“Huwag mong sabihing iyan lang ang dala mo?”
Iyon ang unang narinig ko nang ilabas ko mula sa lumang supot ang maliit na signal mirror na iniwan sa akin ni Lolo. Napuno ng tawanan ang makeshift command post sa paanan ng bundok.
Ako si Nico, labinlimang taong gulang, anak ng isang magsasaka sa Barangay San Roque. Tatlong araw nang nawawala sa kabundukan ang pamilyang Villanueva—mag-asawang sina Mang Arturo at Aling Liza, kasama ang dalawa nilang anak. Maraming volunteers, rescuers, at mountaineers ang naghahanap sa kanila, pero malawak ang gubat at halos walang signal sa itaas.
May dala ang iba ng drones, GPS, radios, at mamahaling binoculars.
Ako?
Isang gasgas na salamin na kasya sa palad.
“Baka panghilamos mo lang ’yan,” biro ng isang lalaking volunteer.
Tumawa ang ilan.
Gusto kong itago agad ang salamin. Pero naalala ko si Lolo, dating forest guide, na paulit-ulit nagsasabing, “Kapag walang radyo at walang signal, ang araw mismo ang maaari mong gawing mensahero.”
Hindi ko alam kung may maniniwala sa akin. Ang alam ko lang, bago mawala ang pamilyang iyon, nakita ko silang dumaan sa lumang trail na matagal nang hindi ginagamit.
At may dahilan kung bakit ayaw kong basta umuwi noong umagang iyon.
Bago nagsimula ang search operation, sinabi ko sa team leader na baka napunta ang pamilya sa hilagang bahagi ng bundok. May footpath doon na hindi na lumilitaw sa bagong tourist maps.
“Sigurado ka ba?” tanong niya.
Tumango ako. Bata pa ako pero ilang beses akong isinama ni Lolo roon bago siya namatay.
Hindi madaling daanan ang lugar. Matarik ang lupa, maraming kawayan, at may bahagi ng trail na natabunan ng landslide noong nakaraang tag-ulan.
Pinayagan nila akong sumama sa isang grupo, pero halata kong hindi ako sineseryoso ng ilan.
Habang naglalakad, naririnig ko ang mga bulong sa likod.
“Bata lang.”
“Baka tayo pa ang maligaw dahil sa kanya.”
“Sayang oras.”
Hindi ako sumagot.
Pagdating namin sa isang sapa, may nakita akong piraso ng asul na tela na nakasabit sa matinik na halaman. Naalala kong asul ang jacket ng batang lalaki sa nawawalang pamilya.
Ipinakita ko iyon sa rescuer.
Biglang nawala ang ngiti niya.
Sinundan namin ang direksiyon ng sapa. Doon kami nakakita ng bakas ng sapatos, sirang sanga, at isang plastik na bote.
May dumaan nga roon.
Pero nang lumalim ang hapon, nagsimulang kumapal ang ulap.
Humina ang radyo.
At saka namin narinig ang malayong sigaw mula sa kabilang bangin.
“Tulong!”
Mahina iyon, halos nilalamon ng hangin, pero narinig ko.
Tumakbo kami sa gilid ng bangin. Doon, may maliit na clearing sa gitna ng mga puno. Masyadong malayo para tawirin, at wala kaming maayos na daan pababa.
Sumigaw ang rescuers.
May sumagot.
Buhay sila.
Pero may problema.
Nasugatan si Mang Arturo sa paa at hindi na makalakad. Nilalagnat naman ang bunsong anak. Wala na silang pagkain at kaunti na lang ang tubig.
Tinawagan ng team leader ang base gamit ang radyo, pero putol-putol ang signal.
“Kailangan natin ng aerial extraction,” sabi niya. “Hindi sila makakalabas dito nang mabilis.”
Makalipas ang halos isang oras, narinig namin ang tunog ng helicopter sa malayo.
Lahat kami napatingala.
Pero makapal ang ulap at halos natatakpan ng mga puno ang clearing. Umikot ang helicopter minsan, saka lumayo.
“Hindi nila tayo nakikita!” sigaw ng isang rescuer.
Naglabas sila ng matingkad na tela. May nagsindi ng smoke signal, pero mabilis itong tinangay ng hangin.
Doon ko naalala ang nasa bulsa ko.
Ang signal mirror.
Kinuha ko iyon.
“Kuya,” sabi ko sa rescuer, “kapag lumabas ulit ang araw, puwede nating subukang tamaan ng liwanag ang helicopter.”
Napatingin siya sa basag-basag na salamin.
Hindi na siya tumawa.
“Subukan mo.”
Lumipas ang ilang minuto na parang oras.
Pumailanlang ulit ang helicopter sa likod ng bundok, pero natatakpan pa rin ng ulap ang araw.
Nakatingin ako sa langit habang mahigpit na hawak ang salamin. Naalala ko kung paano ako tinuruan ni Lolo. Itutok ang repleksiyon sa kamay, hanapin ang target, saka dahan-dahang igalaw hanggang tumama ang liwanag.
Biglang bumuka ang ulap.
Isang matinding sinag ng araw ang tumama sa salamin.
“Ngayon!” sigaw ng rescuer.
Itinaas ko ang mirror. Nanginginig ang kamay ko. Una, tumama ang liwanag sa mga puno. Sumunod, sa bato. Pagkatapos ay dumaan ito sa direksiyon ng helicopter.
Minsan.
Dalawang beses.
Tatlong beses.
Wala akong alam kung nakita nila.
Hanggang sa biglang kumabig ang helicopter at bumalik sa direksiyon namin.
“Napansin nila!” sigaw ng team leader.
Parang sabay-sabay kaming napasigaw sa tuwa.
Ipinagpatuloy ko ang pag-flash ng liwanag habang umiikot ang helicopter. Maya-maya, nakahanap ang piloto ng mas malinaw na approach sa kabilang bahagi ng ridge.
Dahil hindi makalapag, nagbaba sila ng rescue team gamit ang winch.
Isa-isang isinakay ang pamilya.
Nang iangat ang bunsong bata, kumaway siya sa amin.
Doon lang ako nakahinga nang maluwag.
At saka ko napansin na tahimik ang mga taong kanina’y tumatawa sa akin.
Pagbalik namin sa base camp, sinalubong kami ng palakpakan.
Maraming tao ang naghanap, naglakad, nagdala ng gamot, nag-coordinate ng helicopter, at nagbantay sa trails. Pero lumapit sa akin ang volunteer na unang nang-asar sa salamin ko.
“Pasensya na, iho,” sabi niya. “Akala ko laruan lang iyan.”
Tiningnan ko ang lumang mirror. Gasgas, may bitak sa isang gilid, at halos wala nang pintura ang likod.
“Pamana po ni Lolo,” sagot ko.
Kinagabihan, dumating ang balita mula sa ospital. Stable na ang pamilya. Kailangan lang gamutin ang sugat ni Mang Arturo at dehydration ng mga bata.
Ilang araw pa, dumalaw sila sa amin.
Lumapit sa akin ang bunsong anak nilang si Mia at iniabot ang isang papel. Drawing iyon ng bundok, helicopter, at maliit na parisukat na may sinag.
“Salamin mo po,” sabi niya.
Hindi ko napigilang ngumiti.
Naunawaan ko kung bakit ayaw itapon ni Lolo iyon.
Hindi dahil mahalaga ang salamin.
Kundi dahil mahalaga ang kaalamang kasama nito.
Mabilis tayong humanga sa bago at mamahaling kagamitan. Pero may mga simpleng kasangkapan at lumang kaalaman na maaaring maging mahalaga kapag dumating ang tamang sandali.
At minsan, ang bagay na pinagtatawanan ng lahat ang siyang magiging dahilan para may makauwi sa kanilang pamilya.
MGA ARAL SA BUHAY
- Huwag agad maliitin ang isang tao o bagay dahil lamang mukhang simple, luma, o walang halaga. Hindi natin alam kung kailan magiging mahalaga ang kaalamang dala nito.
- Ang karanasan at karunungang ipinapasa ng matatanda ay maaaring hindi moderno, ngunit marami rito ang nabuo mula sa tunay na karanasan at maaaring makatulong sa oras ng panganib.
- Hindi sukatan ng halaga ang presyo ng isang kagamitan. Minsan, ang pinakasimpleng bagay ang nagiging pinakamahalaga kapag alam natin kung paano ito gamitin.
- Sa panahon ng sakuna, walang maliit na kontribusyon. Ang tagumpay ng isang rescue operation ay bunga ng pagtutulungan ng maraming taong may magkakaibang kakayahan.
- Huwag hayaang pigilan ka ng pangungutya ng ibang tao sa paggawa ng bagay na alam mong maaaring makatulong. Minsan, kailangan lamang ng isang tao na maniwala at sumubok.
Kung may naalala kang kaibigan o kapamilya na minsan nang minamaliit dahil simple lamang ang kanyang kakayahan o kagamitan, ibahagi ang post na ito sa kanila at sa iyong pamilya. Baka makatulong itong ipaalala na hindi lahat ng mahalaga ay bago, mamahalin, o kahanga-hanga sa unang tingin. May mga pagkakataong ang pinakamaliit na bagay ang nagiging pinakamalaking dahilan para may mailigtas at makauwi nang buhay.
