal nang expired.
May nag-renew pala nito nang hindi dumaan sa tamang proseso.
At doon nabunyag ang isa pang problema.
May empleyadong nagbigay sa kanya ng access dahil “kilala naman daw.”
Tahimik ang buong meeting room.
Ang maliit na shortcut na ginawa para mapadali ang trabaho ang siya palang nagbukas ng pinto sa malaking panganib.
Makalipas ang ilang araw, nalaman naming may ilang confidential files na posibleng nakopya. Buti na lamang at maagang nakita ang kahina-hinalang traffic kaya agad na napigil ang mas malaking pagkawala ng impormasyon.
Hindi ko na nalaman ang buong resulta ng legal investigation dahil hindi na iyon sakop ng trabaho ko.
Pero may isang bagay akong hindi makakalimutan.
Tinawag ako ng general manager sa opisina.
Akala ko papagalitan ako dahil sa delay noong araw ng presentation.
Sa halip, tumayo siya at inabot ang kamay niya.
“Paolo,” sabi niya, “kung binuksan mo agad ang WiFi noong pinilit ka namin, baka natabunan ang traffic na nakita mo.”
Napayuko ako.
“Ginagawa ko lang po ang trabaho ko.”
“Exactly,” sagot niya. “At minsan, ang paggawa ng trabaho nang tama ay nangangahulugang marunong kang magsabi ng ‘hindi muna.’”
Sa labas ng opisina, naghihintay ang operations manager.
Lumapit siya sa akin.
“Pasensya na sa pagsigaw ko,” sabi niya. “Akala ko pinapahirapan mo lang ang simpleng problema.”
Ngumiti ako.
“Ayos lang po, Sir.”
Umiling siya.
“Hindi. Mali ako. Akala ko kapag gumagana ang internet, okay na lahat.”
Doon ko napagtanto kung gaano kadaling maliitin ang mga panganib na hindi natin nakikita.
Walang usok.
Walang sirena.
Walang taong tumatakbo.
Isang maliit na ilaw lang sa isang kahon.
At ilang kakaibang linya lamang sa monitor.
Pero kung hindi iyon napansin, maaaring malaking pinsala ang naiwan.
Mula noon, nagbago ang sistema namin.
Hindi na basta ibinibigay ang internal WiFi password.
Mas mahigpit na ang visitor access.
Lahat ng temporary credentials ay may malinaw na expiration.
At anumang hindi kilalang device ay kailangang maimbestigahan bago payagang manatili sa network.
Pero ang pinakamalaking pagbabago ay hindi sa technology.
Nasa ugali ng mga tao.
Dati, kapag may IT staff na nagsasabing “sandali lang, kailangan nating i-check,” ang madalas na sagot ay, “Bilis-bilisan mo.”
Ngayon, nakikinig muna sila.
At ako?
Nasa parehong maliit na server room pa rin ako.
Pareho pa rin ang mesa.
Pareho pa rin ang tatlong monitor.
Pero tuwing nakakakita ako ng simpleng alert sa screen, hindi ko na iniisip na baka wala lang iyon.
Dahil natutuhan ko na minsan, ang pinakamalaking panganib ay hindi iyong maingay.
Ito iyong tahimik na nakakonekta.
Iyong walang nakakapansin.
Iyong pinapayagang manatili dahil lahat ay nagmamadali.
At kung minsan, ang taong sinisigawan dahil ayaw niyang magmadali ang siya palang pumipigil para hindi tuluyang mabuksan ang pintuan sa isang bagay na hindi dapat nakapasok.
MGA ARAL SA BUHAY
1. Hindi lahat ng pagkaantala ay pagiging mabagal. Minsan, kailangan nating huminto sandali para siguraduhing ligtas at tama ang susunod nating hakbang.
2. Huwag maliitin ang maliit na detalye. Ang simpleng kakaibang traffic, hindi kilalang device, o maliit na pagbabago ay maaaring maging babala ng mas malaking problema.
3. Ang convenience ay hindi dapat laging inuuna kaysa seguridad. Ang mga shortcut na ginagawa natin ngayon ay maaaring maging pintuan ng problema sa hinaharap.
4. Mahalaga ang tapang na magsabi ng “hindi muna” kapag alam mong may kailangang suriin. Hindi kailangang pinakamataas ang posisyon mo para makagawa ng desisyong makakaprotekta sa maraming tao.
Kung naantig ka sa kuwentong ito, IBAHAGI ANG POST NA ITO SA IYONG MGA KAIBIGAN AT PAMILYA. Baka makatulong itong ipaalala sa isang tao na hindi lahat ng babala ay dapat balewalain at hindi lahat ng taong humihingi ng kaunting oras ay nagpapabagal lamang. Minsan, ang ilang minutong pag-iingat ang pumipigil sa problemang maaaring pagsisihan nang matagal.
