“Buksan mo ang bodega, Ernesto! Huwag kang magmatigas!”
Iyon ang sigaw sa akin sa harap ng barangay hall habang nakatayo ako sa tapat ng malaking bakal na pinto ng bodega. Sa likod ko, may mga kahon ng relief goods na ilang araw nang hindi naipapamahagi. Sa harap ko naman, may mga barangay worker, ilang residente, at dalawang opisyal na halatang galit na galit dahil ayaw kong ibigay ang susi.
“May utos na ilabas ang supplies ngayon,” sabi ng isa.
“Hindi ko po bubuksan hangga’t walang inventory,” sagot ko.
“Inventory? Alam naman nating lahat kung ano ang laman niyan!”
Umiling ako.
“Hindi po lahat.”
Doon siya lalo nainis.
“Anong ibig mong sabihin?”
Hindi ako sumagot agad. Mahigpit kong hinawakan ang susi sa bulsa ko.
Ako ang caretaker ng bodega. Ako rin ang huling taong nagsara nito dalawang gabi bago may dumating na bagong delivery.
Pero nang bumalik ako kinabukasan, may mga kahong hindi ko na maalala na nasa loob.
May mga sako ring nakasalansan sa likod na wala sa logbook ko.
At ang mas nakapagtaka, may bahagi ng dingding na dati’y walang harang pero ngayo’y natatakpan ng malalaking kahon.
Kaya kahit pagsigawan nila ako, hindi ko bubuksan ang bodega nang walang saksi.
Dahil may pakiramdam akong may itinago roon.
Ako si Ernesto, limampu’t tatlong taong gulang. Sampung taon na akong utility worker at caretaker sa barangay hall. Hindi mataas ang posisyon ko. Hindi ako opisyal. Hindi rin ako sanay magsalita sa harap ng maraming tao.
Trabaho ko lang ang maglinis, magbukas at magsara ng opisina, magbantay sa gamit, at mag-record ng pumapasok at lumalabas sa bodega.
Kapag may bagyo, baha, o sunog, doon nilalagay ang bigas, noodles, de-lata, bottled water, hygiene kits, kumot, at iba pang relief supplies.
Simple lang ang sistema ko.
Bawat delivery, may petsa.
Bawat kahon, may bilang.
Bawat inilalabas, may pirma.
Hindi ako nagtapos ng accounting, pero ayaw kong may nawawalang gamit na ipinagkatiwala sa akin.
Isang Lunes ng gabi, may dumating na truck ng supplies. Halos alas-diyes na noon. Nandoon ako at dalawang barangay worker.
Tinulungan namin silang magbaba.
Ayon sa delivery receipt, may limampung sako ng bigas, isang daang kahon ng canned goods, at ilang hygiene packs.
Binilang ko isa-isa.
Tama naman.
Isinara ko ang bodega at umuwi.
Pero kinaumagahan, napansin kong may bagong padlock sa isang maliit na side door na hindi naman ginagamit.
“Bakit may bagong kandado?” tanong ko.
Sabi ng isang opisyal, “Wala lang. Para mas secure.”
Hindi ko na pinansin noon.
Hanggang sa nagsimula ang mga kakaibang utos.
Makalipas ang dalawang araw, may listahan ng mga pamilyang bibigyan daw ng ayuda.
Nagulat ako dahil kakaunti ang pangalan.
“Sir, marami pa pong evacuation families sa Sitio Riverside,” sabi ko.
“May susunod pang batch,” sagot sa akin.
Pero kinagabihan, may dumating na maliit na van.
Hindi barangay vehicle.
May apat na lalaking bumaba.
Pinabuksan nila sa akin ang bodega.
“Sino po sila?” tanong ko.
“Authorized sila.”
“May release form po ba?”
Nainis ang barangay worker.
“Ernesto, buksan mo na lang.”
Hindi ko binuksan.
Sinabi kong kailangan ko ng pirma.
Makalipas ang ilang minuto, umalis ang van.
Kinabukasan, pinatawag ako.
“Napakahirap mong kausap,” sabi sa akin. “Caretaker ka lang. Huwag kang umasta na ikaw ang may-ari ng bodega.”
Napahiya ako.
Pero mas natakot ako nang makita kong may entries sa logbook na hindi sulat-kamay ko.
May nakalagay na dalawampung kahon na “released.”
Wala akong inilabas.
Kaya gumawa ako ng sarili kong maliit na notebook.
Isinulat ko ang totoong bilang na natatandaan ko.
Noong sumunod na gabi, sinilip ko ang loob ng bodega bago magsara.
Doon ko napansin ang likod na bahagi.
May mga kahong nakaharang sa lumang storage room.
Nang ilawan ko, nakita kong may sako ng bigas, bottled water, at relief packs sa loob.
Pero wala iyon sa official inventory na ipinapakita sa mga tao.
Doon ko naisip:
Bakit itinatago ang supplies na para sana sa mga pamilya?
Kinabukasan, dumami ang mga residenteng nagtatanong kung bakit wala pa silang natatanggap.
May isang matandang babae na lumapit sa akin.
“Ernesto, kahit bigas lang sana. Tatlong araw nang noodles ang kinakain ng mga apo ko.”
Hindi ko alam ang isasagot.
Alam kong may laman ang bodega.
Pero hindi ako ang may kapangyarihang mamahagi.
Nang araw ding iyon, inutusan akong buksan ang bodega at ilabas ang ilang kahon.
“Ano pong release document?”
“Wala nang maraming tanong.”
Tumanggi ako.
Doon ako sinigawan sa harap ng lahat.
“Kung ayaw mong sumunod, ibigay mo ang susi!”
Hindi ko ibinigay.
“Kapag binuksan ko po ngayon at may mawala, ako rin ang sisisihin ninyo.”
May mga taong nagbulungan.
May iba pang nagsabing maarte raw ako.
May nagsabi pang baka ako mismo ang may tinatago.
Masakit iyon.
Sampung taon akong tahimik na nagtrabaho. Hindi ako kailanman kumuha kahit isang lata ng sardinas.
Pero dahil ayaw kong sumunod nang walang dokumento, ako pa ang naging masama.
Maya-maya, may dumating na puting sasakyan sa barangay hall.
Bumaba ang dalawang babae at isang lalaki na may dalang folders.
Nagpakilala sila bilang audit team na magsasagawa ng spot inspection sa barangay supplies at disaster assistance records.
Biglang nagbago ang mukha ng mga taong sumisigaw sa akin.
“Sir,” sabi ng auditor, “kailangan naming makita ang bodega, inventory log, delivery receipts, at release records.”
Tahimik akong kumuha ng susi.
Pero bago ko binuksan ang pinto, sinabi ko:
“Ma’am, gusto ko pong kayo mismo ang makakita ng lahat.”
Pagkabukas ng bodega, nagsimulang magbilang ang audit team.
Isa-isang binuksan ang records.
Isa-isang kinumpara ang bilang sa aktuwal na supplies.
Hindi nagtagal, napakunot-noo ang auditor.
“May discrepancy.”
Tahimik ang lahat.
“Sa logbook, dalawampung kahon ang released. Pero narito pa ang karamihan.”
Tumingin siya sa akin.
“Kanino ang sulat na ito?”
“Hindi po akin.”
Kinuha niya ang ibang documents.
“May receiving signatures din na magkakapareho ang handwriting.”
Lalong natahimik ang paligid.
Pagkatapos, napansin ng auditor ang mga kahong nakaharang sa likod.
“Ano ang nasa likod nito?”
Walang sumagot.
Inutusan niyang ilipat ang mga kahon.
Doon nakita ang maliit na storage room.
Nang mabuksan iyon, halos mapaatras ang lahat.
May mga sako ng bigas.
May mga kahon ng de-lata.
May hygiene kits.
May bottled water.
May mga kumot.
Lahat maayos pang nakabalot.
“Bakit hindi kasama sa inventory ang mga ito?” tanong ng auditor.
Walang makasagot.
Lumapit ako at inilabas ang maliit kong notebook.
“Ma’am, ito po ang personal kong record. Napansin ko pong may mga gamit na hindi tugma sa logbook.”
Kinuha niya iyon at isa-isang ikinumpara.
Maraming bilang ang eksaktong tumugma.
“Bakit hindi mo agad nireport?” tanong niya.
“Hindi ko po alam kung kanino ako lalapit. Kaya hindi ko na lang binuksan ang bodega nang walang witness.”
Doon ko unang narinig ang auditor na nagsabi:
“Tama ang ginawa mong mag-ingat.”
At sa unang pagkakataon matapos akong sigawan, hindi ko naramdaman na maliit lang akong caretaker.
Ipinasuspinde muna ang paglabas ng supplies habang iniimbestigahan ang records. Kinunan ng larawan ang lahat ng kahon, sako, at dokumento. Pinagpaliwanag ang mga taong may pirma sa release forms.
Hindi ko alam kung sino ang mapapatunayang may kasalanan. Hindi ko rin gustong magbintang nang wala pang resulta.
Pero isang bagay ang malinaw:
May relief supplies na nakatago at hindi agad naipamahagi sa mga pamilyang nangangailangan.
Nang kumalat ang balita sa barangay, lumapit sa akin ang matandang babaeng humingi ng bigas.
“Salamat, Ernesto,” sabi niya.
Umiling ako.
“Wala po akong ginawa kundi bantayan ang ipinagkatiwala sa akin.”
Makalipas ang ilang araw, nagsimula ang maayos na distribution sa presensya ng mga authorized personnel at may kumpletong listahan at documentation.
Nakita kong may bitbit nang bigas ang matandang babae.
May mga nanay na may hygiene kits.
May mga batang may dalang bottled water at pagkain.
Habang pinapanood ko sila, saka ko naintindihan kung bakit mahalaga ang isang maliit na bagay tulad ng tamang pirma, tamang bilang, at tamang record.
Dahil sa likod ng bawat kahon ay may pamilyang naghihintay.
Sa likod ng bawat sako ng bigas ay may batang maaaring gutom.
At kapag pinabayaan mong maging “okay lang” ang maling record, hindi papel ang nawawala.
Pagkain iyon.
Tulong iyon.
Pag-asa iyon.
Makalipas ang isang buwan, inayos ang sistema sa bodega. Nagkaroon ng dalawang taong kailangang present sa bawat pagbukas. May updated inventory board. May duplicate copies ng release forms. At bawat distribution ay may malinaw na record.
Ako pa rin ang caretaker.
Pareho pa rin ang trabaho ko.
Nagwawalis pa rin ako.
Nagbubuhat pa rin ako ng kahon.
Ako pa rin ang unang dumarating minsan at huling umuuwi.
Pero may nagbago sa akin.
Dati, kapag sinigawan ako ng taong mas mataas ang posisyon, iniisip kong baka dapat na lang akong manahimik.
Ngayon alam ko nang hindi lahat ng pagsunod ay tama.
May mga pagkakataong ang pagtanggi mong sumunod agad ay hindi pagiging pasaway.
Minsan, iyon ang paraan para maprotektahan ang bagay na para sa lahat.
Hindi ako naging bayani.
Wala akong medalya.
Wala rin akong malaking posisyon.
May susi lang ako ng bodega at maliit na notebook na puno ng bilang.
Pero nang dumating ang araw na kailangang may magsabi ng “sandali, tingnan muna natin,” iyon lang pala ang kailangan para hindi tuluyang mawala ang mga tulong na para sana sa mga pamilyang naghihintay.
MGA ARAL SA BUHAY
- Ang pagiging tapat sa maliit na tungkulin ay maaaring makaprotekta sa maraming tao. Hindi kailangan ng mataas na posisyon para gawin ang tama.
- Sa mga supply, ayuda, at ari-ariang para sa publiko, mahalaga ang malinaw na inventory, dokumentasyon, at accountability. Ang bawat nawawalang item ay maaaring tulong na hindi nakakarating sa nangangailangan.
- Huwag agad husgahan ang taong tumatangging sumunod. Minsan, ang kanyang pag-iingat ang siyang pumipigil sa mas malaking problema.
Kung naniniwala kang mahalagang bantayan ang tulong na para sa mga pamilyang tunay na nangangailangan, ibahagi ang post na ito sa iyong mga kaibigan at pamilya. Baka magsilbi itong paalala na kahit simpleng pagiging maingat, tapat, at matapang magsalita ay maaaring makagawa ng malaking pagkakaiba.
